I FZ 187/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk, , , po rozpoznaniu w dniu 30 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. L. sp. z o.o w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Łd 258/15, odmawiające przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi T. sp. z o.o w L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 22 grudnia 2014 r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie.

1. Postanowienie Sądu pierwszej instancji 1.1. T. spółka z o.o. w L. (dalej: Spółka lub Żaląca) wniosła zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Łd 258/15. Postanowieniem tym Sąd odmówił jej przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. 2. Stan sprawy przedstawiony w postanowieniu Sądu pierwszej instancji 2.1. Podstawę prawną rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji stanowił art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.). 2.2. W motywach swojej oceny Sąd wskazał, że: - z akt sprawy wynikało, iż postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane w dniu 29 stycznia 2015 r. (data nadania skargi), zatem zastosowanie znalazły przepisy P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 15 sierpnia 2015 r.; - aktualnie rozpoznawany wniosek o przyznanie prawa pomocy był drugim wnioskiem złożonym przez Spółkę w niniejszej sprawie; - postanowieniem z dnia 8 lipca 2015 r., sygn. akt I FZ 249/15, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił jej zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 maja 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 258/15, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych; - możliwość zmiany bądź uchylenia tego orzeczenia, a tym samym przyznania Spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zgodnie z jej żądaniem, przewidywał art. 165 P.p.s.a., jednakże tylko i wyłącznie przy spełnieniu wskazanego w nim warunku, czyli zmiany okoliczności sprawy; - analiza treści oświadczeń Spółki zawartych w aktualnie złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazywała, że oświadczenia te stanowiły dosłowne powtórzenie oświadczeń zamieszczonych we wcześniejszym wniosku z dnia 19 marca 2015 r. i nie dowodziły faktu pogorszenia jej sytuacji majątkowej; - ponowny wniosek Spółki o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych wraz z ponownie nadesłanym rachunkiem zysków i strat oraz bilansem za 2014 r. nie wskazywał na zmianę okoliczności faktycznych, ani też prawnych w stosunku do tych, które stanowiły podstawę odmowy przyznania prawa pomocy w drodze postanowienia z dnia 20 maja 2015 r.; - Sąd nie podzielił argumentów Spółki, że nową okolicznością w stosunku do poprzedniego wniosku, było poniesienie wydatków na uiszczenie wpisu od skargi (2.000 zł) i opłaty kancelaryjnej (100 zł); - uwzględniając fakt, że w latach ubiegłych (2013 i 2014) Spółka osiągnęła zysk w wysokości 377.108 zł, to nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych. 3. Zażalenie 3.1. Spółka zaskarżyła postanowienie wnosząc o jego zmianę przez zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej; ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. 3.2. Sądowi pierwszej instancji zarzuciła naruszenie: 1) art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przez jego niezastosowanie, podczas gdy Spółka nie ma wolnych środków, zaś dochód za rok 2014 i 2015 został spożytkowany na bieżące koszty utrzymania siedziby; 2) art. 255 P.p.s.a. w związku z art. 260 P.p.s.a. przez zaniechanie wezwania Spółki do przedłożenia aktualnych dokumentów, wobec powzięcia wątpliwości, co do podnoszonych okoliczności świadczących o zmianie jej sytuacji od czasu ostatniego wniosku o zwolnienie od kosztów. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. Zażalenie jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw podlegało oddaleniu. 4.2. Spółka ubiegając się o zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz, w odpowiedzi na wezwanie Sądu, nadesłała dokumenty mające zobrazować jej sytuację majątkową. Zawarte we wniosku oświadczenia oraz przedłożone dokumenty były w istocie tożsame ze złożonymi w postępowaniu zakończonym odmową przyznania Spółce prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2015 r., sygn. akt I FZ 249/15). Identycznie jak w pierwszym wniosku Żaląca podała, że: - od 2012 r. nie prowadzi działalności gospodarczej, a od dnia 1 stycznia 2015 r. jest ona zawieszona; - zysk za ostatni rok obrotowy wyniósł 50,24 zł; - nie posiada rachunków bankowych. W takich okolicznościach właściwie Sąd pierwszej instancji odnotował, że Spółka nie wykazała, aby jej sytuacja majątkowa uległa pogorszeniu w stopniu uzasadniającym przyznanie prawo pomocy. Takiego charakteru nie mógł mieć fakt uszczuplenia majątku Spółki na skutek uiszczenia wpisu od skargi (2.000 zł) oraz opłaty kancelaryjnej (100 zł). W pierwotnym postępowaniu dotyczącym prawa pomocy, oceniono, w oparciu o przedstawione przez Spółkę informacje, że jest w stanie ponieść wydatek w wysokości 2.000 zł (wpis od skargi). To tym samym, w oparciu o takie same dane, Spółka powinna wygospodarować środki na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej stanowiącego połowę wpisu od skargi (1.000 zł). Zwłaszcza, że Spółka, mimo iż w pierwotnym postępowaniu odwołała się do braku środków, to była jednak w stanie uiścić wymagany wpis od skargi. Znamienne jest przy tym to, że Naczelny Sąd Administracyjny w powyższym postanowieniu z dnia 8 lipca 2015 r., zauważył, iż Spółka w ogóle nie wyjaśniła, dlaczego w jej ocenie powody wydania rozstrzygnięcia o odmowie przyznania prawa pomocy były nieuzasadnione. Sąd ten podał, że dotyczyło to " zarówno kwestii wskazanego przez Sąd stanu funduszu rezerwowego Spółki (według Sądu I instancji - na poziomie 494.256 zł), zysków z lat ubiegłych w wysokości 377.108 zł, jak również możliwości pozyskania środków wskutek zobowiązania wspólników do dopłat ". W sytuacji zatem, gdy Naczelny Sąd Administracyjny podał wyraźne powody dla których uznał, że wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, za niepełne należało uznać argumenty, które i w niniejszym postępowaniu przemilczają tę kwestię. Z kolei nieporozumieniem jest zarzut Żalącej odnośnie zaniechania przez Sąd pierwszej instancji wezwania jej do przedłożenia aktualnych dokumentów. Z akt sprawy wynika (karta 192), że Spółka była wzywana o dokumenty m.in. o aktualny (ostatni) bilans, rachunek zysków i strat oraz informacje dotyczące jej sytuacji majątkowej za 2015 r. Nie można zatem podzielić stanowiska w zakresie braku takiego wezwania. W gestii Spółki leżało uczynić jemu zadość, tak aby przedstawione dane nie nasuwały żadnych wątpliwości, a przy tym wyjaśniały wcześniej już stwierdzone. Konstrukcja instytucji prawa pomocy przewiduje bowiem, że ciężar wykazania braku środków na poniesienie kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym (por. art. 246 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 199 P.p.s.a.). W świetle powyższych uwag prawidłowo Sąd pierwszej instancji ocenił, że ponowny wniosek Spółki o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługiwał na uwzględnienie. 4.3. Z przytoczonych wyżej względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.