I FZ 300/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 2208/21 o odrzuceniu skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 1 października 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie podatku akcyzowego postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Postanowieniem z 12 października 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 2208/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę J. [...] sp. z o.o. (dalej "Spółka" lub "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 1 października 2021 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie podatku akcyzowego. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że Skarżąca nie usunęła w wyznaczonym przez ten Sąd terminie braków formalnych skargi, tj. nie przedstawiła pełnomocnictwa procesowego dla adw. P.G. do działania w jej imieniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym oraz dokumentu określającego umocowanie do udzielenia pełnomocnictwa osób, które go udzieliły, w dacie jego udzielenia. Na powyższe postanowienie Spółka wniosła zażalenie, w którym zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie: – art. 49 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.), dalej "P.p.s.a.", poprzez brak wezwania do uzupełnienia braków formalnych; – art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., poprzez uznanie, że braki formalne nie zostały uzupełnione, podczas gdy pełnomocnik nie był wezwany do ich uzupełnienia; – art. 31 § 3 P.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie, ponieważ odrzucenie skargi w niniejszej sprawie było przedwczesne. W związku z powyższym Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że pełnomocnik Skarżącej nie otrzymał w ogóle wezwania do usunięcia braków formalnych skargi, z powodu nieusunięcia których Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę Spółki. W przesyłce sądowej doręczonej pełnomocnikowi 9 lutego 2021 r. znajdowało się pismo Sądu z 3 lutego 2021 r., dotyczące uzyskania zgody Skarżącej na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym oraz odpowiedź Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na skargę. W związku z tym pismem z 16 lutego 2021 r. pełnomocnik Spółki udzielił Sądowi odpowiedzi w zakresie stanowiska Skarżącej co do możliwości rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym. Do zażalenia załączono kopię zawartości przesyłki otrzymanej przez pełnomocnika Spółki wraz z kopią koperty, w której się ona znajdowała. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie Spółki opiera się na usprawiedliwionych podstawach, przez co należało je uwzględnić. Wskazać należy, że za podstawę odrzucenia skargi w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji przyjął art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., w myśl którego sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Sąd ten stwierdził bowiem ziszczenie się opisanej w tym przepisie przesłanki, tj. brak uzupełnienia braków wniesionej przez Skarżącą skargi (tj. pełnomocnictwa dla adwokata P.G. do występowania w imieniu Spółki w postępowaniu sądowoadministracyjnym oraz dokumentu wykazującego umocowanie osób, które tego pełnomocnictwa udzieliły, do reprezentowania Spółki) w terminie wynikającym z doręczenia Skarżącej wezwania z 3 lutego 2021 r., przyjmując, że przesyłka skierowana do Skarżącej i doręczona jej 9 lutego 2021 r. zawierała m. in. ww. wezwania. W zażaleniu tymczasem Skarżąca kwestionuje powyższe założenie, podając, że doręczona jej 9 lutego 2021 r. korespondencja z Sądu zawierała wyłącznie pismo z 3 lutego 2021 r. dotyczące udzielenia zgody na rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym oraz odpis odpowiedzi na skargę złożonej przez organ. W przesyłce nie było natomiast wezwania do usunięcia braków formalnych skargi. Oceniając powyższe twierdzenia, należy zauważyć, że - jak wynika z akt sprawy (k. 1) – zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału V Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 grudnia 2020 r. zarządzono m. in. "(...) VI. Wezwać pełnomocnika strony skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 S 1 pkt 3 p.p.s.a.) poprzez: a) nadesłanie oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnomocnictwa procesowego udzielonego adw. P.G. do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, w tym do podpisania skargi z 4 listopada 2020 r., b) nadesłanie dokumentu potwierdzającego upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego, tj. np. odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego dot. skarżącej spółki.