I FZ 208/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Golec po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 1033/22 w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie ze skargi W. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 9 czerwca 2022 r. nr 2401-IOV3.4103.41.2021.MaM UNP: 2401-22-130760 w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2013 i 2014 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.

Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 1033/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zawiesił postępowanie w sprawie ze skargi W. B. (powoływanej dalej jako: skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 9 czerwca 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2013 i 2014 r. Z protokołu rozprawy z dnia 20 kwietnia 2023 r. wynika, że przewodniczący poinformował pełnomocników stron, że przed sądem pierwszej instancji toczyły się postępowania dotyczące decyzji podatkowych wydanych w stosunku do skarżącej w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2013-2014 o sygn. akt I SA/Gl 605/20 i I SA/Gl 490/21, w których skargi zostały oddalone. Obecnie sprawy te toczą się przed NSA na skutek złożonych skarg kasacyjnych przez skarżącą. Przewodniczący zauważył, że materia tych spraw jest w znacznym stopniu zbieżna z niniejszą sprawą. W związku z tym zwrócił się do pełnomocników stron o zajęcie stanowisko w powyższej kwestii. Pełnomocnik skarżącej wniósł o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania skarg kasacyjnych wniesionych w ww. sprawach. Obecny na rozprawie pełnomocnik organu przychylił się do wniosku pełnomocnika skarżącej o zawieszenie postępowania sądowego. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie wniosek o zawieszenie postępowania został złożony przez pełnomocnika skarżącej, a strona przeciwna się do niego przychyliła. W związku z tym sąd pierwszej instancji uznał, że powyższe oświadczenie wypełnia przesłankę zawieszenia postępowania na podstawie art. 126 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259) powoływanej dalej jako P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji podkreślił również związek pomiędzy sprawą niniejszą i sprawami o sygn. akt I SA/Gl 605/20 i I SA/Gl 490/21, w których wniesiono skargi kasacyjne, uznając przy tym, że jest on na tyle ścisły, że wynik postępowań wywołanych tymi skargami kasacyjnymi będzie mógł mieć wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Na powyższe postanowienie organ podatkowy wniósł zażalenie, w którym zarzucił naruszenie: - art. 126 P.p.s.a. przez przyjęcie, że w sytuacji wystąpienia dwóch podstaw zawieszenia na zgodny wniosek stron i jednej z przesłanek zawieszenia postępowania z urzędu, pierwszeństwo ma przesłanka zawieszenia na zgodny wniosek stron; - art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przez przyjęcie, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że w przypadku zaistnienia dwóch podstaw do zawieszania postępowania tj. ,,zgodnego wniosku stron o zawieszenie postępowania" i jednej z przesłanek zawieszenia postępowania z urzędu, pierwszeństwo ma przesłanka zawieszenia z urzędu. Podkreślono również, że rozstrzygnięcie wydane w postępowaniach kasacyjnych dotyczących ww. spraw nie będzie miało istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Organ podatkowy stwierdził także, że zgoda pełnomocnika organu na zawieszenie postępowania była nieuzasadniona. W związku z powyższym, organ podatkowy wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie przed sądem administracyjnym z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Z kolei art. 126 P.p.s.a. stanowi, że sąd może również zawiesić postępowanie na zgodny wniosek stron. W rozpoznawanej sprawie sąd pierwszej instancji wskazał, że występują dwie przesłanki zawieszenia. Pierwsza przesłanka zawieszania postępowania z urzędu ma charakter fakultatywny, ponieważ dotyczy zaistnienia ścisłego związku między sprawą niniejszą i sprawami o sygn. akt I SA/Gl 605/20 i I SA/Gl 490/21 i uznania, że wynik postępowań wywołanych skargami kasacyjnymi wniesionymi w tych sprawach będzie mieć wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Druga przesłanka zawieszenia postępowania dotyczy zgodnego wniosku wszystkich stron zmierzających do uzyskania orzeczenia sądu w przedmiocie zawieszenia postępowania. Powyższe okoliczności wskazują, że sąd pierwszej instancji uznał, że zaistniała zarówno przesłanka fakultatywnego zawieszenia postępowania z urzędu, zgodnie z treścią art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., jak i przesłanka zawieszenia postępowania na zgodny wniosek stron z art. 126 P.p.s.a. Niemniej jednak jako podstawę zawieszania w rozstrzygnięciu sąd pierwszej instancji wskazał na przesłankę zawieszenia postępowania na zgodny wniosek stron. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym zakresie zasadne jest powołanie się na stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z 14 września 1977 r., III CRN 194/74 (OSPiKA 1978, nr 4, poz. 80), zgodnie z którym w razie pokrywania się podstaw zawieszenia na zgodny wniosek stron i jednej z przesłanek zawieszenia postępowania z urzędu, pierwszeństwo ma przesłanka zawieszenia postępowania z urzędu (obligatoryjna lub fakultatywna). Na tle procedury sądowoadministracyjnej powyższe stanowisko zostało podzielone m.in.. w postanowieniu NSA z 17 listopada 2010 r., I OSK 1832/10, jak i w postanowieniu z 22 lutego 2013 r., I GSK 132/13, opubl. CBOSA (por. też np. H. Knysiak-Molczyk w: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2004, s. 252; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2006, s. 284). Należy zaznaczyć, że taka "preferencja" zawieszenia postępowania z urzędu nie wynika bezpośrednio z treści przepisów, jednak jest ona uzasadniona innymi unormowaniami, które odnoszą się do wypadków zawieszenia postępowania na zgodny wniosek stron, a w zasadzie nie mają zastosowania do zawieszenia postępowania z urzędu. Przede wszystkim dotyczy to przykładowo innych konsekwencji dla biegu terminów (por. 127 § 1 i 2 P.p.s.a.), wyznaczenia minimalnego okresu zawieszenia postępowania w przypadku zawieszenia na zgodny wniosek strony (3 miesiące – art. 129 P.p.s.a.), a także ujemnego skutku w postaci umorzenia postępowania w przypadku niezgłoszenia wniosku o jego podjęcie (zastosowany w sprawie art. 130 § 1 P.p.s.a.). W związku z tym należało stwierdzić, że w przypadku wystąpienia przesłanki zawieszenia postępowania z urzędu sąd pierwszej instancji powinien był zastosować art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., a nie art. 126 P.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd pierwszej instancji w przypadku powoływania się na przesłankę zawieszania z urzędu, która ma charakter fakultatywny powinien szczegółowo wyjaśnić, na czym polega ścisły związek między niniejszą sprawą a ww. sprawami zawisłymi przed NSA. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.