I FZ 179/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Małgorzata Niezgódka - Medek, , , po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 27 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Op 54/17 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O.) z dnia 30 grudnia 2016 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2010 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 27 lutego 2017 r., I SA/Op 54/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", odmówił M. S. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu WSA podniósł, że Skarżąca przytoczyła bardzo ogólnikowe okoliczności mające wskazywać, iż egzekucja należności wynikających z zaskarżonego aktu stwarza niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w jej majątku. Stwierdziła jedynie, że mogłoby to spowodować naruszenie płynności finansowej prowadzonego przez nią przedsiębiorstwa oraz utratę pracy kilkudziesięciu osób zatrudnionych w jej firmie. Zdaniem WSA, Skarżąca nie wykazała jednak powyższych okoliczności jakimikolwiek dokumentami, ani nie przedstawiła w związku z tym żadnych szczegółowych argumentów, dotyczących np. sytuacji majątkowej, stanu rodzinnego oraz wysokości uzyskiwanych dochodów. WSA podkreślił, że z samego tylko faktu egzekucji obowiązku pieniężnego, nawet przy uwzględnieniu sytuacji materialnej strony, nie można wyprowadzać wniosku, iż istnieje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. WSA dodał, że zapłata należności wynikającej z decyzji ma charakter odwracalny, gdyż w przypadku uchylenia tego aktu uiszczona należność podlega zwrotowi. Stąd strona ubiegająca się o udzielenie ochrony tymczasowej musi wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Zdaniem WSA instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie służy zabezpieczeniu przed jakimikolwiek skutkami wynikającymi z wydanej decyzji, lecz jedynie przed skutkami, których nie można naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia wniesionej skargi. Na powyższe orzeczenie Skarżąca, działająca za pośrednictwem pełnomocnika - radcy prawnego, złożyła zażalenie, w którym wniosła o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W podstawach zażaleniowych Skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 61 § 3 Ppsa, poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków; - art. 134 § 1 w zw. z art. 61 § 3 Ppsa, poprzez zaniechanie przez WSA dokonania pełnej i prawidłowej oceny akt sprawy i wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji; - art. 49 § 1 Ppsa, poprzez zaniechanie wezwania strony do uzupełnienia braków formalnych pisma. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Przystępując do oceny wniesionego środka odwoławczego należy zauważyć, że zasadnicza część wywodów jego uzasadnienia dotyczy stanowiska Rzecznika Praw Obywatelskich orz Prokuratora Generalnego przedstawionych w postępowaniu o podjęcie przez NSA uchwały abstrakcyjnej w sprawie II FPS 9/13. Przypomnienia wymaga, że w powołanej sprawie NSA postanowieniem z 17 lutego 2014 r. odmówił podjęcia uchwały uznając, iż kwesta, czy sąd administracyjny, orzekając o udzieleniu ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 Ppsa, jest zobowiązany uwzględnić oprócz wniosku skarżącego materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, nie stanowiła przedmiotu rozbieżności w orzecznictwie. NSA podkreślił, że nie budziło wątpliwości stanowisko wyrażane w judykaturze, iż w postępowaniu wszczętym na skutek złożenia przez stronę wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy. Obwiązany jest zatem do dokonania oceny przytoczonych przez stronę we wniosku okoliczności w oparciu o całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w aktach, nie zaś tylko w oparciu o dokumenty załączone do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. NSA w składzie niniejszym ten pogląd w pełni podziela, co nie wpływa jednak na zasadność zgłoszonych przez Skarżącą podstaw zażaleniowych. Należy bowiem zauważyć, że wskazany powyżej obowiązek sądu rozpoznającego wniosek o przyznanie ochrony tymczasowej nie oznacza, iż ów sąd, w oparciu o akta sprawy, ma samodzielnie określić, czy wykonanie decyzji może wywołać którykolwiek ze skutków, o których mowa w art. 61 § 3 Ppsa. Nie jest on również zobligowany aby ustalać jakie