I FZ 184/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 18 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 1142/15 odrzucające zażalenie M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 1142/15 w sprawie ze skargi M. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 10 lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za czerwiec 2014 r. na poczet zaległości podatkowych w tym podatku za listopad 2013 r. postanawia: oddalić zażalenie.

1. Postanowienie sądu I instancji Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 1142/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie M. B. na postanowienie WSA w Warszawie z dnia 27 lutego 2017 r., w sprawie ze skargi M. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 10 lutego 2015 r. w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za czerwiec 2014 r. na poczet zaległości podatkowych w tym podatku za listopad 2013 r. 2. Uzasadnienie rozstrzygnięcia sądu I instancji WSA wskazał, że postanowieniem z dnia 27 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem został przesłany listem poleconym na wskazany w skardze adres skarżącej. Przesyłka była dwukrotnie awizowana, a następnie 28 marca 2017 r. została zwrócona przez Urząd Pocztowy do nadawcy jako nie podjęta w terminie. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału przesyłkę przesłaną na adres skarżącej uznano za doręczoną z dniem 24 marca 2017 r. w trybie art. 73 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej zwanej: P.p.s.a.). Skarżąca w dniu 3 kwietnia 2017 r. osobiście złożyła zażalenie na powyższe postanowienie. WSA zażalenie odrzucił na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. jako wniesione po terminie określonym w art. 194 § 2 tej ustawy. Z uwagi bowiem na datę doręczenia ww. postanowienia, ostatnim dniem do wniesienia zażalenia był dzień 31 marca 2017 r. 3. Zażalenie W wywiedzionym zażaleniu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do dalszego prowadzenia, argumentując, że w sprawie: - naruszono art. 73 § 2 oraz art. 73 § 3 P.p.s.a w zakresie, w jakim operator pocztowy nie pozostawił w skrzynce oddawczej zawiadomień dla skarżącej o pozostawieniu przesyłki w urzędzie, co spowodowało brak możliwości jej odebrania; - pominięto w ustaleniach faktycznych, że w dniu 30 kwietnia 2017 r. na podstawie art. 66 § 2 P.p.s.a. nastąpiło doręczenie skarżącej postanowienia z dnia 27 lutego 2017 r.; - nastąpiła nieważność postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. w zw. z art. 18 § 1 pkt 6 P.p.s.a. z uwagi na fakt, iż w wydaniu orzeczenia z dnia 25 kwietnia 2017 r. brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. Z ostrożności procesowej skarżąca, w przypadku nieuwzględnienia ww. zarzutów, wniosła jednocześnie o uwzględnienie załączonego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na odmowę przyznania prawa pomocy, gdyż brak doręczenia pisma za pośrednictwem operatora pocztowego nastąpił nie z winy skarżącej, ale z winy osób trzecich. Pismem z dnia 20 czerwca 2017 r., nadesłanym w odpowiedzi na pytanie WSA z dnia 26 maja 2017 r., skarżąca poinformowała, że podtrzymuje wszystkie żądania zawarte w zażaleniu, a w szczególności żądanie rozpoznania przez WSA wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. Zażalenie jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu. 4.2. Przede wszystkim, wbrew twierdzeniom strony, w sprawie nie miała miejsca nieważność postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 4 w zw. z art. 18 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Fakt, iż sędzia Agnieszka Krawczyk była w składzie WSA w Warszawie, który wyrokiem z dnia 8 marca 2016 r. oddalił skargę strony oraz który postanowieniem z dnia 27 lutego 2017 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy, nie wyłącza jej od orzekania w sprawie oceny dopuszczalności zażalenia. Przepis art. 18 § 1 pkt 6 P.p.s.a. dotyczy