I FZ 142/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, , , po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. H. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Łd 1031/12 w zakresie wezwania do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi M. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 28 czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego i nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za sierpień 2005 r. postanawia oddalić zażalenie.

I FZ 142/14 UZASADNIENIE Zarządzeniem z dnia 27 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 1031/12, na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") Przewodniczący Wydziału WSA w Łodzi wezwał pełnomocnika M. H. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, wysokość wpisu określając na 750 zł na podstawie § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 221, poz. 2193 ze zm.). W zażaleniu na powyższe zarządzenie skarżący wniósł o jego uchylenie, zarzucając naruszenie art. 220 § 4 P.p.s.a., z którego to przepisu według strony wynika zwolnienie od opłat środków zaskarżenia na orzeczenia o odrzuceniu skargi z powodu nieuiszczenia wpisu. Autor zażalenia podniósł, że choć w art. 220 § 4 P.p.s.a. wskazano, że wolne od wpisu jest zażalenie, a nie skarga kasacyjna wniesiona na zarządzenie przewodniczącego o pozostawieniu pisma bez rozpoznania lub na postanowienie sądu w tym zakresie, to należało zastosować w pierwszej kolejności wykładnię celowościową, a nie gramatyczną. Zdaniem strony w okolicznościach sprawy mógł też nastąpić błąd w wyborze środka zaskarżenia na postanowienie WSA z 30 grudnia 2013 r. o odrzuceniu skargi na decyzję podatkową z powodu nieuiszczenia wpisu, przez sporządzenie skargi kasacyjnej zamiast zażalenia (strona, działając w dobrej wierze, zastosowała się do pouczenia, gdzie wskazano, że środkiem jej przysługującym jest skarga kasacyjna). Sytuacja skarżącego byłaby również korzystna, gdyby sporne rozstrzygnięcie zostało wydane w drodze zarządzenia przewodniczącego o pozostawieniu pisma bez rozpoznania, zamiast w drodze postanowienia, jak miało to miejsce w sprawie. Powyższe nie stoi zdaniem strony w sprzeczności z art. 173 § 1 P.p.s.a., gdyż przepis ten, wskazując, że co do zasady od postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna, przewiduje, że przepis szczególny może stanowić inaczej. Zdaniem strony przepisem takim może być właśnie art. 220 § 4 w zw. z art. 194 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zdaniem strony wniesiona w sprawie skarga kasacyjna od postanowienia o odrzuceniu skargi z powodu nieuiszczenia wpisu powinna być zwolniona od wpisu na podstawie art. 220 § 4 P.p.s.a., a zatem zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu od tej skargi kasacyjnej było bezzasadne. Dostrzegając, że w art. 220 § 4 P.p.s.a. mowa jest o zażaleniu, a nie o skardze kasacyjnej, strona wyraziła pogląd, że należy bądź to uznać, że skarga kasacyjna jest również objęta tym przepisem, bądź to stwierdzić, że skarga kasacyjna nie jest odpowiednim środkiem prawnym w okolicznościach sprawy, a przysługującym stronie środkiem było zażalenie, które podlegałoby już bezpośrednio zwolnieniu od wpisu na podstawie art. 220 § 4 P.p.s.a., bądź to wreszcie przyjąć, że Sąd bezzasadnie wydał postanowienie o odrzuceniu skargi, gdyż w sprawie powinno być wydane zarządzenie przewodniczącego o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Żaden z tych poglądów nie zasługuje na podzielenie. Odnosząc się w pierwszej kolejności do ostatniej ze wskazanych kwestii należy zauważyć, że pogląd strony o możliwości wydania zarządzenia o pozostawieniu pisma (skargi) bez rozpoznania nie znajduje usprawiedliwienia w przepisach ustawy. Przepis art. 220 § 3 P.p.s.a. stanowi jednoznacznie, że skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd, natomiast zarówno z art. 58 § 3, jak i art. 160 P.p.s.a. wynika, że w takim przypadku sąd wydaje postanowienie. Bezzasadne jest też stanowisko strony, że od postanowienia o odrzuceniu skargi strona powinna była wnieść zażalenie. Choć w art. 173 § 1 P.p.s.a. ustawodawca