okoliczności faktyczne czynią prawdopodobnym następstwo przesłanek wymienionych w tym przepisie. Wreszcie nie jest zadaniem sądu, aby samodzielnie poszukiwać dowodów potwierdzających takie prawdopodobieństwo, przy założeniu, że takie dowody rzeczywiście w aktach sprawy się znajdują. Innymi słowy, choć sąd nie może w ocenie zasadności wniosku bazować wyłącznie na jego treści oraz treści załączonych do niego dokumentów, to na stronie postępowania ciąży obowiązek umotywowania żądania w taki sposób, aby wynikały z niego podstawy do zastosowania instytucji ochrony tymczasowej. Jeśli zatem Skarżąca twierdzi, że wykonanie decyzji spowoduje utratę jej płynności finansowej, to powinna to odnieść do sytuacji finansowej swojej firmy. Odwołać się do konkretnych dokumentów, które tę sytuację by obrazowały. Tak aby WSA mógł zrelatywizować wysokość egzekwowanych należności z potencjalnymi dolegliwościami dla prowadzonej działalności gospodarczej oraz ocenić inne możliwe skutki działań organu. Dlatego też WSA słusznie uznał, że gołosłowne stwierdzenie, iż wykonanie decyzji może doprowadzić do utraty płynności finansowej i zwolnień pracowników było dla uwzględnienia wniosku niewystarczające. Dodać należy ponadto, że posługując się pojęciem "wykazania przesłanek z art. 61 § 3 Ppsa" WSA nie naruszył tego przepisu. W jego treści, co wydaje się sugerować Skarżąca, nie ma bowiem mowy o uprawdopodobnieniu tych przesłanek. Sąd może bowiem wstrzymać wykonanie decyzji "(...) jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków." WSA nie naruszył zatem art. 61 § 3 i art. 134 Ppsa, albowiem nienależycie umotywowany wniosek Skarżącej nie dawał podstaw do jego merytorycznej oceny, a także do poszukiwania przez WSA w aktach sprawy dowodów na potwierdzenie jego zasadności. Jeśli chodzi natomiast o ostatni z postawionych zarzutów stwierdzić należy, że wynika z niego wewnętrzna niespójność wniesionego zażalenia. Z jednej strony Skarżąca twierdzi bowiem, że jej wniosek zawierał wszystkie niezbędne elementy dla jego pozytywnego załatwienia by następnie wskazać, iż WSA winien wezwać ją do uzupełnienia braków tego wniosku. Bez względu na to, zarzut naruszenia art. 49 § 1 Ppsa również okazał się niezasadny, bowiem WSA nie był uprawniony do wzywania Skarżącej o uzupełnienie uzasadnienia wniosku, czy też przedstawienia brakujących dowodów jego zasadności, na podstawie powołanego przepisu, czy też w innym trybie. Przepisy regulujące przyznanie stronie ochrony tymczasowej, w przeciwieństwie np. do regulacji dotyczących prawa pomocy (vide art. 255 Ppsa), nie przewidują wzywania wnioskodawcy o dodatkowe dokumenty, czy też oświadczenia, które mogłyby przyczynić się do uwzględnienia jego żądań. Skoro tak, to uzupełnienie pisma zawierającego wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji możliwe jest wyłącznie na zasadach ogólnych, tj. w trybie art. 49 § 1 Ppsa. Z tym jednak zastrzeżeniem, że powołany przepis odnosi się wyłącznie do wymogów formalnych pisma, do których nie sposób zaliczyć braku należytego umotywowania wniosku, czy też nieprzedstawienia dowodów, które potwierdzałyby twierdzenia zawarte w jego treści. Dlatego też NSA w składzie niniejszym nie podziela stanowiska wyrażonego w powołanym przez Skarżącą postanowieniu NSA z 13 stycznia 2013 r., II OZ 1392/14. Zwłaszcza, że nie jest ono zbieżne z dominującą linią orzeczniczą, z której wynika, iż skoro ciężar dowodu w zakresie wykazania ww. okoliczności spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie aktu faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków, to jeśli strona we wniosku o wstrzymanie wykonania takiego aktu lub czynności ich nie wskaże, to nie można tego uznać za brak formalny wniosku (art. 49 § 1 Ppsa), lecz za brak przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej przez sąd. (por. m. in. postanowienia NSA z 15 marca 2017 r., II GZ 159/17; z 2 października 2013 r., I OZ 848/13; z 16 września 2014 r., I OZ 744/14; z 19 marca 2014 r., I FZ 74/14; z 15 stycznia 2015 r., I FZ 482/14; publ.www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tych względów NSA uznając, że przedmiotowe zażalenie nie dostarcza uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zawartych w nim żądań, działając na podstawie przepisów art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.