I FZ 179/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Rz 27/18 odrzucające skargę W. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w R. z dnia 8 listopada 2017 r., nr [...], [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec 2012 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 5 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Rz 27/18, będącym przedmiotem zażalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 220 § 3 i art. 58 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., obecnie Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", odrzucił skargę W. B., na wskazaną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję organu podatkowego z powodu nieuiszczenia wpisu. Z motywów rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji wynikało, że pełnomocnik skarżącego wezwany został do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł., należnego od wniesionej skargi. Wezwanie wraz z pouczeniem, że nieusunięcie wskazanego braku w terminie 7 dni od daty jego doręczenia spowoduje odrzucenie skargi, zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 15 lutego 2018 r. Mimo jednak upływu wyznaczonego terminu nie uiszczono wymaganej kwoty wpisu. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego wnosił o jego uchylenie i przyjęcie skargi do rozpoznania, z uwagi na naruszenie: – art. 125 § 1 P.p.s.a., poprzez zaniechanie zawieszenia z urzędu postępowania w sprawie, podczas gdy rozstrzygnięcie dotyczące skargi było zależne od innego postępowania, tj. postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, – art. 243 § 1 P.p.s.a., poprzez zaniechanie przyznania skarżącemu prawa pomocy, – art. 220 § 3 P.p.s.a., poprzez zaniechanie wezwania strony do uiszczenia wpisu od skargi, mimo, że z przepisu wynikał obowiązek wezwania. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, za podstawę odrzucenia skargi jej nieopłacenie, gdyż skarżący nie został w sposób prawidłowy wezwany do uiszczenia opłaty od skargi. Podniesiono, że skarżący złożył w sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy, który winien być rozpoznany przed wezwaniem do uiszczenia opłaty od skargi i "(...) powinien spowodować zawieszenie postępowania w sprawie udzielenia prawa pomocy (...)". Zaniechanie zawieszenia postępowania stanowiło naruszenie art. 125 § 1 P.p.s.a. Skarżący wskazał także, że wezwanie o opłatę zostało mu doręczone, jednak zostało następnie cofnięte przez Sąd pierwszej instancji, jako błędnie wysłane przed rozpatrzeniem wniosku o udzielenie prawa pomocy. Naruszeniem zaś art. 243 § 1 P.p.s.a. było, w ocenie skarżącego, zaniechanie przyznania mu prawa pomocy, mimo, że wykazał do tego podstawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Na wstępie - mając na uwadze treść uzasadnienia zażalenia - zakreślić należy granice sporu w sprawie rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny na skutek zażalenia skarżącego. Podkreślenia zatem wymaga, że przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 5 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Rz 27/18, o odrzuceniu skargi na decyzję organu podatkowego. Powodem odrzucenia było zaś nieuiszczenie należnej opłaty (wpisu od skargi). Zgodnie z art. 220 § 1 P.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 P.p.s.a.). Mając na uwadze tak zakreślone ramy prawne i faktyczne rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż na obecnym etapie postępowania (zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi) przedmiotem oceny Sądu drugiej instancji jest zasadność odrzucenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie. Skarżący stoi na stanowisku, że zaskarżone rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji jest przedwczesne, jako że zostało wydane przez rozpatrzeniem jego wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz że nie zostało poprzedzone prawidłowym wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wnosząc skargę na decyzję organu podatkowego skarżący nie uiścił wymaganego prawem wpisu od skargi, wnioskując jednocześnie o zwolnienie go z tej opłaty. Wniosek skarżącego w przedmiocie prawa pomocy został w sposób prawomocny rozpoznany przez Sąd pierwszej instancji negatywnie (postanowienie tego Sądu z 12 lutego 2018 r., utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego z 24 stycznia 2018 r.). Następnie Przewodniczący Wydziału - zarządzeniem z 13 lutego 2018 r., wydanym na podstawie art. 220 § 1 P.p.s.a. - wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi, pod rygorem jej odrzucenia. Odpis ww. zarządzenia doręczono pełnomocnikowi skarżącego 15 lutego 2018 r. (odbiór pokwitował upoważniony pracownik kancelarii prowadzonej przez pełnomocnika, czego dowodzi treść zwrotnego potwierdzenia odbioru ww. pisma, k. 62 akt sądowoadministracyjnych). Skutkiem tego termin do uiszczenia wymaganego wpisu, zgodnie z zasadami obliczania terminów przewidzianymi w art. 83 § 1 P.p.s.a., upłynął 22 lutego 2018 r. Mimo upływu wyznaczonego terminu skarżący nie uczynił zadość wezwaniu Przewodniczącego Wydziału. Niezrozumiałe są zatem wywody zażalenia dotyczące braku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy przed wezwaniem skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi oraz braku prawidłowego wezwania skarżącego do dokonania tej czynności przed odrzuceniem skargi. Przedstawiony powyżej przebieg czynności procesowych podejmowanych przez Sąd pierwszej instancji dowodzi ponadto braku podstaw do zawieszenia postępowania, niezależnie od tego, że konieczność rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wypełnia wskazanych w art. 125 § 1 P.p.s.a. przesłanek zawieszenia przez sąd postępowania. Zarzut naruszenia ww. przepisu jest zatem całkowicie chybiony. Powodem uchylenia zaskarżonego postanowienia nie może być także naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 243 § 1 P.p.s.a., który to przepis stanowi o możliwości przyznania stronie postępowania prawa pomocy. Jak już bowiem zaznaczono na wstępie niniejszych rozważań, przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego jest postanowienie o odrzuceniu skargi, a nie rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy. Podsumowując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji zasadnie odrzucił skargę, albowiem mimo wezwania Sądu nie została ona opłacona. Podkreślenia wymaga przy tym, że odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia wpisu od niej nie jest nieuprawnionym ograniczeniem prawa do sądu, o czym wypowiadał się zarówno Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienie z 23 listopada 2010 r., II FZ 486/10, CBOSA), Trybunał Konstytucyjny (wyrok z 16 listopada 2011 r., SK 45/09, OTK-A 2011, Nr 9, poz. 97), jak i Europejski Trybunał Praw Człowieka (m.in. w wyroku w sprawie 6289/73 [...], § 20 i n.). Wskazując na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.