I FZ 120/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Barbara Wasilewska, , , po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 23 sierpnia 2013 r. sygn. akt I SA/Op 451/12 odmawiające przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi B.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 10 października 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Op 451/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił B. W. przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Sąd I instancji w pierwszej kolejności przypomniał, że w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 153 zł od wniesionej skargi, strona zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 19 marca 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej zwanej P.p.s.a.). Rozpoznając wniesiony przez skarżącą sprzeciw, postanowieniem z dnia 2 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 259 § 2 P.p.s.a. sprzeciw odrzucił, gdyż jego wniesienie nastąpiło z uchybieniem ustawowego, siedmiodniowego terminu, przewidzianego na złożenie tego środka zaskarżenia. W związku z uprawomocnieniem się tego postanowienia, Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 5 czerwca 2013 r. zobowiązał skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 23 listopada 2012 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi poprzez opłacenie wpisu w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Pismem z dnia 24 czerwca 2013 r. skarżąca z uwagi na trudną sytuację materialną zwróciła się do o rozłożenie na raty kwoty wpisu, ewentualnie w przypadku odmowy wniosła o wyznaczenie nowego terminu wpłaty. Postanowieniem z dnia 22 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę B. W. ze względu na nieuiszczenie wpisu od skargi w ustawowym terminie. Uzasadniając rozstrzygnięcie Sąd wskazał, iż siedmiodniowy termin określony w art. 220 § 1 P.p.s.a. dla obowiązku opłacenia skargi jest terminem ustawowym, nie może być skracany, ani przedłużany. Jego uchybienie powoduje w myśl art. 220 § 3 P.p.s.a. konieczność odrzucenia skargi. Skarżąca w wymaganym siedmiodniowym terminie, który upłynął z dniem 25 czerwca 2013 r. wpisu nie uiściła. Natomiast uiszczenie przez nią wpisu od skargi po upływie tego ustawowego terminu, a więc dopiero w dniu 8 lipca 2013 r., nie niweczy wynikającego z art. 220 § 3 P.p.s.a. skutku w postaci odrzucenia skargi. Pismem nadanym w dniu 6 sierpnia 2013 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. Uzasadniając wniosek wskazała, że nie posiada wiedzy prawniczej i nie jest jej znana procedura sądowoadministracyjna, a od początku postępowania utrudnia jej się uzyskanie pomocy fachowego pełnomocnika w celu wypełnienia wniosków. Podała, iż w chwili otrzymania wezwania do uiszczenia wpisu nie posiadała odpowiednich środków finansowych, w związku z czym zwróciła się do tut. Sądu o rozłożenie na raty kwoty wpisu, ewentualnie w przypadku odmowy wniosła o wyznaczenie nowego terminu wpłaty. Przyczyną natomiast uchybienia terminu do uiszczenia wpisu, jak wskazała skarżąca, było przekonanie, iż złożony przez nią wniosek o rozłożenie wpisu na raty spowoduje wstrzymanie biegu tego terminu do czasu rozpoznania jej wniosku. Sąd I instancji, oceniając złożony przez stronę wniosek o przywrócenie terminu, wskazał, że powołane przez nią argumenty nie mogły wywrzeć oczekiwanego skutku. Sąd uznał bowiem, że nieznajomość przepisów prawa nie stanowi przesłanki uzasadniającej brak winy w dochowaniu terminu. Sąd wyjaśnił przy tym, że skarżąca była prawidłowo i w sposób jasny informowana o czynnościach, do jakich wykonania została zobowiązana w związku ze złożoną przez nią skargą. Ponadto występując ze skargą do sądu administracyjnego skarżąca winna liczyć się z odrębnością procedury i mając na względzie otrzymane wezwanie, zasięgnąć chociażby telefonicznej informacji co do skutków wniosku o rozłożenie na raty w sekretariacie Wydziału I lub w Wydziale Informacji Sądowej. Za uwzględnieniem wniosku, zdaniem Sądu, nie przemawiały także argumenty skarżącej, że z powodu jej trudnej sytuacji materialnej konieczne było złożenie wniosku o rozłożenie wpisu na raty, co z kolei było przyczyną uchybienia terminu do wniesienia wpisu. Sytuacja materialna skarżącej była badana w toku postępowania wpadkowego o przyznanie prawa pomocy i w postanowieniu referendarza z dnia 19 marca 2013 r. nie dopatrzono się takiej sytuacji materialnej skarżącej, która uniemożliwiałaby pokrycie kosztów postępowania. Zauważyć przy tym należy, iż skarżąca ostatecznie zdołała uiścić kwotę należnego wpisu, pożyczając w tym celu środki od innych osób. Skarżąca nie wskazała natomiast żadnych przeszkód, które uniemożliwiłyby jej uzyskanie tych pożyczek w takim czasie, by możliwe było dokonanie terminowej wpłaty kwoty wpisu. Zdaniem Sądu, skarżąca, w celu dochowania należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, winna