I FZ 157/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Artur Mudrecki po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 1819/13, oddalające wniosek o zwolnienie w części od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 9 września 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2007 r. postanawia: oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 1819/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek P.C. o zwolnienie od kosztów sądowych. Według Sądu skarżący nie wykazał w sposób wiarygodny, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia mu poniesienie kosztów sądowych zainicjowanego postępowania sądowego. Sąd wskazał, że skarżący, odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego, nie przedłożył wszystkich dokumentów o które był wzywany. W szczególności skarżący nie przedstawił wyciągów z kont bankowych obejmujących operacje finansowe za ostatnie trzy miesiące oraz wskazujące stan obecny. Było to szczególnie istotne bowiem jak wynikało z okoliczności sprawy skarżący posiada 49% udziałów w spółce B. sp. z o.o. spółka komandytowa, której przychód w 2012r. wyniósł 1. 783 512,20 zł, z czego na rzecz skarżącego przypadło 873. 920,98 zł. Nadto Sąd zauważył, że z informacji podanych przez skarżącego wynikało, że jego miesięczne wydatki obejmujące opłaty za energię elektryczną, wodę i gaz w wysokości ok. 550,00 zł oraz wydatki na wyżywienie wynoszące miesięcznie według szacunku skarżącego 2.250,00 zł pokrywają rodzice. Równocześnie z przedstawionych przez skarżącego informacji wynikało, że jego matka otrzymuje rentę w wysokości 863,10 zł miesięcznie. Jej roczny dochód z tego tytułu oraz z innych źródeł wyniósł w 2012r. 23. 858,62 zł. Roczny dochód ojca w 2012r. wyniósł zaś 10. 841,11 zł. Według Sądu, mając na uwadze zestawienie powyższych kwot, trudno było przyjąć za wiarygodne twierdzenia skarżącego, że nie uzyskuje on żadnych dochodów i we wskazanym zakresie korzysta z pomocy rodziców. Mając na uwadze okoliczności przedmiotowej sprawy, w szczególności to, że skarżący jest udziałowcem spółki, której przychód w 2012r. wyniósł 1.783 512,20 zł (a na rzecz skarżącego przypadło 873. 920,98 zł), nie można było zdaniem Sądu przyjąć, by skarżący był osobą pozostającą w ubóstwie. 2. W zażaleniu, sporządzonym przez pełnomocnika strony, zaskarżono powyższe postanowienie w całości, zarzucając naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) (dalej u.p.p.s.a.) , poprzez błędne przyjęcie, że skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe w całości. Autorka zażalenia nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Sądu pierwszej instancji dodatkowo wskazała, że Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, które potwierdza, że skarżący nie posiada środków na rachunkach bankowych oraz majątku. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Prawo pomocy, przewidziane w przepisach dotyczących kosztów sądowych, wywodzi swą genezę z tzw. prawa ubogich, określanego też prawem ubóstwa lub nawet prawem o wspieraniu ubogich. Prawo pomocy, którego istota polega na zwolnieniu strony postępowania sądowego z ponoszenia kosztów sądowych, nie sprowadza się jednak do likwidacji tych ciężarów w ogóle, bo jest to niemożliwe, gdyż nie istnieją postępowania sądowe, które nic nie kosztują, lecz jedynie do przeniesienia ich na ogół podatników, a ściślej na budżet państwa, składający się z podatków i innego rodzaju wpływów. Koszty procesu przerzucane są zatem na innych i z tego też względu instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 u.p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie i winna być przyznawana osobom które rzeczywiście jej potrzebują. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Z analizy akt sprawy wynika, że miesięczne wydatki skarżącego, nie licząc tych pokrywanych przez dziadków, obejmują, jak podaje; koszty leków i wizyt lekarskich – bliżej nie sprecyzowane, koszty energii elektrycznej, wody i gazu w wysokości ok. 550 zł. oraz koszty wyżywienia wynoszące 2250 zł. (75 zł. X 30 dni = 2250 zł.), które zdaniem skarżącego pokrywają rodzice. Zauważyć jednak tutaj należy, że matka wnioskodawcy otrzymuje tylko rentę w wysokości 863,19 zł. miesięcznie i jak wynikało z akt sprawy o sygn. I SA/Kr 1652/13 ani ona ani jej maż M.C. nie posiadają oszczędności, kont bankowych czy też lokat bankowych. Koszty ich utrzymania obejmują natomiast: wydatki na wyżywienie w wysokości 600 zł., wydatki na środki czystości w wysokości 100 zł., wydatki na lekarstwa w wysokości 150 zł., opłatę za energię elektryczną w wysokości 100 zł. oraz opłatę za gaz w wysokości 200 zł. Ponadto w stosunku do matki skarżącego zostały dokonane "zajęcia komornicze" i mają miejsce "potrącenia z przysługującej skarżącej środków". Trudno zatem uznać, aby w trudnej sytuacji majątkowej rodziców skarżącego byli oni w stanie pokrywać miesięcznie kwotę 2250 zł. na jego wyżywienie. Z załączonego do akt sprawy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego wynika, że wobec bezskuteczności egzekucji postępowanie egzekucyjne zostało umorzone. W uzasadnieniu postanowienia Naczelnik Urzędu Skarbowego, wskazując na podjęte w postępowaniu czynności, stwierdził że środki egzekucji administracyjnej przewidziane w ustawie okazały się bezskuteczne. W świetle tej okoliczności zgodzić się można z autorką zażalenia, że sytuacja majątkowa skarżącego jest trudna. Przedłożone postanowienie nie wyjaśnia jednak tego co m.in. przesądziło o oddaleniu wniosku skarżącego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Sąd pierwszej instancji oddalając wniosek strony stwierdził, że strona mimo wezwania, nie przesłała wymaganych dokumentów, bardzo istotnych z punktu widzenia oceny jej sytuacji finansowej, takich jak wyciągi z kont bankowych. Sąd pierwszej instancji ustalił bowiem, że skarżący jest udziałowcem spółki, której przychód w 2012r. wyniósł 1. 783 512,20 zł (a na rzecz skarżącego przypadło 873. 920,98 zł). W tej sytuacji, dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, istotne było przedstawienie stosownych dokumentów związanych z uzyskiwanym przez skarżącego przychodem. W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego co do uznania, że skarżący nie wykazał w sposób wiarygodny, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia mu poniesienie kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 u.p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.