I FZ 158/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Janusz Zubrzycki, , , po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Po 406/15 zawieszające postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi D. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 11 grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od czerwca do grudnia 2008 r. postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 8 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Po 406/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w punkcie I. otworzył zamkniętą rozprawę, w punkcie II. zawiesił postępowanie w sprawie ze skargi D. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z 11 grudnia 2014 r. wydaną w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od czerwca do grudnia 2008 r. Uzasadniając postanowienie Sąd wskazał, że jak wynika ze złożonego do akt sądowych kopii odpisu pełnego z rejestru przedsiębiorstw KRS zarząd spółki D. Sp. z o.o. (dalej "spółka") w dacie wniesienia skargi do Sądu był nieobsadzony. Taka sytuacja stanowi brak w składzie organu uniemożliwiający działanie jednostki organizacyjnej, jaką jest osoba prawna. Wprawdzie spółka nadal istnieje i posiada zdolność sądową i zdolność procesową oraz ma pełnomocnika, którego pełnomocnictwo nie wygasło. Jednakże nie mając organu powołanego do jej reprezentacji, jako osoby prawnej, nie może w istocie realizować tych zdolności, a zatem jej działanie było uniemożliwione. Brak organu powołanego do reprezentowania strony stanowi przyczynę nieważności postępowania niezależnie od tego, czy w imieniu tej strony działa pełnomocnik. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik spółki zaskarżył powyższe postanowienie w części tj. w punkcie II, dotyczącym zawieszenia postępowania sądowego i zarzucił naruszenie art. 124 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") poprzez jego bezzasadne zastosowanie, albowiem w realiach niniejszej sprawy nie zaistniały okoliczności stanowiące przesłankę do jego zastosowania. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia we wnioskowanej części. W uzasadnieniu podniesiono przede wszystkim, że w momencie wniesienia przez pełnomocnika skargi zarząd spółki pozostawał nieobsadzony. Okoliczności związane z utratą organu tej spółki zostały rzetelnie i wyczerpująco przedstawione w toku sprawy, zatem jeszcze przed rozpoczęciem rozprawy. Nie była to okoliczność ujawniona dopiero na rozprawie. Skarżąca nie posiadała zatem organu powołanego do jej reprezentacji - zarząd spółki był w momencie wnoszenia skargi nieobsadzony. Stan ten istnieje od dnia 19 grudnia 2013 r. i trwa nadal. Okoliczność, iż w składzie organu spółki zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie, zaistniała nie w toku postępowania sadowoadministracyjnego, ale znacznie wcześniej, bo nieomal dwa lata przed datą jego wszczęcia. Zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 124 § 1 pkt 2 P.p.s.a. może nastąpić wyłącznie wówczas, gdy utrata organu nastąpiła w toku tego postępowania. Dyrektor Izby Skarbowej w P. w piśmie z 22 czerwca 2016 r., wyraził swoje zdanie odnośnie zawieszenia przedmiotowego postępowania, popierając stanowisko pełnomocnika skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 2 P.p.s.a., sąd zawiesza postępowanie z urzędu, jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Jak wynika ze złożonego do akt sądowych kopii odpisu pełnego z rejestru przedsiębiorstw KRS zarząd spółki w dacie wniesienia skargi do Sądu był nieobsadzony. Rację ma Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazując, że taka sytuacja stanowi brak w składzie organu uniemożliwiający działanie jednostki organizacyjnej, jaką jest osoba prawna. Spółka nadal istnieje i posiada zdolność sądową i zdolność procesową oraz ma pełnomocnika, którego pełnomocnictwo nie wygasło. Jednakże nie mając organu powołanego do jej reprezentacji, jako osoby prawnej, nie może w istocie realizować tych zdolności, a zatem jej działanie jest uniemożliwione. W tej sytuacji rozpatrywanie sprawy, w której strona nie ma organu powołanego do jej reprezentowania, skutkuje nieważnością postępowania. Spółka nie posiadając prawidłowo ustanowionych organów pozbawiona jest możliwości choćby zmiany bądź odwołania czynności dokonanych przez pełnomocnika czy też odwołania dotychczasowego pełnomocnika i ustanowienia innego. Dyrektor Izby Skarbowej w piśmie złożonym 22 czerwca 2016 r., w którym poparł stanowisko spółki, wskazuje, że jedynym wspólnikiem spółki pozostaje w dalszym ciągu Piotr Nawrocki, do kompetencji którego należy m.in. powoływanie i odwoływanie członków zarządu zatem brak w składzie zarządu spółki mógł i nadal może być usunięty przez odpowiednie działanie jej wspólnika - tym bardziej niezrozumiała jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaistniała sytuacja - braki w organach od 19 grudnia 2013 r. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie zawiesił postępowanie sądowe z udziałem spółki wobec braku organów powołanych do jej reprezentowania, mimo ustanowionego pełnomocnika, działającego w jej imieniu. Jak wyżej wskazano, w takiej sytuacji spółka pozbawiona jest możliwości realizowania swoich praw i obowiązków. W związku z tym, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a postanowił jak w sentencji.