była zadbać o to, by zgromadzić odpowiednią kwotę, zwłaszcza, że wiedzę o wysokości wpisu podjęła już w dniu 10 grudnia 2012 r., kiedy odebrała pierwsze wezwanie do uiszczenia wpisu. Co najmniej od tego czasu skarżąca winna była się liczyć z koniecznością uiszczenia wpisu, w razie gdyby wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie odniósł skutku. W złożonym zażaleniu skarżąca wniosła m.in. o uchylenie powyższego postanowienia i przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu zażalenia, podobnie jak we wniosku o przywrócenie terminu, wskazała, że nie posiada wiedzy prawniczej i nie jest jej znana procedura sądowoadministracyjna, a od początku postępowania utrudnia jej się uzyskanie pomocy fachowego pełnomocnika w celu wypełnienia wniosków. Podała, iż w chwili otrzymania wezwania do uiszczenia wpisu nie posiadała odpowiednich środków finansowych, w związku z czym zwróciła się o rozłożenie na raty kwoty wpisu, ewentualnie w przypadku odmowy wniosła o wyznaczenie nowego terminu wpłaty. Przyczyną natomiast uchybienia terminu do uiszczenia wpisu, jak wskazała skarżąca, było przekonanie, że złożony przez nią wniosek o rozłożenie wpisu na raty spowoduje wstrzymanie biegu tego terminu do czasu rozpoznania jej wniosku. Ponadto zwróciła uwagę, że w chwili wezwania do uiszczenia wpisu nie dysponowała środkami finansowymi, które pozwoliłyby wypełnić zalecenie sądu. Wyjaśniła również, że bezskutecznie próbowała uzyskać niezbędne informacje drogą telefoniczną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Mając na uwadze treść złożonego zażalenia, należy na wstępie zaznaczyć, że przedmiotem kontroli instancyjnej dokonywanej w postępowaniu zażaleniowym przez Naczelny Sąd Administracyjny jest zgodność z prawem orzeczeń wydawanych przez wojewódzkie sądy administracyjne. W toku niniejszego postępowania Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznaje sprawy ponownie merytorycznie, a jedynie bada, czy przy wydaniu zaskarżonego orzeczenia, w tym przypadku postanowienia z dnia 23 sierpnia 2013 r. nie doszło do naruszenia przepisów obowiązującego prawa. Przedmiotem rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu zażaleniowym jest zatem ocena legalności zaskarżonego postanowienia. Wobec powyższego zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest zatem ustalenie, czy przeprowadzona przez Sąd I instancji ocena wniosku strony o przywrócenie terminu była prawidłowa. Dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia w tym zakresie istotne są przepisy art. 86 ust. 1 i nast. P.p.s.a., które regulują instytucję przywrócenia terminu. Zgodnie z powołanym wyżej przepisem - jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. We wniosku stronna powinna uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za zasadną należało uznać argumentację Sądu I instancji zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu. Słusznie Sąd I instancji wyjaśniał, że nieznajomość przepisów prawa nie stanowi przesłanki uzasadniającej brak winy w dochowaniu terminu zwłaszcza w sytuacji, kiedy skarżąca była prawidłowo i w sposób jasny informowana o czynnościach, do jakich wykonania została zobowiązana w związku ze złożoną przez nią skargą (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08; czy wyrok NSA z dnia 6 listopada 1998 r. sygn. akt I SA/Łd 153/97; orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dotyczyły to zarówno wezwania do uiszczenia wpisu, jak i procedury związanej z przyznaniem stronie prawa pomocy. Nie można zatem w tym zakresie przyjąć, że strona nie została pouczona przez sąd w stopniu, który pozwalałby jej odnaleźć się w wszczętym przez nią postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nieuzasadnione były również oczekiwania strony co do następstw prawnych złożonego przez nią wniosku o rozłożenia wpisu sądowego od skargi na raty, czy odroczenia jego płatności, skoro przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują takiej możliwości, a zarazem strona nie została błędnie poinformowana przez Sąd I instancji o skutkach podjęcia takiej czynności. Sąd I instancji ponadto zasadnie przyjął, że sytuacja materialna skarżącej była badana w toku postępowania wpadkowego o przyznanie prawa pomocy. W postanowieniu referendarza z dnia 19 marca 2013 r. nie dopatrzono się takiej sytuacji materialnej skarżącej, która uniemożliwiałaby pokrycie kosztów postępowania. A zatem w chwili wezwania skarżącej do uiszczenia wpisu, jak i w momencie rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu sytuacja finansowa skarżącej była oceniana z uwzględnieniem stanowiska referendarza z postanowienia z dnia 19 marca 2013 r., co przekładało się również na treść zaskarżonego postanowienia. Mając na uwadze powyższe okoliczności nie można było zatem uznać, że zaskarżone postanowienie narusza prawo. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.