przewidział wyraźnie, że od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (strona nie kwestionuje, że takim postanowieniem jest postanowienie o odrzuceniu skargi) przysługuje skarga kasacyjna, strona uważa, że zaszedł w sprawie przypadek, o którym mowa w art. 173 § 1 in fine, tj. że "przepis szczególny stanowi inaczej". Zdaniem strony przepisem szczególnym w tym zakresie jest art. 220 § 4 w zw. z art. 194 § 1 P.p.s.a. Stanowisko to jest błędne. Zgodnie z art. 220 § 4 P.p.s.a. wolne od wpisu jest zażalenie wniesione na zarządzenie przewodniczącego o pozostawieniu pisma bez rozpoznania lub na postanowienie sądu o odrzuceniu środków prawnych wymienionych w § 3. Przepis ten dotyczy zatem nie tego, jaki środek odwoławczy przysługuje stronie od konkretnego zarządzenia/postanowienia, lecz tego, w jakich przypadkach przysługujący stronie (na podstawie innych przepisów) środek odwoławczy (zażalenie) jest wolny od wpisu. Wywodzenie na podstawie tej normy, że mamy do czynienia z przepisem szczególnym względem art. 173 § 1 P.p.s.a., nie jest usprawiedliwione. Zasadności takiemu tokowi rozumowania nie przydaje też art. 194 § 1 P.p.s.a. Przepis ten wymienia przypadki, w których przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego - niewątpliwie brak jest wśród wskazanych tam sytuacji odrzucenia skargi. Co prawda ustawodawca wskazał też w art. 194 § 1 P.p.s.a. expressis verbis, że oprócz przypadków wymienionych w pkt 1-10 zażalenie przysługuje "w przypadkach wymienionych w ustawie" (takim przypadkiem jest np. obecnie rozpatrywane zażalenie, które przysługiwało stronie na podstawie art. 227 § 1 P.p.s.a.), ale - jak już stwierdzono wyżej - art. 220 § 4 P.p.s.a. nie może być uznany za taki "przypadek wymieniony w ustawie". W konsekwencji należy stwierdzić, że bezpodstawnie strona uważa, że przysługującym jej środkiem odwoławczym w omawianym wypadku było zażalenie, a nie skarga kasacyjna. Nie zasługuje na uwzględnienie też pogląd strony, że art. 220 § 4 P.p.s.a. powinien też znaleźć zastosowanie w przypadku, gdy wniesionym środkiem odwoławczym jest skarga kasacyjna, a nie zażalenie. Choć w sprawie niewątpliwie zastosowany został art. 220 § 3 P.p.s.a, tj. skarga strony odrzucona została z uwagi na jej nieopłacenie (por. postanowienie WSA z 30 grudnia 2013 r., k. 119-123 akt sprawy), a w art. 220 § 4 P.p.s.a. mowa m.in. o "odrzuceniu środków prawnych wymienionych w § 3", to wyraźne wskazanie w tym ostatnim przepisie, że zwolnienie od wpisu dotyczy wyłącznie zażaleń, uniemożliwia zastosowanie go wtedy, gdy przysługującym środkiem prawnym jest skarga kasacyjna. Argument o konieczności pominięcia wykładni językowej na rzecz wykładni celowościowej nie może zostać uwzględniony, gdyż art. 220 § 4 P.p.s.a. niewątpliwie stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony (art. 220 § 1 P.p.s.a.), a wyjątki należy interpretować ściśle. Nie można zatem uznać, że art. 220 § 4 P.p.s.a. może być zastosowany, gdy wnoszonym środkiem odwoławczym jest skarga kasacyjna, a nie zażalenie (por. postanowienie NSA z: 29 lipca 2004 r., OZ 120/04; 20 kwietnia 2010 r., I FZ 52/10; 1 września 2010 r., II FZ 405/10). W podsumowaniu powyższego należy uznać, że żaden z podniesionych przez stronę argumentów nie świadczy o wadliwości zaskarżonego zarządzenia. Należy zauważyć, że strona nie podniosła, że wpis został określony w nieprawidłowej wysokości, stąd tylko w uzupełnieniu przedstawionych wyżej rozważań nadmienić trzeba, że Przewodniczący Wydziału słusznie w świetle przesłanek z art. 231 P.p.s.a. przyjął, że w przedmiotowej sprawie wpis należny jest wpisem stosunkowym, gdyż zaskarżona przez stronę decyzja jest tzw. decyzją wymiarową, a zatem dotyczącą konkretnej należności pieniężnej. Przy określaniu wysokości wpisu Przewodniczący Wydziału kierował się wartością przedmiotu zaskarżenia wskazaną przez stronę zarówno w skardze, jak i w skardze kasacyjnej, stąd i w tym zakresie trudno dopatrzeć się działania nieprawidłowego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 w związku z art. 198 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.