I FZ 172/23

| | | POSTANOWIENIE Dnia 27 czerwca 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. sp. z o.o. z siedzibą w R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Rz 111/23 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 27 grudnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj 2017 r. postanawia: oddalić zażalenie

Zaskarżonym postanowieniem z 17 kwietnia 2023 r. (sygn. akt I SA/Rz 111/23) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej: Sąd pierwszej instancji, WSA) odrzucił skargę E. sp. z o.o. z siedzibą w R. (dalej: Strona, Skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z 27 grudnia 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj 2017 r. W uzasadnieniu wyżej wspomnianego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że dołączone do pisma z 31 stycznia 2023 r. pełnomocnictwo nie uprawniało adwokat B. S. do reprezentowania Skarżącej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż nie zawierało wyraźnej informacji o prawie reprezentowania Skarżącej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie lub sądami administracyjnymi. W związku z czym, zarządzeniem z 21 lutego 2023 r. wezwano pełnomocnika Skarżącej do uzupełnienia powyższego braku skargi, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Przedmiotowe wezwanie zostało odebrane 7 marca 2023 r., zaś termin do uzupełnienia braków formalnych skargi upłynął w dniu 14 marca 2023 r. W zakreślonym terminie, pełnomocnictwo nie zostało złożone. Wobec czego Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarga jako wniesiona przez nieuprawnioną osobę podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.). Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Skarżąca, zaskarżając je w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, któremu zarzuciła naruszenie: A) art. 37 § 1 zd. 1 i 2 w zw. z art. 35, 49 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., poprzez odrzucenie skargi z uwagi na przyjęcie, że pełnomocnik ją wnoszący nie był należycie umocowany gdyż zalegające w aktach sprawy pełnomocnictwo nie uprawnia pełnomocnika Skarżącej do reprezentacji przed sądami administracyjnymi, podczas gdy wraz ze zgłoszeniem pełnomocnika do sprawy z dnia 7 grudnia 2022 r. dołączono pełnomocnictwo upoważniające pełnomocnika do reprezentacji interesów spółki we wszystkich sprawach, w których spółka jest stroną, w szczególności pełnomocnictwo obejmuje reprezentacje m.in. przed sądami administracyjnymi i Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie, a zatem jest wystarczającym umocowaniem do reprezentacji strony przed WSA w Rzeszowie i skardze winien być nadany bieg. B) art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 P.p.s.a., poprzez ich niezastosowanie, bowiem zarówno elementy składowe skargi oraz pism stron, swoim zakresem nie obejmują pełnomocnictwa, tak więc, niewątpliwie należy uznać, że pełnomocnictwo ogólne złożone przy pierwszej czynności w sprawie (zgłoszenie pełnomocnika do udziału z dnia 7 grudnia 2022 r.) ze wskazaniem zakresu jego reprezentacji, w tym przed sądami administracyjnymi – uprawnia pełnomocnika do reprezentacji spółki przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie. Organ nie złożył odpowiedzi na zażalenie Strony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie w toku zainicjowanego postępowania zażaleniowego w istocie nie budzi wątpliwości, że pełnomocnik Skarżącej – adwokat B. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, nie załączając do niej stosownego pełnomocnictwa. Okolicznością bezsporną jest także i to, że pomimo prawidłowego wezwania przez Sąd pierwszej instancji do usunięcia tego braku formalnego skargi, pełnomocnik tegoż obowiązku nie wykonał. Pełnomocnik Skarżącej wskazuje, że w aktach administracyjnych znajduje się pełnomocnictwo z 7 grudnia 2022 r. do reprezentowania Strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym w tym m.in. przed sądami administracyjnymi i Naczelnym Sądem Administracyjnym, stąd też wezwanie Sądu pierwszej instancji do usunięcia stwierdzonego braku formalnego było niezasadne, zaś wniesionej skardze powinien zostać nadany bieg. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z powyższymi stwierdzeniami nie można się zgodzić. W punkcie wyjścia należy wyjaśnić, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że pełnomocnictwo przedłożone przy piśmie z 31 stycznia 2023 r. aktach sądowych, swym zakresem nie obejmowało umocowania do reprezentowania Skarżącej w toku postępowania sądowoadministracyjnego, w tym m.in. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie, zatem zasadnie skierował wezwanie dotyczące uzupełnienia tego braku formalnego zarządzeniem z 21 lutego 2023 r. Przedłożone pełnomocnictwo szczególne, udzielone przez Spółkę adwokat B. S. na formularzu PPS-1 obejmowało "REPREZENTOWANIE SPÓŁKI PRZED ORGANEM PODATKOWYM (W TYM PRZED DYREKTOREM IZBY ADMINISTRACJI SKARBOWEJ W RZESZOWIE) W SPRAWIE: [...]". Jak wynika z treści art. 37 § 1 P.