I FZ 270/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk po rozpoznaniu w dniu 5 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Po 1116/22 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi T. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z dnia 31 sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z 28 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Po 1116/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę T. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej skarżąca spółka) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z 31 sierpnia 2022 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. 2. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji ustalił, że skargę podpisał adw. J. L.i, nie załączając jednak dokumentu upoważniającego go do reprezentowania skarżącej spółki (pełnomocnictwa), dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania skarżącej spółki (odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego) oraz nie podając jej numeru w Krajowym Rejestrze Sądowym. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 6 grudnia 2022 r. (dalej zarządzenie) wezwano adw. J. L. do usunięcia powyższych braków w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi, pouczając o konsekwencjach prawnych niewykonania powyższego obowiązku w terminie zakreślonym przez Sąd (k. 19 akt sądowych). Wezwanie doręczono adw. J. L. 15 grudnia 2022 r., stąd termin do jego wykonania upłynął 22 grudnia 2022 r. (czwartek). 3. W odpowiedzi na wezwanie adw. J. L. przesłał 28 grudnia 2022 r. za pośrednictwem poczty uwierzytelniony odpis KRS, dowód wniesienia opłaty od pełnomocnictwa wraz z pełnomocnictwem oraz wskazał numer strony w Krajowym Rejestrze Sądowym. Złożył także wniosek o przywrócenie terminu do wykonania wezwania z uwagi na przebywanie na zwolnieniu lekarskim od 15 grudnia 2022 r. do 21 grudnia 2022 r. 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, postanowieniem z 12 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Po 1116/22, odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, natomiast Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z 3 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FZ 93/23 oddalił zażalenie pełnomocnika skarżącej spółki na powyższe postanowienie. 5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, postanowieniem z 28 kwietnia 2023 r., na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 46 § 2 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329; ze zm. dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) odrzucił skargę, podkreślając w uzasadnieniu, że mimo wezwania nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. 5. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca spółka wnosząc o jego uchylenie w całości, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 46 § 1 pkt 4 w związku z art. 49 § 1 oraz w związku z art. 57 i art. 58 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, podniesiono, że odrzucenie skargi z uwagi na nieuzupełnienie jej braków formalnych w postaci wykazania umocowania do reprezentacji skarżącej spółki było w okolicznościach rozpoznawanej sprawy przedwczesne. Argumentowano, że skoro pełnomocnik skarżącej spółki, który podpisał skargę, nie został właściwie umocowany przy wnoszeniu skargi, to skierowanie do niego wezwania do usunięcia braków skargi, którego następnie nie wykonał prawidłowo, nie mogło – bez wezwania samej strony – skutkować odrzuceniem skargi. Dopiero brak podpisania skargi przez skarżącą spółkę, po uprzednim wezwaniu jej do tego przez Sąd pierwszej instancji mogłoby legitymować ten Sąd do zastosowania sankcji, o której mowa w art. 58 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odmienna interpretacja przepisów – jak zaznaczono – stanowiłaby naruszenie zasad wyrażonych w art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP gwarantujących każdemu prawo do rozpoznania jego sprawy przez niezawisły sąd. 6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 6.2. W punkcie wyjścia odnotować należy, że zgodnie z treścią art. 34 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. W myśl art. 35 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Stosownie do art. 46 § 1 pkt 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (art. 46 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa (art. 37 § 1 zd. 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zgodnie z art. 49 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Stosownie do treści art. 57 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nieuzupełnienie w terminie braków formalnych skargi, o których mowa w tych przepisach, skutkuje odrzuceniem skargi. 6.3. