I FZ 245/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA: Roman Wiatrowski (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 25 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 200/14 w przedmiocie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 23 stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie dokonania żądanego zwrotu podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 maja 2014 r., sygn. akt: I SA/Łd 200/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przyznał A. B. (dalej: "strona", "skarżący") prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata oraz odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W pisemnych motywach orzeczenia Sąd pierwszej instancji podał, że ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentów źródłowych wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami – I. B. i B. B., którego źródłem utrzymania są ich emerytury w łącznej kwocie 2.260 zł oraz prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza, która jednak według jego oświadczenia przynosi straty. Wnioskodawca wskazał, że oboje rodzice są schorowani (mama onkologicznie) i wymagają leczenia i rehabilitacji, wydatki na leki mamy wynoszą ok. 100 zł miesięcznie. Skarżący mieszka w lokalu należącym do matki, o powierzchni 42 m2. Jest właścicielem samochodu marki Opel Combo z 2002 r. Nie posiada innego majątku ani oszczędności. Dokumentując ponoszone miesięcznie koszty utrzymania przedstawił rachunek za energię elektryczną w wysokości 55 zł miesięcznie oraz gaz 90 zł miesięcznie, z informacji udzielonych przez skarżącego do sprawy sygn. akt I SA/Łd 1522/13 wynika że opłata za czynsz wynosi około 500 zł. Z nadesłanej kserokopii podatkowej księgi przychodów i rozchodów wynika, że w okresie od listopada 2013 r. do stycznia 2014 r. miesięczne przychody z tytułu prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej wahały się w granicach 19.200 zł – 20.600 zł. Wnioskodawca udokumentował także stałe koszty prowadzonej działalności gospodarczej - ok. 1050 zł składki ZUS, 130 zł opłata za parking, usługi księgowe 190 zł, miesięczna opłata za pawilony handlowe 1.611 zł. Z załączonego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2013 r. wraz z informacją o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej (PIT/B) wynika, że poniósł on stratę w wysokości 16.827,08 zł natomiast przedstawione przez skarżącego dokumenty bankowe potwierdzają jedynie kwotę dokonywanych przez skarżącego wpłat gotówkowych w łącznej wysokości 1.962,06 zł w okresie od listopada 2013 r. do marca 2014 r. Sąd pierwszej instancji mając na uwadze obowiązek partycypacji strony w kosztach postępowania uznał, że dokonywane cyklicznie przez skarżącego wpłaty na rachunek bankowych (tytułem: "zasilenie konta") pozwalają przyjąć, że w ramach przychodów osiąganych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, skarżący jest w stanie wygospodarować ich część na pokrycie kosztów sądowych w tym wpisu od skargi w wysokości 100 zł, co tym samym uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w tym zakresie. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący domagał się zwolnienia od kosztów sądowych w wysokości 100 zł. W uzasadnieniu ponownie wskazał na trudną sytuację, w której się znajduje. Zaznaczył, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza jest niedochodowa i nie pozwala na zgromadzenie środków pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych. Wskazał również na zły stan zdrowia osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: "P.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Z kolei art. 246 § 1 P.p.s.a. przewiduje, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z uwagi na argumentację Sądu pierwszej instancji zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu, warto również przypomnieć, że jeśli oświadczenie zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 P.p.s.a. okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, sąd rozpoznający wniosek może przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, polegające na wezwaniu tegoż wnioskodawcy do złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedstawienia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Więc to strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które wskazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji, podmiot wezwany do uzupełnienia oświadczenia winien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. W interesie strony leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny lub wzajemnie sprzeczny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Rozpatrując niniejszą sprawę, na tle powyższych uwag, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że strona nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ją do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżący nie przedłożył wszystkich wymaganych przez ten Sąd dokumentów źródłowych, które pozwoliłby w pełni zweryfikować jego możliwości finansowe pozbawiając w ten sposób Sąd pierwszej instancji możliwości wnikliwej i szczegółowej oceny jego sytuacji materialnej. W szczególności w aktach sprawy brak jest wyciągów z rachunków bankowych skarżącego, pomimo że z twierdzeń samej strony wynika, iż takie rachunki posiada. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, trafnie Sąd pierwszej instancji odmawiając skarżącemu przyznania prawa pomocy zwrócił uwagę na okoliczność dokonywanych przez skarżącego wpłat na rachunek bankowy uznając, że pozwalają one na przyjęcie, że jest on w stanie część uzyskanych przychodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej przeznaczyć na uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Wobec tego wątpliwości Sądu co do oświadczeń skarżącego o braku jakichkolwiek oszczędności, z których możliwe by było pokrycie kosztów postępowania sądowego należy uznać w pełni za zasadne. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że informacje przedstawione przez skarżącego był niewystarczające do wydania korzystnego dla niego rozstrzygnięcia, tj. przyjęcia, iż spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy w szerszym zakresie niż przyznane w zaskarżonym postanowieniu. Wobec tego, stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.