I FZ 142/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. sp. k. z siedzibą w M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SPP/Gl 252/23, o odrzuceniu sprzeciwu w sprawie ze skargi S. sp. k. z siedzibą w M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 czerwca 2023 r., nr 2401-IOV3.4103.309.2021.39/ALLA UNP: 2401-23-147518 w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od marca 2014 r. do maja 2015 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SPP/Gl 252/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił sprzeciw S. sp. k. (dalej "spółka" lub "skarżąca") od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (dalej "referendarz") z 19 stycznia 2024 r., sygn. akt I SPP/Gl 252/23, o odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 30 czerwca 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od marca 2014 r. do maja 2015 r. W ocenie sądu pierwszej instancji skarżąca nie dochowała terminu do wniesienia przedmiotowego sprzeciwu. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, zarzucając w nim błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania zaskarżonego orzeczenia. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że pełnomocnik skarżącej dopiero 15 lutego 2024 r., podczas wizyty na poczcie, dowiedział się o istnieniu przesyłki zawierającej postanowienie referendarza z 19 stycznia 2024 r. i odebrał to postanowienie. W skrzynce pocztowej kancelarii pełnomocnika nie pozostawiono bowiem żadnego awizo informującego o złożeniu ww. pisma w placówce pocztowej, a pracownik poczty — po sprawdzeniu kartotek — poinformował pełnomocnika, że do odbioru pozostaje jeszcze pismo, a ostatnim dniem na jego odbiór jest 15 lutego 2024 r. Zdaniem spółki sąd pierwszej instancji nieprawidłowo ustalił zatem, jakoby doręczenie nastąpiło 14 lutego 2024 r., a nie 15 lutego 2024 r. W piętnastym dniu od pozostawienia pierwszego awiza w sprawie niemożliwe byłoby wydanie pisma pełnomocnikowi. W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 259 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest to, czy sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił moment rozpoczęcia (a w konsekwencji również zakończenia) biegu terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza z 19 stycznia 2024 r. o odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym zainicjowanym wniesioną przez nią skargą na decyzję organu podatkowego. Dla rozstrzygnięcia tego sporu kluczowe znaczenie ma zatem ustalenie daty doręczenia ww. postanowienia. Szczegółowe zasady dokonywania doręczeń w postępowaniu przed sądem administracyjnym regulują przepisy rozdziału 4 "Doręczenia" Działu III Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w którym w art. 65 § 2 przewidziano, że w przypadku doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego (w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe [Dz. U. z 2023 r. poz. 1640, ze zm.], dalej "Prawo pocztowe"), stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym. Ponadto w myśl art. 73 § 1-3 p.p.s.a w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 (tj. doręczenia bezpośrednio adresatowi lub innym osobom zrównanym z nim przez przepisy cytowanej ustawy — wyjaśnienie sądu), pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu Prawa pocztowego albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia o możliwości odbioru pisma w placówce pocztowej (urzędzie gminy) w terminie 7 dni od pozostawienia tego zawiadomienia, a w przypadku niepodjęcia pisma w tym ostatnim terminie pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia. W myśl natomiast art. 73 § 4 p.p.s.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy przesyłka zawierająca odpis postanowienia referendarza z 19 stycznia 2024 r. została wyekspediowana z sądu na adres pełnomocnika skarżącej — adw. M.M. — 26 stycznia 2024 r. (k. 43). W aktach sprawy (k. 44) znajduje się ponadto kopia zwrotnego potwierdzenia odbioru przedmiotowej przesyłki, które zawiera m.in. informację o jej awizowaniu 31 stycznia 2024 r., jak również potwierdzenie otrzymania tej przesyłki 15 lutego 2024 r. przez ww. pełnomocnika skarżącej, opatrzone jego odręcznym podpisem. Z uwagi jednakże na fakt, że w ocenie sądu pierwszej instancji wspomniany dokument nie zawierał wszystkich istotnych z punktu widzenia regulacji art. 73 § 1-3 p.p.s.a. informacji, a częściowo zawierał również treści wzajemnie sprzeczne, sąd ten zwrócił się do operatora pocztowego o podanie