I FZ 149/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Artur Mudrecki po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. Sp. z o.o. w T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Po 492/14, odmawiające sporządzenia uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. w T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 31 marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2007 r. i grudzień 2008 r. postanawia: oddalić zażalenie.

1. Postanowienie Sądu pierwszej instancji Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Po 492/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu wniosku P. sp. z o.o. w T., odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku. 2. Przedstawiony przez Sąd pierwszej instancji tok postępowania 2.1. W dniu 30 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu ogłosił wyrok z tego samego dnia którym to oddalił skargę skarżącej P. sp. z o.o. w T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. Skarżąca spółka została prawidłowo powiadomiona o terminie rozprawy na której to dokonano ogłoszenia zapadłego w sprawie wyroku. Co prawda skarżąca nie odebrała pisma zawierającego zawiadomienie o terminie rozprawy jednak jak wynikało ze znajdującego się w aktach sprawy (k. 52) zwrotnego potwierdzenia odbioru pismo zawierające zawiadomienie pozostawiono w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. 2.2. Pismem z dnia 15 stycznia 2015 r. złożonym w Biurze Podawczym tutejszego Sądu dnia 16 stycznia 2015 r. skarżąca złożyła wniosek o doręczenie jej odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. 3. Uzasadnienie postanowienia Sądu pierwszej instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny odwołując się do przepisu art. 141 § 1-2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej w skrócie "u.p.p.s.a."). ocenił, że termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku upłynął bezskutecznie z dniem 6 listopada 2014 r. Wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku złożony dnia 16 stycznia 2015 r. był zatem złożony po terminie. W takiej sytuacji Sąd stosownie do postanowień art. 141 § 3 u.p.p.s.a. zobowiązany był do wydania postanowienia o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku. 4. Zażalenie strony skarżącej 4.1. W zażaleniu, sporządzonym przez pełnomocnika strony skarżącej, zaskarżając powyższe postanowienie w całości, zarzucono naruszenie: - art. 73 § 2 i 4 u.p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że doręczenie zastępcze zawiadomienia o terminie rozprawy z dnia 30 października 2014 r. zostało dokonane w sposób prawidłowy i odniosło skutek w postaci fikcji prawidłowego doręczenia w dniu 17 października 2014 r., podczas gdy w rzeczywistości, na skutek choroby pracownika operatora publicznego odpowiedzialnego za roznoszenie przesyłek w miejscu, w którym siedzibę ma skarżąca, powyższe zawiadomienie nie zostało awizowane w sposób prawidłowy; - art. 141 § 2 u.p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że z dniem 6 listopada 2014 r. bezskutecznie upłynął 7-dniowy termin do zgłoszenia przez skarżącą wniosku o uzasadnienie, podczas gdy termin ten nie mógł rozpocząć swego biegu w dniu 31 października 2014 r. 4.2. W oparciu o powyższe podstawy wniesiono o: uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; zwrot kosztów postępowania skarżącemu, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. 4.3. W uzasadnieniu zażalenia wniesiono na podstawie art. 106 § 3 u.p.p.s.a. o przeprowadzenie dowodów z dokumentów stanowiących oświadczenia listonosza oraz kierownika placówki pocztowej. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: 5.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 5.2. Naczelny Sąd Administracyjny podziela przyjętą w zaskarżonym orzeczeniu ocenę Sądu pierwszej instancji, że złożony przez stronę wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku został złożony po terminie. 5.3. Z akt sprawy wynika, że skarżąca spółka została powiadomiona o terminie rozprawy na której to dokonano ogłoszenia zapadłego w sprawie wyroku. Skarżąca nie odebrała pisma zawierającego zawiadomienie o terminie rozprawy jednak jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy (k. 52) zwrotnego potwierdzenia odbioru pismo zawierające pozostawiono w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Zgodnie z art. 141 § 1 u.p.p.s.a. uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym, z zastrzeżeniem § 2. Stosownie jednak do regulacji zawartej w § 2 zd. 1 tego samego artykułu w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Z taką też sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, bowiem wyrokiem z dnia 30 października 2014 r. skarga skarżącej została przez Sąd oddalona. Mając zatem na uwadze powyższe termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku upłynął bezskutecznie z dniem 6 listopada 2014r. Złożony zatem wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku dnia 16 stycznia 2015r. został złożony po terminie. 