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że bezspornym jest, czego w zażaleniu na zaskarżone postanowienie nie kwestionuje skarżąca spółką, że w związku z brakami formalnymi skargi, do pełnomocnika skarżącej spółki wystosowano wezwanie do złożenia pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącej spółki przed sądami administracyjnymi, złożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu, z którego wynikałoby umocowanie osób, do reprezentacji skarżącej spółki przez osobę podpisaną pod pełnomocnictwem oraz podanie w piśmie przewodnim numeru w Krajowym Rejestrze Sądowym w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie skutecznie doręczono pełnomocnikowi skarżącej spółki 15 grudnia 2022 r., a zatem siedmiodniowy termin do uzupełnienia powyższych braków formalnych upływał 22 grudnia 2022 r. Kwestią niesporną jest również, że w zakreślonym terminie nie uzupełniono braków skargi, bowiem przesyłkę zawierającą stosowne dokumenty (w tym pełnomocnictwo zawierające umocowanie do reprezentowania skarżącej spółki) pełnomocnik skarżącej nadał w urzędzie pocztowym dopiero 28 grudnia 2022 r. Zasadnie w tych okolicznościach Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż w zakreślonym terminie jej braki nie zostały uzupełnione. 6.4. Nie dawała podstaw do uwzględnienia zażalenia argumentacja, w której podniesiono, że odrzucenie skargi z uwagi na nieuzupełnienie jej braków formalnych w postaci wykazania umocowania do reprezentacji skarżącej spółki było w okolicznościach rozpoznawanej sprawy przedwczesne, gdyż należało wezwać skarżącą spółkę do podpisania skargi. Przywołane w uzasadnieniu zażalenia orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dotyczyło stanu faktycznego będącego przedmiotem rozpoznawanej sprawy, gdyż po wezwaniu do usunięcia braku formalnego w postaci nie załączenia wymaganego pełnomocnictwa, takie pełnomocnictwo zostało przedłożone, z tym jednak, że nastąpiło to już po upływie zakreślonego terminu. Odmiennie niż w przywołanym w uzasadnieniu zażalenia postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 grudnia 2005 r., sygn. akt. I GSK 2703/05 (ONSAiWSA z 2006 r., Nr 3, poz. 77) – osoba, która podpisała skargę (adw. J. L.) mógł być pełnomocnikiem w postępowaniu sądowoadministracyjnym. 6.5. Istotne jest przy tym – na zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu powyższego postanowienia – że w obecnym postępowaniu nie chodzi o zatwierdzenie czynności dokonanych w imieniu strony, lecz o uzupełnienie braków formalnych skargi. Instytucja zatwierdzania czynności dokonanych przez pełnomocnika (art. 44 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) nie może być stosowana zamiast lub obok wezwania pełnomocnika do uzupełnienia braku formalnego skargi (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 5 kwietnia 2004 r. sygn. akt II SA/Wr 1225/01, ONSAiWSA z 2004 r., nr 3, poz. 53, s. 27-31). Nie może być także mowy o tym że pełnomocnik skarżącej spółki, który podpisał skargę, nie został właściwie umocowany przy wnoszeniu skargi, skoro – jak już odnotowano – pełnomocnictwo zostało przedłożone, z tym jednak, że nastąpiło to już po upływie zakreślonego terminu. 6.6. Przepis art. 49 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakazuje wprawdzie wezwać stronę do uzupełnienia pisma, które nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania wymagań formalnych, ale w wypadku pisma wnoszonego przez pełnomocnika wezwanie do złożenia pełnomocnictwa nie powinno być kierowane do strony. Łączna wykładnia przepisów art. 49 § 1 i art. 46 § 3 w związku z art. 57 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazuje, że gdy wnoszącym skargę jest pełnomocnik, który nie złożył pełnomocnictwa, wezwanie do uzupełnienia braku formalnego, należy skierować do wnoszącego pismo pełnomocnika (Jan Paweł Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Wyd. 2, Warszawa 2006, str. 132). 6.7. Reasumując, skoro skarga została sporządzona i wniesiona przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata, który wskazał w skardze, że zastępuje skarżącą spółkę, to Sąd pierwszej instancji, w świetle art. 37 § 1 w związku z art. 46 § 3 i art. 49 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawidłowo wezwał pełnomocnika do uzupełnienia braków formalnych skargi i nie był zobowiązany – z uwagi na nieusunięcie przez niego w wyznaczonym terminie tych braków – do wzywania skarżącej spółki do podpisania skargi. 6.8. Nie mogły doprowadzić do uwzględnienia zażalenia zarzuty naruszenia zasad zagwarantowanych przez art. 45, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP. W rozpoznawanej sprawie, mając na uwadze dobro prawem chronione, jakim jest prawo do sądu, pełnomocnikowi skarżącej spółki umożliwiono uzupełnienie braków formalnych wniesionej skargi wzywając go do ich uzupełnienia. Jego zaniedbanie doprowadziło do odrzucenia skargi i nie wobec tego o naruszeniu prawa do sądu może być mowy. 6.9. Ponieważ Sąd pierwszej instancji odrzucając skargę, wobec nieuzupełnienia jej braków formalnych w terminie, nie naruszył art. 58 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 tej ustawy postanowił jak w sentencji. ----------------------- 5