I FZ 130/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. sp. z o.o. z siedzibą w R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Łd 115/24, o odmowie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 28 grudnia 2023 r., nr 1001-IOV-2.4103.17.2023.46.U71.IM, w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2014 r. i 2015 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania.

Postanowieniem z 8 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Łd 115/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, odmówił przywrócenia — na wniosek A. sp. z o.o. (dalej "spółka" lub "skarżąca") — terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 28 grudnia 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne 2014 r. i 2015 r. Zdaniem sądu pierwszej instancji we wniosku o przywrócenie terminu skarżąca kwestionowała skuteczność doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, a zatem wykazywała, że termin do uzupełnienia braków fiskalnych skargi w ogóle nie zaczął biegu. Wniosek o przywrócenie terminu może zaś zostać złożony skutecznie tylko wówczas, gdy strona przyznaje, że uchybiła terminowi, a jedynie zaszły okoliczności usprawiedliwiające to uchybienie. W sytuacji zaś gdy strona twierdzi, że nie naruszyła terminu, tak jak w przedmiotowej sprawie, nie ma podstaw do przywrócenia terminu. Na powyższe postanowienie spółka wniosła zażalenie, w którym zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.), dalej "p.p.s.a.". W uzasadnieniu zażalenia skarżąca powtórzyła przedstawioną we wniosku o przywrócenie terminu argumentację w zakresie niezawinionego przez nią uchybienia terminu do uiszczenia wpisu od skargi, opierającą się na uchybieniach w doręczaniu przesyłki zawierającej odpis zarządzenia wzywającego do uiszczenia opłaty sądowej, których dopuścił się operator pocztowy. W dalszej części uzasadnienia zażalenia pełnomocnik skarżącej zanegował stanowisko sądu pierwszej instancji co do tego, że we wniosku o przywrócenie terminu skarżąca twierdziła, że nie uchybiła terminowi wyznaczonemu przez sąd. W konsekwencji spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, oraz o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa przez doradcę podatkowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Rację ma sąd pierwszej instancji co do tego, że z treści przywołanego przepisu wynika przede wszystkim, że warunkiem sine qua non przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest uchybienie tego terminu. Należy zatem w sposób niewątpliwy ustalić, czy i kiedy dany termin rozpoczął swój bieg, kiedy go zakończył i jak na tej osi czasu umiejscowiony jest moment dokonania przez stronę czynności procesowej. Instytucja przywrócenia terminu ma bowiem zastosowanie w tych wszystkich sytuacjach, gdy strona nie dokonała w terminie czynności. Wówczas nie kwestionując faktu bezskutecznego upływu terminu, strona wykazuje brak zawinienia w nieterminowym dokonaniu czynności. Natomiast w przypadku, gdy strona twierdzi, że termin nie rozpoczął swojego biegu, albowiem dokonano nieprawidłowego doręczenia, nie może być mowy o przywróceniu terminu. Nie można bowiem przywrócić terminu, który nie rozpoczął swojego biegu. Jest to konsekwencja tego, że strona nie może uchybić terminowi, który jeszcze nie rozpoczął biec (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 13 listopada 2014 r., sygn. akt I FZ 366/14; z 28 grudnia 2018 r., sygn. akt II GZ 455/18; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej "CBOSA"). W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy nie można jednak zaaprobować stanowiska sądu pierwszej instancji o tym, że spółka wnosząc o przywrócenie terminu, w uzasadnieniu tego wniosku "(...) stanowczo twierdzi, że wezwanie do uzupełnienia braków skargi nie zostało skutecznie doręczone, a zatem wykazuje, że termin do uzupełnienia braków formalnych skargi w ogóle nie zaczął biegu.(...)". