I FZ 268/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 26 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 1049/22 odmawiające wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi B.W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 13 lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług z tytułu importu postanawia oddalić zażalenie

Postanowieniem z 14 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 1049/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), odmówił B.W., wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 13 lipca 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług z tytułu importu towarów wraz z poprzedzającą decyzją organu pierwszej instancji. Przedstawiając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że analiza wpływu wykonania decyzji, których dotyczy rozpatrywane żądanie, nie może zostać dokonana ze względu na brak wykazania przez skarżącego, że w sprawie zachodzą ustawowe przesłanki przemawiające za ustanowieniem ochrony tymczasowej. W zażaleniu na powyższe postanowienie, skarżący wniósł o jego zmianę poprzez wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a poprzez błędne przyjęcie, jakoby skarżący nie uprawdopodobnił, że wykonanie decyzji pociąga za sobą nieodwracalne skutki lub wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody, podczas gdy z przedstawionych przez skarżących dokumentów (w szczególności zeznań rocznych PIT-36 za lata 2020 i 2021 oraz wyciągów z rachunku bankowego) oraz z zasad doświadczenia życiowego wynika, że: 1) skarżący na dzień wniesienia skargi na decyzję oraz niniejszego zażalenia nie dysponuje majątkiem ani środkami pieniężnymi, które mógłby przeznaczyć na uiszczenie należności publicznoprawnej wynikającej z decyzji; 2) wszczęcie postępowania egzekucyjnego przeciwko skarżącemu będzie skutkowało tym, że jego konta bankowe będą zajęte przez najbliższe 2-3 lata, wobec czego w praktyce nie będzie w stanie prowadzić działalności gospodarczej ani przez okres trwania postępowania sądowoadministracyjnego, ani również później, jako że jego relacje (kontakty) handlowe z kontrahentami zostaną unicestwione; co oznacza, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody, a także spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nawet przy założeniu, że po zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego dojdzie do uchylenia decyzji i ostatecznego jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie (zob. postanowienie NSA z 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem jednak wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z 17 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 139/08, publ. CBOSA). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno przy tym odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Ponadto wniosek poparty powinien zostać stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności p.p.s.a. nie przewiduje - jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy - możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodzić należało się z Sądem pierwszej instancji, że skarżący nie wykazał, iż zastosowanie, w stosunku do niego, ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jest uzasadnione. Niebezpieczeństwo wystąpienia wskazywanych we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji okoliczności, mogących skutkować zajściem przesłanek uzasadniających zastosowanie art. 61 § 3 p.p.s.a. jest ściśle związane ze stanem majątkowym skarżącego, który, jak wskazał Sąd pierwszej instancji, nie został przedstawiony. Rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, sąd administracyjny rozstrzyga czy wykonanie decyzji może hipotetycznie doprowadzić do wystąpienia sytuacji, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. jednakże bez znajomości pełnego stanu majątkowego/rodzinnego/finansowego, nie będzie w stanie tego zrobić. Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji skarżący nie uprawdopodobnił wystąpienia przesłanek uzasadniających wstrzymania wykonania decyzji. W złożonym wniosku podane zostało, że wykonanie decyzji może mieć wpływ na prowadzenie przez skarżącego działalności gospodarczej, jednakże jest to informacja ogólnikowa i słusznie w ocenie Sądu niewystarczająca do tego, aby w pełnym zakresie ocenić stan finansów strony i wpływ wykonania decyzji na sytuację majątkową skarżącego i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Na podstawie formułowanych przez stronę twierdzeń nie można bowiem ustalić, w jakim stopniu zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a Sąd nie może tych okoliczności domniemywać. W odniesieniu do przesłanek zastosowania instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu stwierdzić należy, że pełnomocnik skarżącego - wbrew wywodom zażalenia - nie uprawdopodobnił, aby ewentualne skutki wykonania decyzji organów podatkowych mogły spowodować po stronie skarżącego lub jego rodziny inny skutek niż wyłącznie finansowy, co z kolei stanowi ujemną przesłankę do udzielenia stronie postępowania sądowoadministracyjnego tymczasowej ochrony sądowej (por. postanowienia NSA z: 7 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1350/13; 23 stycznia 2015 r., sygn. akt II FZ 2138/14; 29 stycznia 2020 r., sygn. akt I FZ 241/19, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla ponadto, że przesłanki do udzielenia prawa pomocy i wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu są co do zasady rozłączne, zatem powoływanie się na treści zawarte w drukach PIT jest irrelewantne w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie akt niniejszej sprawy za trafną uznaje ocenę Sądu pierwszej instancji co do tego, że z wniosku nie wynika, że rzeczywiście efektem wykonania kwestionowanej decyzji podatkowej może być niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, iż nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.