I FZ 274/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk, po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Ol 819/20, o odrzuceniu skargi J. A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 24 września 2020 r., nr 2801-IOV.4103.58.2018 w przedmiocie podatku od towarów i usług za III kwartał 2013 r. oraz listopad i grudzień 2013 r. postanawia: oddalić zażalenie.

1. Postanowienie Sądu pierwszej instancji Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Ol 819/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę J. A. (dalej: Strona lub Skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 24 września 2020 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za III kwartał 2013 r. oraz listopad i grudzień 2013 r. 2. Relacja ze stanu sprawy przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 lutego 2021 r. wezwano Stronę do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 7.875 zł, w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono reprezentującemu ją synowi (D. A.) w dniu 11 marca 2021 r. W dniu 19 marca 2021 r. Strona nadała wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Po jego rozpoznaniu, starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie, odmówił zwolnienia Strony od kosztów sądowych. 3. Uzasadnienie postanowienia Sądu pierwszej instancji Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę odwołując się do przepisów art. 220 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.). W motywach rozstrzygnięcia o odrzuceniu skargi Sąd podał, że wpis od skargi nie został przez Skarżącą uiszczony. Z kolei złożenie przez nią wniosku o prawo pomocy, nie wpływało na bieg terminu do uiszczenia wpisu, gdyż wniosek ten został złożony już po upływie terminu na opłacenie skargi. Ponadto, zdaniem tego Sądu, bez wpływu na powyższe miało procedowanie w sprawie wniosku Skarżącej o przyznanie prawa pomocy. 4. Zażalenie 4.1. W zażaleniu Skarżąca domagała się zmiany zaskarżonego postanowienia przez jego uchylenie. [Równocześnie Skarżąca odrębnym pismem wniosła o przywrócenie terminu do uiszczeniu wpisu od skargi; w zakresie tego wniosku sprawa z zażalenia Strony została zarejestrowana pod sygn. akt I FZ 272/21] 4.2. W zażaleniu złożonym w niniejszej sprawie Strona zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów art. 220 § 1 i § 3 w związku z art. 86 i art. 87 P.p.s.a. przez odrzucenie skargi, gdy tymczasem brak było winy Strony w nieuiszczeniu wpisu w terminie. Ponadto zaprezentowała w nim stanowisko, zgodnie z którym przedwczesne było postanowienie o odrzuceniu skargi wobec tego, że ustalenie, czy wpis został wniesiony w terminie zależeć będzie od prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie wniosku o przywrócenie terminu. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. 5.2. W realiach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji zasadnie skargę odrzucił na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a., ponieważ Strona, mimo doręczenia jej wezwania do uiszczenia wpisu, opłaty tej na czas nie wniosła. Złożony zaś przez Stronę wniosek o przyznanie prawa pomocy nadano jeden dzień po terminie wyznaczonym do uiszczenia wpisu. Podane ustalenia stanowiły wystarczającą podstawę do zastosowania normy wynikającej z art. 220 § 3 P.p.s.a., a powoływane w zażaleniu okoliczności na temat braku winy Skarżącej w nieopłaceniu skargi na czas były dla tych ustaleń obojętne. Zawinienie lub brak zawinienia w realizacji danej czynności pozostaje bez wpływu na fakt, jakim jest niedokonanie owej czynności w wyznaczonym okresie, bądź w ogóle. 5.3. Z kolei chybione było stanowisko prezentowane w zażaleniu, że z uwagi na złożony wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu, postanowienie o odrzuceniu skargi było przedwczesne. Po pierwsze, dostrzec należało, że postanowienie o odrzuceniu skargi z dnia 14 czerwca 2021 r. Sąd pierwszej instancji wydał czasowo jeszcze przed złożeniem przez Skarżącą wniosku o przywrócenie terminu. Wniosek ten nadano bowiem w dniu 9 lipca 2021 r., notabene w reakcji na doręczenie Stronie rzeczonego postanowienia. Po drugie, aby rozważać przywrócenie terminu najpierw należy stwierdzić jego uchybienie. W konfiguracji procesowej takiej, jaka wystąpiła w niniejszej sprawie, to znaczy, gdy Strona, po otrzymaniu postanowienia odrzucającego skargę z powodu nie dokonania czynności w terminie, składa od takiego orzeczenia zażalenie oraz równocześnie składa wniosek o przywrócenie terminu, w pierwszej kolejności albo przynajmniej równocześnie powinno nastąpić przesądzenie, czy do uchybienia terminu doszło, co zasadniczo następuje w postępowaniu opierającym się na takim ustaleniu (tu: w sprawie z zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi jako na czas nieopłaconej). 5.4. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. 5.5. Jednocześnie w kontekście motywów zażalenia należało dodatkowo wyjaśnić, że niniejsze orzeczenie, nie zamyka jeszcze Stronie prawa do Sądu w sprawie wywołanej jej skargą. Naczelny Sąd Administracyjny rozpozna bowiem zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 września 2021 r., sygn. akt I SA/Ol 819/20, o odmowie przywrócenia termin do uiszczenia wpisu od skargi. Jeśli dojdzie do wydania pozytywnego dla Strony rozstrzygnięcia, to będzie ono mogło prowadzić do wyeliminowania negatywnych następstw odrzucenia skargi jako nieopłaconej.