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd pierwszej instancji niezasadnie przyjął, że skarżąca twierdziła, że nie uchybiła terminu. W tym miejscu należy przytoczyć zasadnicze okoliczności faktyczne, w których zapadło zaskarżone orzeczenie. Wnosząc skargę na decyzję organu podatkowego, spółka nie uiściła wymaganej od tej czynności opłaty sądowej (wpisu od skargi), w związku z czym zarządzeniem z 19 lutego 2024 r. Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wezwał ją do usunięcia braku fiskalnego skargi w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis przedmiotowego zarządzenia został skarżącej doręczony w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. 20 marca 2024 r., tj. z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu awizowania, po uprzednim bezskutecznym oczekiwaniu przesyłki na odbiór w placówce pocztowej. Określony w ten sposób termin do uiszczenia wpisu od skargi upłynął bezskutecznie 27 marca 2024 r., w konsekwencji czego sąd pierwszej instancji postanowieniem z 12 kwietnia 2024 r. skargę odrzucił. Spółka nie wniosła zażalenia na to postanowienie, ale w terminie otwartym do jego wniesienia złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, dokonując jednocześnie czynności procesowej, dla której wyznaczony był uchybiony termin. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi i bezskutecznym upływie terminu na dokonanie tej czynności dowiedziała się dopiero z treści postanowienia o odrzuceniu skargi. Jednocześnie skarżąca zakwestionowała prawdziwość adnotacji doręczyciela znajdujących się na przesyłce zawierającej odpis przedmiotowego zarządzenia, a dotyczących niezastania adresata pod adresem doręczenia przy próbie bezpośredniego doręczenia przesyłki 6 marca 2024 r. i będącego tego następstwem awizowania przesyłki, tj. pozostawienia awiza w oddawczej skrzynce pocztowej 6 marca 2024 r. oraz awiza powtórnego 14 marca 2024 r. Podniesiono, że adresatem przesyłki był pełnomocnik skarżącej prowadzący pod adresem doręczenia biuro rachunkowe, w którym zatrudnionych jest wiele osób, a nadto w dniach i godzinach każdorazowego awizowania przesyłki w biurze przebywało ok. 10 osób (co potwierdzono ich pisemnym oświadczeniem). Możliwe było zatem bezpośrednie doręczenie przesyłki przy pierwszej próbie doręczenia, a nawet w przypadku pozostawienia awiza w skrzynce oddawczej, zostałoby to dostrzeżone przez pracownika biura, gdyż skrzynka ta sprawdzana jest codziennie. W przedstawionych okolicznościach faktycznych zgodzić się należy z wnoszącym zażalenie, że sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że skarżąca uzasadniała wniosek o przywrócenie terminu brakiem skutecznego doręczenia jej przesyłki zawierającej odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego argumentację skarżącej przedstawioną na poparcie wniosku, wskazującą na ewentualne uchybienia operatora pocztowego w procesie doręczenia, należy rozpatrywać w kontekście próby wykazania braku winy w uchybieniu terminu, a nie w braku uchybienia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Tym bardziej, że przedmiotowy wniosek został złożony w czasie, gdy biegł termin do zaskarżenia postanowienia o odrzuceniu skargi. Należy zatem zgodzić się z wnoszącym zażalenie, że skoro profesjonalny pełnomocnik skarżącej nie zaskarżył postanowienia o odrzuceniu skargi, a zamiast tego wniósł o przywrócenie terminu do usunięcia braku fiskalnego, który spowodował odrzucenie skargi, pełnomocnik ten w istocie zaaprobował stanowisko sądu pierwszej instancji, że wezwanie do uiszczenia wpisu zostało skutecznie doręczone oraz że do uchybienia terminu doszło. Niemniej jednak, w ocenie pełnomocnika skarżącej, uchybienie terminu nastąpiło na skutek jego niewiedzy o tym, że powyższy termin zaczął biec, a niewiedza ta została spowodowana nieprawidłowym działaniem operatora pocztowego przy doręczaniu przesyłki zawierającej wezwanie. W konsekwencji, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji winien ponownie ocenić wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Odnosząc się zaś do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że nie mógł on zostać uwzględniony. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają bowiem zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.