I FZ 184/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA: Janusz Zubrzycki (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 6 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 2649/15 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 28 lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r., 2011 r., 2012 r., 2013 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 14 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 2649/15, odmówił J. M. – nazywanemu dalej "Skarżącym", wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 28 lipca 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r., 2011 r., 2012 r. i 2013 r. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że Skarżący wraz ze skargą na powyższą decyzję wystąpił o wstrzymanie jej wykonania. Uzasadniając swój wniosek Skarżący wyjaśnił, że wyegzekwowanie 989.300 zł doprowadzi do sparaliżowania prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Ponadto wykonanie decyzji wiązać się będzie z "prawdopodobieństwem wyrządzenia znacznej szkody i spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków." Sąd pierwszej instancji, wskazując na art. 61 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", stwierdził, że Skarżący nie wykazał opisanych w tym przepisie przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący stwierdził, że skoro zaskarżona decyzja "z dużym prawdopodobieństwem może zostać uznana w toku postępowania sądowoadministracyjnego za dotkniętą wadą nieważności lub uchylona w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest uzasadnione" (s. 3 zażalenia). Skarżący zwrócił ponadto uwagę, że z dokumentacji załączonej do wniosku o przyznanie prawa pomoc wynika, że znajduje się on w trudnej sytuacji majątkowej. Tym samym w aktach sprawy znajdują się dokumenty potwierdzające zasadność wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne, dlatego podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek Skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wymienione powyżej przesłanki stanowią katalog zamknięty, a sąd jest nimi związany. Innymi słowy, nie można orzec o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności w oparciu o inne podstawy, aniżeli wymienione w art. 61 § 3 P.p.s.a. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy bowiem zabezpieczeniu przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Tymczasem zasadniczym argumentem, który zdaniem Skarżącego, powinien przemawiać za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, są okoliczności, które przedstawił we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Rzecz w tym, że ciężka sytuacja finansowa sama w sobie nie stanowi przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Z akt sprawy wynika wprawdzie, że Skarżący został zwolniony z kosztów postępowania sądowego z uwagi na swoją sytuację finansową, jednak okoliczność ta nie ma zasadniczego znaczenia przy zastosowaniu art. 61 § 3 P.p.s.a. Nie można bowiem przesłanek przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., utożsamiać z przesłankami, na podstawie których Sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. W przypadku prawa pomocy Sąd wydaje pozytywne rozstrzygnięcie dla strony, jeżeli znajduje się ona w tak trudnej sytuacji finansowej, że w razie nie zwolnienia jej od kosztów sądowych nie mogłaby ona skorzystać z konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu. Dlatego też podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania w danej sprawie. Natomiast w przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu ubiegający się o udzielenie ochrony tymczasowej powinien uzasadnić, dlaczego uważa, że wykonanie zaskarżonego aktu narazi go na znaczną szkodę lub niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślić także należy, że Skarżący, jako jedną z okoliczności, która miałaby przemawiać za możliwością spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, wskazał konieczność zamknięcia prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Z dokumentacji załączonej do wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika natomiast, że Skarżący działalności takiej nie prowadzi. Jego jedynym źródłem utrzymania jest stosunek pracy. Odnosząc się do podniesionej w zażaleniu kwestii prawdopodobieństwa uchylenia zaskarżonej decyzji – zauważyć należy, że na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego w gestii Naczelnego Sądu Administracyjnego nie leży merytoryczna ocena zgodności zaskarżonej decyzji z prawem. Przede wszystkim jednak, "prawdopodobieństwo uchylenia decyzji" nie mieści się w zakresie przesłanek udzielenia stronie ochrony tymczasem, przewidzianej w art. 61 § 3 P.p.s.a. Równocześnie pamiętać należy, że wywieranie skutków w sferze finansowej jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Tylko niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków stanowi przesłankę umożliwiającą skorzystanie z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Informacje podawane przez Skarżącego mające wykazać, że takie niebezpieczeństwo zachodzi dotyczą przede wszystkim zastosowania prawa pomocy, albo nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy (prowadzenie działalności gospodarczej przez Skarżącego). W takiej sytuacji stwierdzić trzeba, że Skarżący nie wykazał, aby w jego przypadku zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Stąd też, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w przedmiotowej sprawie brak jest przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji