I FZ 243/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 12 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Gl 2400/15 umarzającego postępowanie o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 września 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia 1) uchylić zaskarżone postanowienie, 2) odrzucić wniosek K. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Będącym przedmiotem zażalenia postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej powoływana również jako "P.p.s.a."), umorzył postępowanie z wniosku K. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Przedstawiając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że K. O., syn R. i E., zmarł 15 września 2015 r., co potwierdzają informacje zawarte w aktach administracyjnych oraz aktach sądowych sprawy, w szczególności odpis skróconego aktu zgonu K. O.. Tymczasem prawo pomocy ma charakter osobisty, niezbywalny i niedziedziczny, uzależniony od osobistej sytuacji majątkowej i rodzinnej podmiotu, który ubiega o nie (art. 246 i art. 251 P.p.s.a.). W konsekwencji, według WSA, z uwagi na śmierć K. O., rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy stało się zbędne, a postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu. W wywiedzionym od powyższego rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji zażaleniu, radca prawny R. O., podnosił, że postanowienie Sądu pierwszej instancji wydane zostało przedwcześnie z uwagi na planowanie złożenie przez stronę skargi kasacyjnej od postanowienia tego Sądu z dnia 16 maja 2016 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak prawidłowo podnosił już Sąd pierwszej instancji prawo pomocy ma charakter osobisty, niezbywalny i niedziedziczny, uzależniony od osobistej sytuacji majątkowej i rodzinnej podmiotu, który ubiega o nie (art. 246 i art. 251 P.p.s.a.). Nie była jednak prawidłowa konstatacja Sądu pierwszej instancji, że rozpoznanie wniosku K. O. o przyznanie prawa pomocy stało się zbędne, wniosek ten bowiem, według NSA, wobec tego, iż kierowany był w imieniu osoby, zmarłej przed jego złożeniem, był niedopuszczalny i w związku z tym wnioskiem tym nie wszczęto skutecznie postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy. Postępowanie to zatem nie mogło zostać umorzone, na podstawie art. 249a P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 197 § 2 w związku z art. 189 oraz art. 58 § 1 pkt 6 i art. 64 § 3 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.