I FZ 152/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Arkadiusz Cudak, , , po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. J. C. R. D. spółka jawna na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt III SA/Wa 2802/11 przyznające spółce prawo pomocy w zakresie częściowym tj. zwalniające ją od wpisu od skargi ponad kwotę 2000 zł w sprawie ze skargi R. J. C. R. D. spółka jawna na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 2 sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do listopada 2005 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 22 lutego 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 2802/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, przyznał R. J. C. R. D. spółce jawnej prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnił ją od wpisu od skargi ponad kwotę 2000 zł, zaś w pozostałym zakresie odmówił jej przyznania prawa pomocy. Jak wynikało z uzasadnienia powyższego postanowienia w złożonym wniosku spółka wskazała, że choć ustanowiła pełnomocnika, to nie posiada już jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania. W uzasadnieniu podniosła, że nastąpiło ustanowienie zabezpieczenia na jej majątku oraz zajęcie należącego do niej towaru, co spowodowało zaprzestanie prowadzenia przez nią działalności gospodarczej i uniemożliwienie osiągania dochodów. Ponadto Spółka wskazała, że wysokość jej strat wynosi 742.268,12 zł, a stan jedynych jej rachunków bankowych wynosi 0 zł. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku spółka przedstawiła zestawienie dochodów i rozchodów za ostatnie 3 lata, faktury VAT za ostatnie sześć miesięcy oraz wyciągi z rachunków bankowych. Sąd pierwszej instancji uwzględnił wniosek spółki częściowo, przyznając zwolnienie od wpisu od skargi powyżej 2000 zł, a w pozostałym zakresie wniosek ten oddalił. Sąd uznał, że sytuacja, w której znalazła się skarżąca wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej jako P.p.s.a.). Skarżąca bezsprzecznie wykazała, że poniesienie pełnych kosztów sądowych przekracza jej możliwości finansowe. Biorąc więc pod uwagę, że na obecnym etapie postępowania jedynym wymaganym kosztem sądowym jest wpis od skargi, Sąd doszedł do wniosku, że sytuacja finansowa Skarżącej pozwala jej partycypować w koszcie wpisu sądowego do kwoty 2000 zł. Wskazał, że rachunków bankowych przedstawionych przez Spółkę wynika, iż w okresie, w którym zwróciła się ona o przyznanie prawa pomocy, na jej rachunek były dokonywane zarówno wpłaty jak i wypłaty w kwotach 3100 zł, 3075 zł, 27400 zł, 20100 zł. Mając jednak na uwadze ustanowione na majątku spółki zabezpieczenie oraz zajęcie należącego do niej towaru a także poniesioną przez nią stratę w wysokości 742.268,12 zł, oraz stan rachunków bankowych, Sąd uznał, że uiszczenie wpisu w wysokości 9360 zł przekracza możliwości finansowe skarżącej spółki. Zauważył przy tym, że spółka uzyskiwała przychody z działalności gospodarczej. W okresie od 1 stycznia 2011 r. do 30 września 2011 r. wyniosły one 185345,93 zł i choć za ostatni rok obrotowy poniosła stratę to istotniejsze jest, że spółka uzyskuje przychody z działalności gospodarczej, które ww. okresie wynosiły 185345,93 zł. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca spółka zaskarżyła je w całości. W jego uzasadnieniu podniosła, że nie posiada żądnego majątku, wyprzedała należące do niej nieruchomości, aby pokryć najważniejsze zobowiązania, a towar należący do niej został zajęty przez organy skarbowe. W jej ocenie, spełnione w związku z tym zostały przesłanki z art. 246 § 2 P.p.s.a. Nieuwzględnienie zaś wniosku skarżącej będzie równoznaczne z pozbawieniem jej prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, że wskazana przez spółkę i Dyrektora Izby Skarbowej wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawie wynosi 935.907,00 zł. Gdyby przyjął zatem deklarowaną przez strony wartość przedmiotu zaskarżenia, to należny wpis od skargi wynosiłby 9360 zł stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu (Dz. U. N4 221, poz. 2193 ze zm.). Tymczasem Sąd, po rozpoznaniu wniosku spółki, zwolnił ją z obowiązku poniesienia wpisu od skargi ponad kwotę 2000 zł, a zatem wniosek został w znacznej części rozpatrzony pozytywnie. Jednocześnie podkreślić trzeba, że Sąd, wydał rozstrzygnięcie bazując na tych danych, które wynikały z wniosku oraz tych dokumentów, które spółka przedłożyła i na podstawie całokształtu okoliczności ocenił, czy zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Bez wątpienia, kondycja finansowa spółki nie jest dobra, jednakże – jak zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji – w okresie, w którym zwróciła się ona o przyznanie prawa pomocy, na jej rachunek były dokonywane zarówno wpłaty jak i wypłaty w kwotach 3100 zł, 3075 zł, 27400 zł, 20100 zł. Ponadto spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje przychody. Jednocześnie nie mogło ujść uwadze Sądu, że skarżąca spółka nie wskazała skąd pochodzą środki na wynagrodzenie reprezentującego ją w sprawie profesjonalnego pełnomocnika – radcy prawnego. W takiej sytuacji przyjąć należało, że przesłanka z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. nie została przez stronę wykazana w stopniu uzasadniającym całkowite zwolnienie z obowiązku poniesienia kosztów sądowych. Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 199 P.p.s.a. Mając na względzie powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 oraz art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.