(...)". Równocześnie zarządzono także "(...) VII. Zwrócić się do pełnomocnika strony skarżącej oraz organu o udzielenie odpowiedzi, w terminie 7 dni, czy z uwagi na trwające zagrożenie epidemiczne COVID-19, wyraża zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 20 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374) (...).". Na powyższym zarządzeniu znajduje się adnotacja pracownika Sądu, opatrzona odręcznym podpisem i odciskiem pieczęci imiennej, że m. in. pkt VI i VII przedmiotowego zarządzenia wykonano 3 lutego 2021 r. Dalej w aktach sprawy (k. 12-14) znajdują się 2 pisma sekretariatu Wydziału V Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 lutego 2021 r., wystosowane w wykonaniu ww. zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 2 grudnia 2020 r. o wezwaniu do usunięcia braków formalnych skargi oraz o zapytaniu Skarżącej o zgodę na rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym. Treść adnotacji pracownika Sądu na ww. pismach stwierdza ich przekazanie do biura podawczego Sądu 3 lutego 2021 r. Na karcie akt nr 25 znajduje się natomiast zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki sądowej skierowanej do pełnomocnika Skarżącej na adres: [...], w treści którego w części "Rodzaj przesyłki" zawartość przesyłki opisana została w następujący sposób: "(...)jawne/niejawne + wezw. o KRS., pełnom. + odpow. na skargę (...)". Przedmiotowa przesyłka została skutecznie doręczona 9 lutego 2021 r., co nie jest w sprawie kwestionowane. W tym miejscu wskazania wymaga, że zwrotne potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym, który - jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot - stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Korzysta ono z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim poświadczone. Pomimo jednakże, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi, powyższe domniemanie może zostać obalone. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego obecny jest przy tym pogląd, że brak jest przeszkód ku temu, by strona podważała prawdziwość dokumentu także przez złożenie stosownych wyjaśnień, a ocenie sądu podlega ich wiarygodność. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 11 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 145/14; z 17 czerwca 2014 r., sygn. akt I GSK 1016/14; z 8 lipca 2014 r., sygn. akt II GSK 1505/14; z 22 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1482/15; z 29 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1411/15; z 16 września 2015 r., sygn. akt II GSK 2068/15; z 20 października 2015 r., sygn. akt I GSK 1846/15; z 10 lutego 2016 r., sygn. akt II GZ 65/16; z 24 stycznia 2017 r., sygn. akt I OZ 92/17; z 7 czerwca 2017 r., sygn. akt II GZ, 390/17; z 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II OZ 680/17; 5 lipca 2017 r., sygn. akt II FZ 339/17; z 26 lipca 2017 r., sygn. akt II GZ 569/17; z 31 sierpnia 2017 r., akt II GZ 627/17; wszystkie dostępne w CBOSA). Co jednak równie istotne, nawiązując do treści zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 2 grudnia 2020 r. i doręczenia go 9 lutego 2021 r., pełnomocnik Skarżącej, pismem z 16 lutego 2021 r., poinformował Sąd pierwszej instancji o braku zgody Spółki na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Braki formalne skargi, wymienione w odrębnym piśmie Sądu, nie zostały jednakże usunięte. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w opisanej powyżej sytuacji faktycznej, mając na względzie podjętą przez Skarżącą reakcję na pismo procesowe Sądu inne niż wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi (w sytuacji, gdy oba pisma miały być doręczone jednocześnie w tej samej przesyłce), jak też to, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym reprezentowana jest ona przez zawodowego pełnomocnika, od którego wymaga się znajomości przepisów prawa i skutków niedopełnienia określonych czynności procesowych, nie można w istocie wykluczyć, że jej twierdzenia o braku otrzymania wezwania do usunięcia braków formalnych skargi są prawdziwe. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zważywszy, że Skarżąca – zapytana przez Sąd pierwszej instancji - zajęła stanowisko co do procesowej formy rozpoznania jej skargi (czyniąc to z zachowaniem terminu 7 dni od daty doręczenia pisma), nieracjonalne byłoby założenie, że w tej sytuacji nie usunęłaby braków formalnych wniesionego środka zaskarżenia, mając świadomość, że takie działanie (zaniechanie) jest równoznaczne z rezygnacją z dochodzenia swoich praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Dlatego też powstałe w sprawie wątpliwości co do doręczenia Skarżącej wezwania do usunięcia braków formalnych skargi należy rozstrzygnąć na korzyść Skarżącej, mając na uwadze przede wszystkim zagwarantowane konstytucyjnie prawo do sądu (art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. [Dz. U. Nr 78, poz. 483, ze zm.]). Dodatkowo, jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 1188/13 (CBOSA), za uwzględnieniem zażalenia przemawia zasada prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy nad rozpoznaniem jej w sposób formalny. Jeżeli istnieją wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy poprzez odrzucenie skargi, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 1817/13; CBOSA). W kontekście powyższych rozważań uznać należy, że odrzucenie skargi w rozpoznawanej sprawie z powodu nieuzupełniana jej braków formalnych, w sytuacji, kiedy istnieją wątpliwości co do prawidłowości doręczenia wezwania w tym przedmiocie, czyni uzasadnionym argumenty podniesione w zażaleniu o przedwczesnym odrzuceniu skargi Spółki. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.