5.4. Nie można podzielić zarzutów zażalenia upatrujących naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 73 u.p.p.s.a. Zgodnie z art. 73 § 1 u.p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 (tj. w sposób właściwy lub zastępczy), pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej, dokonując jednocześnie zawiadomienia adresata o tym fakcie. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe – na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w tym terminie pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Upływ terminu określonego w art. 73 § 3 u.p.p.s.a. skutkuje powstaniem fikcji prawnej doręczenia - za datę doręczenia pisma przyjmuje się datę, w której upłynął termin jego odbioru. Dokonane w tych okolicznościach doręczenie stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Jak wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie, koniecznym warunkiem skutecznego doręczenia jest umieszczenie zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej lub urzędzie gminy w skrzynce na korespondencję, a gdy to nie jest możliwe – na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (por. postanowienie SN z dnia 7 stycznia 1969 r., II CZ 208/68, OSNC 1969, nr 9, poz. 64; wyrok SN z dnia 22 lutego 2001 r., III RN 70/00, OSNP 2001, nr 19, poz. 574 oraz Dauter Bogusław, Komentarz do art. 73 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, LEX, 2013). Co istotne, skuteczność doręczenia w trybie art. 73 u.p.p.s.a. uzależniona jest od zaznaczenia przez doręczyciela na potwierdzeniu odbioru, gdzie umieścił zawiadomienie dla adresata (por. wyrok SN z dnia 4 lipca 2002 r., I CKN 861/00). Sąd pierwszej instancji właściwie określił koniec biegu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a po ustaleniu, że wniosek został złożony po terminie, zasadnie odmówił sporządzenia uzasadnienia. W przesyłce znajdującej się w aktach sprawy (k. 52), znajdowało się zawiadomienie o rozprawie, na której doręczyciel odnotował fakt niemożności doręczenia przesyłki w sposób właściwy lub zastępczy oraz pozostawienie jej w placówce pocztowej. Doręczyciel stwierdził, że zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym umieścił w skrzynce oddawczej. Na kopercie umieszczono także adnotację, że przesyłkę awizowano powtórnie w dniu 13 października 2014 r. Na podstawie wskazanego dokumentu, Sąd pierwszej instancji słusznie uznał przesyłkę za doręczoną. Autor zażalenia twierdzi, że awizowanie nie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy. Odwołuje się do okoliczności choroby listonosz stale roznoszącej listy w rejonie dostarczania przesyłki oraz do błędnego zostawiania awiz przez osoby ją zastępujące. Żalący nie zdołał przedstawioną argumentacją obalić domniemania doręczenia przesyłki. W doktrynie wskazuje się, że domniemanie faktyczne doręczenia pisma w trybie art. 73 może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Obalenie domniemania doręczenia przesyłki na podstawie ogólnikowego twierdzenia strony skarżącej prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 u.p.p.s.a. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić to domniemanie poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło (tak też NSA w postanowieniu z 9 marca 2011 r., II OSK 368/11, lex nr 992561, jak również w postanowieniu z 14 marca 2012 r., II FSK 180/12, lex nr 1121079). W doktrynie wskazuje się również, że jedną z możliwości służących obaleniu domniemania doręczenia pisma jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej. [...] Co do zasady brak woli przeprowadzenia procedury reklamacyjnej uniemożliwia skuteczne obalenie domniemania doręczenia pisma w trybie awizowania."(por. Dauter Bogusław, Komentarz do art. 73 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, LEX, 2013). W sprawie do zażalenia załączono oświadczenia, jak wyjaśniono w zażaleniu, listonosza oraz kierownika placówki pocztowej. Z oświadczenia pani listonosz wynika, że w dniach od 1 września 2014 r. do 19 listopada 2014 r. przebywała w szpitalu, a rejon obsługiwany był przez innych listonoszy. Zaś z oświadczenia z dnia 6 lutego 2015 r. wynika, że w okresie choroby zdarzały się przypadki błędnego awizowania listów. Oświadczenia, według tut. Sądu, nie obalają domniemania doręczenia przesyłki. Popierają one jedynie argumentacje żalącego, nie wskazują jednak konkretnie, że przedmiotowa w sprawie przesyłka zawierające zawiadomienie o rozprawie była błędnie awizowana. Przedłożone oświadczenia nie stanowią również dowodu przeprowadzenia procedury reklamacyjnej u operatora pocztowego. 5.5. Wyjaśnić należy, ze podnoszone przez żalącego okoliczności mogą wskazywać na brak winy strony w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej. Z akt sprawy wynika, że strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Powoływane zatem okoliczności powinny być wzięte pod uwagę przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu zainicjowanym tym wnioskiem. 5.6. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 oraz art. 197 § 1-2 u.p.p.s.a. oddalił zażalenie.