dodatkowych niezbędnych informacji oraz wyjaśnienie dostrzeżonych sprzeczności. W odpowiedzi pismem z 27 marca 2024 r. (k. 60) Poczta Polska S.A. poinformowała, że przesyłkę zawierającą postanowienie referendarza z 19 stycznia 2024 r. wydano do doręczenia 31 stycznia 2024 r., a wobec niezastania adresata pod wskazanym adresem przesyłkę awizowano, pozostawiając stosowne zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Awizowaną przesyłkę pozostawiono do odbioru w UP K. Wobec niepodjęcia przesyłki z placówki awizacyjnej awizowano ją powtórnie 8 lutego 2024 r., a stosowne zawiadomienie pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Następnie 15 lutego 2024 r. przesyłka została wydana. Operator pocztowy wyjaśnił również okoliczności naniesienia na druk zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki adnotacji o treści "zwrot nie podjęto w terminie", wskazując, że było to skutkiem omyłkowego działania pracownika. W tym stanie rzeczy, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, za okoliczność udowodnioną uznać należy w szczególności to, że 31 stycznia 2024 r., z uwagi na brak możliwości bezpośredniego doręczenia adresatowi przesyłki zawierającej odpis postanowienia referendarza z 19 stycznia 2024 r., doszło do awizowania tej przesyłki. Data ta ma przy tym istotne w sprawie znaczenie, gdyż w świetle art. 73 § 3 i 4 p.p.s.a. w sposób pośredni determinuje moment doręczenia przesyłki sądowej w drodze tzw. fikcji doręczenia. Powtórzyć bowiem należy, że w przypadku niepodjęcia pisma w terminie siedmiu dni od daty pozostawienia pierwszego awiza pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej, a doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 art. 73, tj. z upływem czternastego dnia od dnia pozostawienia pierwszego zawiadomienia. Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny za prawidłowe uznaje ustalenia sądu pierwszej instancji, że doręczenie skarżącej odpisu postanowienia referendarza z 19 stycznia 2024 r. nastąpiło 14 lutego 2024 r. w trybie określonym w art. 73 § 4 p.p.s.a. Skoro bowiem z akt sprawy wynika, że pierwsze zawiadomienie o awizowaniu przesyłki w UP K. pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej pełnomocnika spółki 31 stycznia 2024 r., to ostatni dzień terminu na odbiór tej przesyłki z ww. placówki pocztowej przypadał właśnie 14 lutego 2024 r. Nie jest zaś w sprawie sporne, że do tego dnia pełnomocnik skarżącej nie odebrał przedmiotowej przesyłki, gdyż została mu ona wydana dopiero 15 lutego 2024 r. Zdarzenie to — w świetle art. 73 § 4 p.p.s.a. — pozostaje jednakże bez wpływu na określenie momentu skutecznego doręczenia postanowienia z 19 stycznia 2024 r. Wydanie przesyłki adresatowi ma w takiej sytuacji dla tego adresata jedynie walor informacyjny. Skoro więc wspomniane postanowienie zostało uznane za doręczone skarżącej 14 lutego 2024 r., to siedmiodniowy termin do wniesienia od niego sprzeciwu na podstawie art. 259 § 1 p.p.s.a. upływał 21 lutego 2024 r. Tymczasem sprzeciw skarżącej bezspornie został wniesiony 22 lutego 2024 r., a zatem po upływie ustawowego terminu. Wbrew zatem twierdzeniom skarżącej wnikliwa analiza akt sprawy wskazuje, że sprzeciw od postanowienia referendarza z 19 stycznia 2024 r. został wniesiony z uchybieniem ustawowego terminu, a sąd pierwszej instancji, przed jego odrzuceniem, nie poprzestał na nieprawidłowych danych z internetowego systemu Poczty Polskiej S.A. umożliwiającego śledzenie przesyłek, ale przeprowadził postępowanie wyjaśniające z udziałem operatora pocztowego w zakresie okoliczności doręczenia przesyłki. Podsumowując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że okoliczności sprawy nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że termin do wniesienia przez skarżącą sprzeciwu od postanowienia referendarza z 19 stycznia 2024 r. nie został zachowany, a w konsekwencji zastosowanie art. 259 § 2 p.p.s.a. przez sąd pierwszej instancji było prawidłowe. Podniesione w rozpoznawanym obecnie zażaleniu przyczyny takiego stanu rzeczy są irrelewantne z punktu widzenia badania prawidłowości zaskarżonego tym zażaleniem rozstrzygnięcia, choć mogą być wzięte pod uwagę przy ocenie zasadności wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu, o co zresztą skarżąca równolegle wnioskowała i który to wniosek — jak wynika z akt sprawy — będzie przedmiotem odrębnego procedowania przez sąd pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. ----------------------- 4