I FZ 21/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Golec po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2025 na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Po 862/22 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 30 września 2022 r., nr 3001-IOV-11.4103.38.2022 w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od IV kwartału 2016 r. do IV kwartału 2017 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z 17 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Po 862/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę A. Z. (dalej: skarżący, strona) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 30 września 2022 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od IV kwartału 2016 r. do IV kwartału 2017 r. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie sąd pierwszej instancji wskazał, iż Przewodniczący Wydziału I zarządzeniem z 15 listopada 2022 r. wezwał skarżącego do usunięcia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, braków formalnych skargi poprzez podanie numeru PESEL oraz podanie wartości przedmiotu zaskarżenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Próbę doręczenia skarżącemu odpisu powyższego zarządzenia na wskazany w skardze adres podjęto dwukrotnie, tj. 28 listopada 2022 r. (pierwsze awizo) i 6 grudnia 2022 r. (powtórne awizo). Przesyłka nie została przez skarżącego podjęta w terminie 14 dni od dnia pozostawienia w skrzynce oddawczej adresata pierwszego awiza, w związku z czym w dniu 14 grudnia 2022 r. nastąpił jej zwrot do sądu, co dokumentuje załączona do akt sprawy koperta adresowana do skarżącego, z adnotacją doręczyciela; "Zwrot. Nie podjęto w terminie". Do dnia wydania orzeczenia braki formalne skargi nie został usunięte przez skarżącego. Sąd pierwszej instancji przyjął na podstawie art. 73 P.p.s.a., że skutecznie doręczono skarżącemu wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem jej odrzucenia. Wobec nieuzupełnienia braków formalnych skargi w zakreślonym terminie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 58 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Postanowieniem z 3 grudnia 2024 r., sygn. akt I SA/Po 862/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przywrócił skarżącemu termin do złożenia zażalenia na ww. postanowienie o odrzuceniu skargi. W zażaleniu skarżący zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 133 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art.145 § 4 P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a., poprzez przyjęcie przez sąd pierwszej instancji niewłaściwego stanu faktycznego odbiegającego od rzeczywistego, a ten błąd w ustaleniach faktycznych doprowadził do niewłaściwej oceny zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, a w szczególności błędnego przyjęcia, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, że wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 25 listopada 2022 roku o uzupełnienie braków formalnych i w następstwie jego postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 17 stycznia 2023 r., o sygn. akt I SA/Po 862/22 o odrzuceniu skargi, zostały skutecznie i prawidłowo doręczone skarżącemu wraz ze skutkami z nich wynikającymi – podczas, gdy z uwagi na błędne i niezawinione przez skarżącego oznaczenie nieruchomości przez właściwy organ gminy i przypisanie jednego adresu: C. ul. [...], kilku działkom należącym do różnych osób, było przyczyną nieprawidłowego oraz nieskutecznego doręczenia korespondencji w tej sprawie, a tym samym błędnym przyjęciu, że skarżący nie uzupełnił braków formalnych w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Natomiast zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Z akt sprawy wynika, na co wskazywał skarżący w zażaleniu, że w niniejszej sprawie powstała specyficzna sytuacja, ponieważ wystąpił w niej przypadek błędnego oznaczenia nieruchomości przez organ władzy publicznej. Ponadto skarżący nie zdawał sobie sprawy o istnieniu podwójnego adresu, a także z faktu zameldowania innej osoby przy ul. [...]. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawiona w zażaleniu argumentacja, na okoliczność braku prawidłowego doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, w zestawieniu z aktami sprawy pozwala uznać, że nie ziściła się fikcja doręczenia przewidziana w art. 73 § 4 P.p.s.a. Przewidziana w art. 73 § 4 P.p.s.a. fikcja doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że pismo zostało skutecznie doręczone adresatowi. Ustanowienie przez ustawodawcę tego rodzaju doręczenia podyktowane jest potrzebą ochrony biegu postępowania sądowego przed jego zatamowaniem wskutek nieodebrania pisma sądowego przez stronę. Co ważne domniemanie w zakresie skutecznego doręczenia przesyłki może zostać obalone, gdy adresat wykaże, że mimo zastosowania tej formy doręczenia pismo nie zostało doręczone z przyczyn od niego niezależnych (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. R. Hausera, M. Wierzbowski. Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2011, str. 384-385 i powołane tam orzeczenia NSA). Ponieważ fikcja prawna w postaci domniemania doręczenia przesyłki wywołuje bardzo daleko idące konsekwencje prawne, sposób dokonania doręczenia zastępczego, określony w art. 73 P.p.s.a. nie może budzić żadnych wątpliwości. Mając powyższe na uwadze należało przyjąć, że doszło do obalenia domniemania doręczenia przesyłki przez operatora pocztowego. Tym samym podważone zostały ustalenia sądu pierwszej instancji, co do bezskutecznego upływu terminu wyznaczonego na uzupełnienie braku formalnego skargi, które warunkowało odrzucenie skargi - na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 58 § 3 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie niniejszym, zwraca uwagę, iż w tożsamym stanie faktycznym, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 11 lutego 2025 r., sygn. akt II FZ 6/25, uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 22 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Po 821/22 odrzucające skargę skarżącego. Biorąc pod uwagę wskazane wyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, należy wyjaśnić, że wniosek ten nie może być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem przepisy art. 203 i art. 204 P.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.