I FZ 208/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 5 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 1 lipca 2021 r. sygn. akt I SA/Lu 193/21 odmawiające przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi B.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 5 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 1 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Lu 193/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił B.J. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z 5 marca 2021 r., w przedmiocie zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego. W uzasadnieniu Sąd podał, że postanowieniem z 10 czerwca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę podatnika na powyższą decyzję z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych skargi w terminie. Pismem z 29 czerwca 2021 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu wniosku podał, że nieuzupełnienie braków w wymaganym terminie spowodowane było brakiem świadomości, iż wysyłając przesyłkę pocztową zawierającą uzupełnienie braków należy ją kierować na adres Sądu, a nie do organu. Strona zaznaczyła, że uczyniła zadość wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych skargi bowiem w wymaganym terminie uzupełniła braki, a jedynie nieprawidłowo zaadresowała przesyłkę na adres organu. Sąd pierwszej instancji uznał, że strona nie uprawdopodobniła, że dołożyła wszelkich starań przy prowadzeniu swoich spraw, a pomimo to nie mogła ani sama, ani przy pomocy osób trzecich uczynić zadość nałożonemu na nią obowiązkowi. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") poprzez bezpodstawne przyjęcie, że do uchybienia terminu nie doszło bez winy strony, co skutkowało odmową przywrócenia terminu. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przywrócenie terminu, ewentualnie o przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podkreślił, że nie jest reprezentowany przez pełnomocnika, nie posiada wykształcenia prawniczego i stąd jego mylne przeświadczenie dotyczące zasad postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu. W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu następuje na wniosek uprawnionego złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W składanym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu oraz wykonać czynność, której termin został uchybiony. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie jednolicie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Powołane, zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu, okoliczności nie uzasadniają braku jego winy, gdyż nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od strony przeszkód w terminowym wypełnieniu wezwania. Mylne zaadresowanie przesyłki zawierającej uzupełnienie braków formalnych skargi do organu zamiast do Sądu, mimo prawidłowego wezwania i pouczenia, znajdującego się na kartach 11, 13, 14 akt sądowych, nie było nagłą nadzwyczajną okolicznością nie do przezwyciężenia. Tam gdzie zawinił tzw. czynnik ludzki, nie mamy do czynienia z siłą wyższą czy szczególnie ciężkim przypadkiem losowym. O braku winy w świetle art. 87 § 2 p.p.s.a. można mówić jedynie, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Natomiast w niniejszej sprawie brak winy nie został uprawdopodobniony, gdyż na podstawie przedstawionych okoliczności trudno uznać aby skarżący wykazał się wzmożonym wysiłkiem w dochowaniu terminu do uzupełnienia wyżej wskazanych braków formalnych skargi. Rację ma skarżący, że na etapie uzupełniania braków formalnych skargi działał on bez profesjonalnego pełnomocnika, jednakże nie ma to wpływu na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga, że skarżący został wyczerpująco pouczony (k. 11, 12 i 13 akt sądowych) o przysługujących mu uprawnieniach procesowych, w tym o terminie i sposobie wnoszenia pism do Sądu. Uważna lektura tych pouczeń pozwalała na prawidłowe skorzystanie z przysługujących stronie praw. Zatem uznać należy, że poprawne zaadresowanie korespondencji nie wymagało szczególnych kompetencji i umiejętności, a było zwykłą czynnością życia codziennego. Mając na uwadze wyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.