sytuacji, w której ten sam sędzia dwukrotnie orzeka w tej samej sprawie. Jak stwierdził NSA w wyroku z dnia 25 września 2015 r., sygn. akt II FSK 2065/13 (LEX nr 1986332) sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko wtedy, gdy orzekał w obu porównywanych sprawach o tożsamych granicach podmiotowych, przedmiotowych i tym samym brał udział w wydaniu zaskarżonego wyroku. Dotyczy on przede wszystkim przypadku, w którym sędzia wydał orzeczenie w I instancji, a następnie miałby je kontrolować w II instancji. Wbrew twierdzeniom skarżącej, taka sytuacja nie zaistniała w niniejszej sprawie. W tym miejscu właściwe będzie również powołanie postanowienia z dnia 8 października 2014 r., sygn. akt II OZ 1042/14 (LEX nr 1530797), w którym NSA przyjął m.in., że "Sędzia, który brał udział w wydaniu wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, zaskarżonego następnie skargą kasacyjną, nie jest wyłączony na podstawie art. 18 § 1 pkt 6 P.p.s.a. od badania w trybie art. 178 P.p.s.a., czy skarga kasacyjna spełnia wymogi formalne, w tym także od udziału w wydaniu postanowienia odrzucającego skargę kasacyjną" (na gruncie sprawy II OZ 1042/14 strona zarzucała nieważność z mocy prawa zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu zażalenia z uwagi na orzekanie w tej sprawie przez sędziego WSA, który wydał wcześniej postanowienie, od którego wniesiono odrzucone zażalenie). 4.3. Przechodząc do meritum sprawy, w opinii NSA odrzucenie zażalenia przez WSA w Warszawie jako wniesionego po terminie było zasadne. Skoro bowiem przesyłkę (zawierającą postanowienie wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o prawie do wniesienia zażalenia) uznano za doręczoną stronie w dniu 24 marca 2017 r. w trybie art. 73 P.p.s.a. (k. 161 akt sprawy), to, zgodnie z art. 194 § 2 P.p.s.a., ostatnim dniem terminu do wniesienia zażalenia był 31 marca 2017 r. Tymczasem skarżąca zażalenie wniosła osobiście - w siedzibie sądu, - w dniu 3 kwietnia 2017 r. (k. 149). W tej sytuacji WSA obowiązany był zażalenie odrzucić na mocy art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. 4.4. Zauważyć należy, że we wniesionym zażaleniu strona skarżąca nie tylko nie neguje faktu wniesienia zażalenia po upływie ustalonego według powyższych zasad terminu, ale jednocześnie przedkłada wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności, zaś na pytanie WSA, czy podtrzymuje ten wniosek, będący wszak konkurencyjnym trybem do zażalenia od postanowienia o odrzuceniu zażalenia (ww. czynności zmierzają do wywołania przeciwstawnych skutków procesowych), udziela odpowiedzi twierdzącej (k. 182). Skarżąca wprawdzie podnosi, że wniosek o przywrócenie terminu składa jedynie "ewentualnie", jednakże NSA nie może istnienia tego wniosku i zawartych w nim twierdzeń ignorować, zwłaszcza w świetle podnoszonych w nim argumentów o podaniu błędnego numeru nadania przesyłki przez WSA w Warszawie czy o braku pozostawienia zawiadomienia powtórnego przez operatora pocztowego. Podobne okoliczności powoływane są także w rozpoznawanym obecnie zażaleniu – nie pozostawienie przez operatora pocztowego w skrzynce oddawczej zawiadomień o pozostawieniu przesyłki w urzędzie dla skarżącej, podanie przez WSA numeru nadania składającego się z 19 zamiast 20 cyfr, czy niezgodnego z art. 73 § 3 P.p.s.a. wydłużonym pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym (z informacji widniejących na kopercie faktycznie wynika, że pierwsze awizowanie nastąpiło 10 marca, a powtórne dopiero 20 marca – k. 161). Powyższe okoliczności mogą stanowić podstawę dla WSA rozstrzygającego - po prawomocnym zakończeniu postępowania w zakresie rozpoznania zażalenia - w kwestii wniosku o przywrócenie terminu. Nie mogą one natomiast spowodować uchylenia postanowienia z dnia 25 kwietnia 2017 r. 4.5. Z tych powodów należało oddalić zażalenie, stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a.