I FZ 241/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. sp. z o.o. we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 2001/13 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 22 sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług od stycznia do grudnia 2009 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 2001/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił G. sp. z o.o. we W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że w świetle przedstawionych przez G. sp. z o.o. we W. (dalej jako "strona" lub "skarżąca") okoliczności oraz danych wynikających z przedłożonych dokumentów, nie można przyjąć, że skarżąca nie jest w stanie ponieść koniecznych kosztów sądowych. Z treści przesłanych przez stronę skarżącą dokumentów wynika, że w latach 2011 i 2012 strona uzyskała dochód w kwocie odpowiednio 21.014,32 zł i 1.892,78 zł (przy przychodzie w kwocie odpowiednio 2.385.019.25 i 1.265.220,53 zł), w październiku, listopadzie i grudniu 2013 r. dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio 22.206 zł, 13.408 zł i 29.300 zł, natomiast w roku 2013 jej przychody wyniosły, wedle przedłożonego rachunku zysków i strat, 564.609,44 zł, natomiast strata – 170.439,83 zł. Sąd odnosząc się do powyższego w pierwszej kolejności wskazał, że nawet powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty możliwości płatniczych. Strona natomiast w dwóch poprzednich latach kalendarzowych osiągnęła zysk. W sytuacji strony skarżącej, o jej możliwościach płatniczych świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą na średnią, wynikającą z przedłożonych deklaracji VAT skalę. Zdaniem Sądu o braku środków finansowych strony skarżącej nie może również świadczyć podniesiony w sprzeciwie fakt ograniczonej w okresie zimowym ilości zleceń, a tym samym przychodów. Jak wynika z dalszej treści sprzeciwu, strona pomimo mniejszych przychodów, jest w stanie bez ryzyka utraty płynności finansowej regulować zaległe zobowiązania wobec partnerów handlowych. Rozważając realne możliwości poniesienia opłat w toczącym się postępowaniu Sąd stwierdził, że przy uwzględnieniu charakteru prowadzonej działalności i ujawnionych wielkościach ekonomicznych, kwota opłaty sądowej od skargi w wysokości 2000 zł, a także inne ewentualne przyszłe koszty, jeśliby się pojawiły w tej sprawie, jawi się jako nieznacząca dla kondycji finansowej strony. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła strona skarżąca wskazując, że osiąga faktycznie określone przychody finansowe, ale nie są to dochody o czym świadczy ujemny wynik finansowy. Wskazano również, że strona spłaca jednocześnie stare należności (powstałe wskutek braku zapłaty przez inwestorów części wynagrodzenia za wykonane usługi budowlane) wobec dostawców materiałów, podwykonawców prac oraz Urzędu Skarbowego. Podkreślono, że rentowność firm budowlanych jest uzależniona od ilości i wysokości zleceń. W okresie zimowym ilość ta jest znacznie ograniczona, a konsekwencją takiej sytuacji są gorsze wyniki finansowe. Wobec powyższego wniesiono o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Stosownie do art. 243 § 1 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Zgodnie z art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątek od tej reguły stanowi instytucja prawa pomocy. Zatem prawo pomocy jako wyjątek, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w kontekście powołanych wyżej uregulowań, strona skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania jej prawa pomocy. Przede wszystkim należy zauważyć, że z treści przesłanych przez stronę skarżącą dokumentów wynika, iż w latach 2011 i 2012 strona uzyskała dochód w kwocie odpowiednio 21.014,32 zł i 1.892,78 zł (przy przychodzie w kwocie odpowiednio 2.385.019.25 i 1.265.220,53 zł), w październiku, listopadzie i grudniu 2013 r. dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio 22.206 zł, 13.408 zł i 29.300 zł, natomiast w roku 2013 jej przychody wyniosły, wedle przedłożonego rachunku zysków i strat, 564.609,44 zł, natomiast strata – 170.439,83 zł. Strona skarżąca w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą na średnią skalę. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego. Wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. O możliwościach płatniczych strony skarżącej świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą. Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 29 marca 2011r., sygn. akt I OZ 191/11). Wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o charakterze cywilnoprawnym (np. spłata zobowiązań), które akcentuje strona skarżąca, nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe (por. postanowienie NSA z 15 lipca 2014 r., sygn. akt II GZ 300/14). Zauważyć także należy, że strona skarżąca w zażaleniu nie wskazuje naruszenia jakich przepisów miałby dopuścić się Sąd I instancji przy wydawaniu zaskarżonego orzeczenia, co w konsekwencji sprowadza się do konkluzji, że złożone przez stronę zażalenie stanowi jedynie polemikę z rozstrzygnięciem Sądu I instancji. Reasumując należy stwierdzić, że w świetle przedłożonych dokumentów zebranych w aktach sprawy na pełną aprobatę zasługuje ocena stanu faktycznego przeprowadzona przez Sąd I instancji oraz konkluzja, że strona skarżąca nie wykazała zasadności przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.