I FZ 235/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Artur Mudrecki, , , po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. - M.O., R.D. spółka jawna na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 3088/14, w przedmiocie odmowy prawa pomocy w sprawie ze skargi R. - M.O., R.D. spółka jawna na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 13 sierpnia 2014 r., nr [...], w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za luty, kwiecień i miesiące od czerwca do listopada 2010 r. postanawia: oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z dnia 13 maja 2015r., sygn. akt III SA/Wa 3088/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy R. - M.O., R.D. spółka jawna. 2. Według Sądu pierwszej instancji w niniejszej sprawie spółka, mimo wezwania, nie przedłożyła żadnych dowodów na ryzyko utraty płynności finansowej. Z kolei dokumenty dotyczące 2014 r. świadczyły o dobrej kondycji finansowej spółki. Z nadesłanych przez spółkę dokumentów, tj. bilansu oraz rachunku zysków i strat wynikało bowiem, że na dzień 31 grudnia 2014 r. przychód netto spółki ze sprzedaży wyniósł 8.320.110,15 zł. Ostateczny wynik finansowy za ten rok to zysk netto w wysokości 222.886,37 zł. Aktywa trwałe spółki wynoszą 566.880,38 zł, a aktywa obrotowe (w tym należności krótkoterminowe) 1.572.112,03 zł. Środki pieniężne na rachunku bankowym spółki wynoszą, zgodnie z bilansem 43.329,85 zł. Tym samym według Sądu pierwszej instancji skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. 3. W zażaleniu na to postanowienie, sporządzonym przez pełnomocnika skarżącej, wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i zwolnienie skarżącej od opłaty sądowej od skargi kasacyjnej. Postanowieniu zarzucono naruszenie: art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) (dalej u.p.p.s.a.) w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 u.p.p.s.a. W uzasadnieniu zażalenia stwierdzono, że Sąd pierwszej instancji nie dołożył należytej staranności w ustaleniu, czy istotnie skarżąca nie miała dostatecznej ilości dostępnych środków, które mogłaby przeznaczyć na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej. Wskazano, że skarżąca do wniosku o zwolnienie od opłaty załączyła sprawozdanie finansowe za ostatni rok obrotowy, a mając na uwadze, że sprawozdanie było sporządzone na dzień 31 grudnia 2014 r. w dacie składania skargi kasacyjnej mogło zawierać dane już częściowo nieaktualne. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca w przedmiotowej sprawie nie wykazała – jak wymaga tego art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a., że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Nie można zgodzić się z autorem zażalenia, że Sąd pierwszej instancji nie dołożył należytej staranności w ustaleniu sytuacji finansowej skarżącej. Żalący wskazując, że dane co do posiadanych przez spółkę na dzień 31 grudnia 2014 r. środków na koncie bankowym są nieaktualne pomija pozostałe świadczące o sytuacji majątkowej spółki informacje. W zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji odnotował, co nie jest kwestionowane, że na dzień 31 grudnia 2014 r. przychód netto spółki ze sprzedaży wyniósł 8.320.110,15 zł. Ostateczny wynik finansowy za ten rok to zysk netto w wysokości 222.886,37 zł. Aktywa trwałe spółki wynoszą 566.880,38 zł, a aktywa obrotowe (w tym należności krótkoterminowe) 1.572.112,03 zł. Kwoty te wielokrotnie przewyższają wymaganą na obecnym etapie postępowania kwotę 1.000 zł z tytułu wpisu od skargi kasacyjnej. W tej sytuacji nie jest bezpodstawne stwierdzenie, że skarżąca była w stanie wygospodarować środki na zabezpieczanie kosztów wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Powoływana przez żalącego okoliczność wyzbycia się środków dostępnych na rachunku bankowym nie zmienia możliwości płatniczych skarżącej które miała ze względu na osiągane bardzo wysokie przychody. Dokonując powyższej oceny Naczelny Sąd Administracyjny miał na względzie, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 u.p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jak wskazuje się w doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. (por. Hanna Knysiak - Molczyk, (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s.628). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.