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, doradca podatkowy i rzecznik patentowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa. Sąd może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. Zdaniem Sądu okoliczność, że pełnomocnictwo znajduje się w aktach administracyjnych przedstawionych Sądowi pierwszej instancji wraz ze skargą nie wyczerpuje dyspozycji art. 37 § 1 w zw. z art. 46 § 3 P.p.s.a. i nie zwalnia pełnomocnika z obowiązku doręczenia na wezwanie sądu pełnomocnictwa. Przede wszystkim jednak podkreślić należy, że stronie wezwanej do usunięcia braków formalnych złożonego pisma nie przysługuje jakikolwiek margines interpretacyjny odnośnie do sposobu wykonania wezwania, jeżeli zawiera ono w sposób szczegółowy i wyraźny czynności, których dopełnienie jest wymagane do nadania sprawie dalszego biegu (postanowienie NSA z 5 września 2008 r., I FSK 536/08, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że okoliczność ta nie jest kwestionowana, gdyż wezwanie w sposób szczegółowy i wyraźny określało czynność, której dopełnienie stało się konieczne, termin wykonania wezwania oraz skutki braku wykonania wezwania. Nadto, co w okolicznościach rozpoznawanej sprawy należy także podkreślić, pełnomocnik Skarżącej nie kwestionuje prawidłowości doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych. Odnosząc się z kolei do twierdzenia, iż pełnomocnictwo znajdowało się w aktach administracyjnych sprawy trzeba stwierdzić, że nie ma ono znaczenia dla sprawy. Za prawidłowością dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni art. 37 § 1 P.p.s.a. przemawia nie tylko wykładnia językowa ale także wykładnia systemowa i celowościowa. Treść tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że pełnomocnik już przy dokonaniu pierwszej czynności procesowej w imieniu strony, organu lub przedstawiciela ustawowego ma obowiązek dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis. Zatem obowiązek złożenia pełnomocnictwa jest powiązany z "pierwszą czynnością procesową". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można utożsamiać wskazanej w art. 37 § 1 P.p.s.a. pierwszej czynności procesowej z czynnością dokonaną przed organami podatkowymi. Wspomniana w art. 37 § 1 P.p.s.a. regulacja dotyczy postępowania sądowego, tak samo jak zawarty w art. 46 § 3 P.p.s.a. obowiązek pełnomocnika dołączania pełnomocnictwa. Zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości, że oba te przepisy odnoszą się do postępowania przed sądami administracyjnymi i oba dotyczą akt sądowych danej sprawy. Zwrócić uwagę również należy, że zgodnie z treścią art. 12a § 1 P.p.s.a. dla każdej sprawy z zakresu, o którym mowa w art. 1, tworzy się akta. Akta mogą być tworzone i przetwarzane także z wykorzystaniem technik informatycznych. Artykuł 1 P.p.s.a. zawiera definicję legalną sprawy sądowoadministracyjnej; jest to sprawa z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz każda inna sprawa, do której stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi na podstawie odrębnych ustaw. Stosownie do § 2 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 maja 2019 r. w sprawie sposobu postępowania z aktami spraw sądowoadministracyjnych w wojewódzkich sądach administracyjnych i Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. poz. 1004), tworzenie akt sprawy następuje na podstawie zarządzenia przewodniczącego wydziału. Przyjąć należy więc, że akta sprawy to dokumenty zgromadzone w toku postępowania przed określonym organem, z tym że dla każdej sprawy zakłada się osobne akta. Zatem używane w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pojęcie "akta sprawy" musi być każdorazowo interpretowane w kontekście w jakim zostało użyte, co z kolei pozwala ocenić, o akta jakiej sprawy w danym przypadku chodzi - sprawy sądowoadministracyjnej czy sprawy administracyjnej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z treści art. 37 § 1 P.p.s.a. należy więc wyprowadzić wniosek, że przy pierwszej czynności sądowej pełnomocnik ma obowiązek złożyć pełnomocnictwo, do akt sprawy sądowoadministracyjenej jako sprawy nowej i odrębnej od sprawy administracyjnej, której rozstrzygnięcie jest przedmiotem postępowania przed sądem administracyjnym (por. Postanowienie NSA z 29.01.2015 r., II FSK 3627/14, LEX nr 1628712). Jednocześnie w kontekście niniejszej sprawy należy wyjaśnić, że obowiązku złożenia pełnomocnictwa ustawa nie wiąże z ustaleniem, czy znajduje się ono w aktach sprawy, ale z dokonaniem pierwszej czynności procesowej; akta sprawy to określony, indywidualny dla każdej sprawy, zbór dokumentów, do którego złożone pełnomocnictwo należy włączyć. Tym samy Sąd podziela dominującą w orzecznictwie wykładnię art. 37 § 1 P.p.s.a., w myśl której nie zwalnia od obowiązku przedłożenia pełnomocnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym fakt, że stosowny dokument został już dołączony do akt administracyjnych sprawy (por. np. wyroki z dnia: 21 kwietnia 2005 r., FSK 1551/04; 7 października 2005 r., FSK 2137/04; 4 stycznia 2006 r., I FSK 334/05; 26 maja 2006 r., II FSK 322/05; post. z dnia: 15 czerwca 2007 r., II FSK 707/06; 22 sierpnia 2008 r., II FSK 829/07; 23 września 2008 r., I FSK 347/08; 13 lutego 2009 r., II FSK 1692/07; 26 maja 2009 r., II FSK 413/09; 27 listopada 2009 r., II FSK 430/09, z 17 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 3487/13, z 11 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 3769/13, 7 sierpnia 2014 r., sygn. akt I FSK 1175/14). Zatem zarzuty naruszenia art. 37 § 1 zd. 1 i 2 w zw. z art. 35, 49 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. oraz art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 P.p.s.a. należało uznać, za niezasadne. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając wobec powyższego brak podstaw do uwzględnienia zażalenia w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 oraz art. 198 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.