I FZ 184/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Janusz Zubrzycki (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Syndyka masy upadłości C. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 3071/12 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi Syndyka masy upadłości C. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 7 września 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec i lipiec 2011 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 8 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 3071/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwolnił Syndyka masy upadłości C. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej od wpisu od skargi kasacyjnej powyżej kwoty 1.000 zł i odmówił stronie przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wskazał, że Syndyk masy upadłości C. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej złożył skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 grudnia 2013 r. w sprawie III SA/Wa 3071/12. Następnie strona zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku przedstawiła przebieg postępowania administracyjnego w przedmiocie podatku od towarów i usług. Powołała się na dolegliwe obowiązki finansowe wynikające z postępowania upadłościowego i naprawczego, koszty wynikające z konieczności prowadzenia przedsiębiorstwa i nakłady finansowe na poczet obsługi postępowania upadłościowego. W szczególności syndyk podniósł, że podejmuje działania w celu wyegzekwowania należności spółki, także w postępowaniach sądowych, co wiąże się z nakładami pieniężnymi. Strona, na wezwanie Sądu, nadesłała zestawienie zobowiązań spółki wraz z dokumentami i deklaracjami podatkowymi, zestawienie faktur VAT, zobowiązań publicznoprawnych za 2013 r., bilans za 2013 r. wraz z rachunkiem zysków i strat oraz wydrukiem kont wynikowych, zestawienie należności za 2013 r., zestawienie zobowiązań za 2013 r., faktury sprzedaży majątku spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie powyższego uznał, że stronie należy przyznać prawo pomocy w ww. zakresie, tj. w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej powyżej kwoty 1.000 zł. Sąd podkreślił, że sytuacja finansowa spółki była już kilkakrotnie ocenia przez sądy administracyjne, w tym przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 3 czerwca 2013 r., sygn. akt I FZ 40/13, zatem w procesie badania należy uwzględniać także zmiany sytuacji finansowej strony. Zdaniem Sądu, ocenie istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy osobie prawnej podlega obiektywny stan posiadania tej osoby, a zwolnienie od kosztów postępowania może nastąpić jedynie w takiej części, w jakiej środki znajdujące się w posiadaniu wnioskodawcy nie wystarczą na pokrycie kosztów sądowych. Sąd podniósł, że w wyniku upadłości spółki, obejmującej likwidację jej majątku (co świadczy o braku płynności finansowej podmiotu gospodarczego) następuje obecnie zmniejszenie przychodów tej spółki z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, w porównaniu z przychodami uzyskiwanymi we wcześniejszym okresie, co wynika ze złożonych deklaracji VAT za poszczególne miesiące 2013 r. Aktualnie kwoty te kształtują się na poziomie 200.000 – 300.000 zł, zatem sytuacja finansowa spółki nie uległa zmianie od tej badanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 9 lipca 2013 r. Przychodom z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej za styczeń-marzec 2014 r. w wysokości łącznej ok. 750.000 zł odpowiadają przy tym zobowiązania, choćby z tytułu podatku od nieruchomości i użytkowania wieczystego, w wysokości przekraczającej uzyskiwane przychody. Sąd uznał jednak, że nie jest zasadne zwolnienie strony z kosztów sądowych w całości (na obecnym etapie postępowania kosztem tym jest wpis sądowy od skargi kasacyjnej w wysokości 9.763 zł). Wskazał przy tym, że z nadesłanych przez stronę dokumentów wynika, że spółka prowadzi działalność gospodarczą, dokonuje obrotu i uzyskuje z tego tytułu – wprawdzie malejące, lecz w dalszym ciągu znaczące – przychody. Skalę działalności spółki obrazują deklaracje VAT-7. Przykładowo w listopadzie 2013 r. spółka dokonała dostaw na kwotę 277.138 zł, a w grudniu na kwotę 290.000 zł. Tylko w marcu 2014 r. spółka osiągnęła przychód netto w wysokości 241.199,66 zł. Odmawiając stronie prawa pomocy w części Sąd zwrócił uwagę, że syndyk nie wykazał okoliczności, na które powoływał się w formularzu PPPr, a mianowicie kosztów związanych z postępowaniami sądowymi. Zestawienie, które przedstawił, dotyczy kosztów publicznoprawnych związanych z użytkowaniem wieczystym nieruchomości, zobowiązań w podatku od nieruchomości, podatku od towarów i usług, podatku dochodowym oraz należności w stosunku do ZUS - o co nie był pytany. Nie złożono także wyciągów z rachunków bankowych spółki za ostatnie trzy miesiące, które to rachunki, jak wynika z wycinkowych informacji, spółka ta posiada. W aktach sprawy brak jest także (mimo wezwania w tym zakresie) dokładnych danych dotyczących aktualnych kosztów działalności spółki, czy kosztów działalności syndyka. Sąd stwierdził, że wprawdzie strona ponosi koszty