I FZ 30/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA: Izabela Najda-Ossowska, , po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 stycznia 2026 r., sygn. akt I SA/Łd 676/25 w zakresie odmowy wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi G. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 8 stycznia 2026 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za grudzień 2022 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 8 stycznia 2026 r., sygn. akt I SA/Łd 676/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił wstrzymania wykonania decyzji G. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: Skarżąca/Spółka) z 15 września 2026 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za grudzień 2012 r. (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl). Od powyższego postanowienia Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika wniosła zażalenie, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 w zw. z art. 49 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.) domagając się jego uchylenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jak stanowi § 3 tego przepisu po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Wnioskodawca zobowiązany jest do przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi ocenić, czy przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub decyzji są spełnione. Niewystarczającym jest jedynie złożenie wniosku bądź przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania zaskarżonego aktu. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności, które pozwolą wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne (por. orzeczenie NSA z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt II OZ 1124/10,). W judykaturze przyjęto, że trudne do odwrócenia skutki to takie, które - raz zaistniałe - powodują istotną lub trwałą zmianę w rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić dopiero po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z 13 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 182/10). Z kolei przesłankę wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć jako szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce wtedy, gdy istnieje zagrożenie utraty przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04). W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania odnosi się do decyzji dotyczącej odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzja ta nie podlega wykonaniu, stąd też nie może stać się przedmiotem ochrony tymczasowej. Przedmiotem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wykonania wymagają. Przez pojęcie "wykonania" aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie (por. postanowienia NSA z dnia: 16 sierpnia 2011 r., sygn. akt I FZ 142/11, i 26 września 2013 r., sygn. akt II OZ 791/13,). Z przymiotu wykonalności, co do zasady, nie korzystają wszelkie akty administracyjne odmowne oraz te spośród konstytutywnych aktów uprawniających, które dla spowodowania stanu prawnego lub faktycznego w nich określonego nie wymagają żadnych działań ze strony podmiotów uprawnionych. Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy zatem aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego założone określone obowiązki oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (por. T. Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne, wyd. PWN, Warszawa 1996, s. 147). Warunek wykonalności zostaje spełniony, gdy określony akt dokonuje zmian w zakresie praw lub obowiązków strony (por. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2008 r., sygn. akt I FSK 431/07). W rozpoznawanej sprawie decyzja odmawiająca stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług nie dokonuje zmian w zakresie praw lub obowiązków Skarżącej, w szczególności nie nakłada na nią powinności określonego zachowania się. W świetle powyższych ustaleń Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skoro zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, to nie może wywołać bezpośrednich następstw w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Na marginesie należy zaznaczyć, że sformułowana przez pełnomocnika Skarżącej argumentacja dotycząca wstrzymania wykonania aktu sprowadzała się głównie do stwierdzenia, że wszczęta ewentualna egzekucja doprowadzi do wyrządzenia Skarżącej trudnych do odwrócenia skutków finansowych. Nie wykazał on jednak prawdopodobieństwa ziszczenia się określonych w powołanym przepisie przesłanek, warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Powyższe przekłada się na brak możliwości dokonania oceny zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Tym samym stwierdzić należy, że Skarżąca w żaden sposób nie uprawdopodobniła okolicznościami faktycznymi prawdopodobieństwa spowodowania u niej nadmiernej uciążliwości wskutek wykonania zaskarżonej decyzji. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 193 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.