I FZ 116/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Rz 713/23 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi K. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P. z dnia 25 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec, kwiecień i maj 2020 r. postanawia oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Rz 713/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę K. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej skarżąca spółka) na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P. z 25 października 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec, kwiecień i maj 2020 r. 2. Z akt sprawy wynika, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej Przewodniczący Wydziału) z 11 stycznia 2024 r. wezwano skarżącą spółkę do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 26.811 zł w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. W terminie otwartym do uiszczenia wpisu skarżąca spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. 3. Zarządzeniem z 22 marca 2024 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. 4. Następnie zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 25 marca 2024 r. wezwano skarżącą spółkę do wykonania zarządzenia z 11 stycznia 2024 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Pomimo skutecznego doręczenia powyższego wezwania skarżącej spółce 28 marca 2024 r. wpis sądowy od skargi nie został uiszczony. Powyższe skutkowało odrzuceniem przez Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) skargi. 5. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca spółka wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. 5.1. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 246 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez nieprawidłowe rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych, poczynienie błędnych ustaleń faktycznych co do stanu majątku, pozostawienie wniosku bez rozpoznania, a także całkowite pominięcie okoliczności, że obecnie nie posiada żadnego majątku na skutek nieprowadzenia czynnej działalności gospodarczej, co uniemożliwiło poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych nawet w stopniu minimalnym. 6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 6.2. W punkcie wyjścia odnotować należy, że zgodnie z treścią art. 220 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W razie stwierdzenia braków formalnych pisma, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (odrzucenia skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia, skargi o wznowienie postępowania) uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Natomiast w razie bezskutecznego upływu terminu do uzupełnienia braków pisma, przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Jeśli zaś pismem tym jest skarga, skarga kasacyjna, zażalenie, skarga o wznowienie postępowania – podlega ona odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). 6.3. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych zdarzeniem, które zwalnia stronę od obowiązku uiszczenia wpisu jest złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W taki przypadku, po zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy w sposób niekorzystny dla strony, jest ona wzywana jest do uiszczenia wpisu sądowego. Ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wywołuje już jednak skutków suspensywnych (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 159/09, z 24 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 444/10, z 28 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 1003/10, z 26 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 66/15, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl – CBOSA). 6.4. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że postępowanie w przedmiocie przyznania skarżącej spółce prawa pomocy zakończyło się 22 marca 2024 r., tj. w dacie pozostawienia wniosku skarżącej spółki bez rozpoznania. Skarżąca spółka – co należy odnotować – nie złożyła sprzeciwu od zarządzenia pozostawiającego wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Odrzucenie skargi przez Sąd pierwszej instancji nastąpiło po tym jak skarżąca spółka została ponownie wezwana do uiszczenia wpisu od skargi. W dacie tego wezwania nie toczyło się postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy, bowiem zostało zakończone zarządzeniem z 22 marca 2024 r., co oznaczało obowiązek wezwania skarżącej spółki do uiszczenia wymaganego wpisu od skargi i obowiązek jego zapłaty w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 58/05 ONSAiWSA 2005, nr 6, poz. 118). Skarżąca spółka pomimo skutecznego doręczenia 28 marca 2024 r. wezwania nie uiściła prawem wymaganego wpisu od skargi. 6.5. Skarżąca spółka, jak wynika z treści uzasadnienia zażalenia jak i podniesionych zarzutów nie kwestionuje ustalenia, że wpis od skargi nie został uiszczony w zakreślonym terminie oraz wysokości wpisu, lecz powołuje się na okoliczności związane z jej trudną sytuacją finansową. Kwestie te wykraczają jednak poza ramy prawne i faktyczne postępowania wywołanego wniesionym zażaleniem, gdyż podlegają ocenie przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, przez co pozostają poza oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego. 6.6. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji. ----------------------- 1