związane z opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne, wynikające z przedłożonych zestawień (przykładowo 10.985 zł za grudzień 2013 r., 43.844 zł za styczeń 2013 r.), czy wysokie wydatki na rzecz "obsługi upadłości" (miesięcznie nawet ok. 37.000 zł brutto), opłaciła wynagrodzenie na rzecz nadzorcy sądowego w łącznej wysokości 153.750 zł brutto, koszty opisu i oszacowania przedsiębiorstwa (łącznie 49.200 zł), koszty obsługi prawnej oraz doradztwa w zakresie obsługi upadłości (w październiku 2012 r. – kwota 52.890 zł) – na co zwrócił również uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w przywołanym postanowieniu z dnia 9 lipca 2013 r. Jednakże Sąd zwrócił uwagę, że skoro mimo trudnej sytuacji finansowej strona jest w stanie wygospodarować środki na kosztowną obsługę prawną, w tym wynagrodzenie dla pełnomocnika w niniejszym postępowaniu, i prowadzi w dalszym ciągu działalność gospodarczą o znacznych rozmiarach, uzyskując przychody na wskazanym powyżej poziomie, to nie będzie również przekraczało możliwości finansowych tej spółki częściowe partycypowanie w należnej kwocie wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 1.000 zł. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona wniosła o jego zmianę w zakresie punktu 2., poprzez przyznanie prawa pomocy również poniżej kwoty 1.000 zł, zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") na skutek wadliwego przyjęcia, że sytuacja majątkowa strony pozwala na uiszczenie kosztów postępowania sądowego w całości, podczas gdy prawidłowa analiza stanu majątkowego spółki nie pozwala uznać, że spółka ta posiada wolne środki, które mogłaby przeznaczyć na pokrycie przedmiotowych kosztów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie przypomnieć należy, że na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej niemającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu zasadnie przyjął, iż brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku strony o zwolnienie jej z kosztów sądowych w całości w niniejszej sprawie, a strona jest w stanie ponieść wydatek w postaci wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 1.000 zł. Argumentacja Sądu pierwszej instancji w powyższym zakresie jest trafna. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że rację ma Sąd pierwszej instancji, iż spółka – pomimo ogłoszenia upadłości – nadal prowadzi działalność gospodarczą, osiąga przychody w znaczących kwotach i jest w stanie regulować bieżące zobowiązania publicznoprawne i cywilnoprawne, których wysokość, w porównaniu z kosztami sądowymi, które – na obecnym etapie postępowania i przy uwzględnieniu przyznanego stronie przez Sąd pierwszej instancji prawa pomocy – jest ona obowiązana uiścić (do 1.000 zł), jest nieproporcjonalnie wysoka. Strona nie wykazała przy tym, że uiszczenie tytułem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej kwoty 1.000 zł, przy opisanej przez nią skali pozostałych wydatków, którym nie można co do zasady przyznać pierwszeństwa zaspokojenia przed kosztami postępowania sądowego, pozostaje poza jej możliwościami płatniczymi. Ocena Sądu pierwszej instancji w powyższym zakresie jest słuszna tym bardziej, że strona, mimo wezwania wystosowanego przez Sąd w trybie art. 255 P.p.s.a., nie przedłożyła dokumentacji, z której by wynikały m.in. dane dotyczące aktualnych kosztów działalności spółki i źródeł ich finansowania, nie nadesłano również wyciągów z rachunków bankowych spółki (strona nie wskazała przy tym, że rachunków takich nie posiada). Co więcej, kwestia ta nie została także w żaden sposób wyjaśniona przez stronę na etapie zażalenia, w którym strona skarżąca ograniczyła się do bardzo ogólnych stwierdzeń i polemiki z argumentacją Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie odnosząc się w ogóle do konkretnych motywów rozstrzygnięcia tego Sądu przedstawionych w uzasadnieniu skarżonego postanowienia. Trudno w takiej sytuacji przyjąć, że skarżąca skutecznie podważyła stanowisko Sądu pierwszej instancji odnośnie jej sytuacji majątkowej w kontekście przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Na marginesie – odnośnie argumentacji strony, iż jej sytuacja finansowa uległa pogorszeniu w porównaniu z tą ocenianą przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w ramach postanowienia z dnia 9 lipca 2013 r., na mocy którego przyznano stronie prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 1.000 zł – Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym na obecnym etapie sprawy postanowieniu jednoznacznie stwierdził, że faktycznie obciążenia finansowe spółki na przełomie lat 2013 i 2014 wzrosły, przy przychodach pozostających na tym samym poziomie, w porównaniu z wcześniejszym okresem. Uwzględniając tę zmianę na tle całokształtu okoliczności faktycznych sprawy Sąd pierwszej instancji – jak wcześniej już wskazano – trafnie jednak uznał, że na tym etapie postępowania stronie należy przyznać prawo pomocy w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, a konkretnie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie przewyższającej 1.000 zł. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.