I FZ 1/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. N. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 października 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 725/24 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi B. N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 2 lipca 2024 r. nr 2201-IOV-1[1].4002.3.2004 w przedmiocie przywrócenia zarejestrowania jako podatnika podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z 23 października 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 725/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi B. N. (dalej: skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 2 lipca 2024 r. w przedmiocie przywrócenia zarejestrowania jako podatnika podatku od towarów i usług, oraz zwrócił skarżącej kwotę 500 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego. 2. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 4 września 2024 r., pełnomocnik skarżącej został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłkę zawierającą wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącej 23 września 2024 r., z tym, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje adnotacja, że odebrał "upoważniony pracownik". Termin na uiszczenie wpisu upływał zatem 30 września 2024 r. Z akt sprawy wynika, że 24 września 2024 r. pełnomocnik skarżącej dokonał dwóch wpłat po 100 zł w łącznej wysokości 200 zł, a zatem nie uiszczono wpisu w pełnej, wymaganej wysokości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 7 października 2024 r. odrzucił w związku z tym skargę oraz zwrócił kwotę 200 zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Postanowienie to doręczono pełnomocnikowi skarżącej 11 października 2024 r. 3. Pełnomocnik skarżącej, pismem nadanym w urzędzie pocztowym 16 października 2024 r., złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu podniósł, że nie odebrał osobiście przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu, ponieważ w wyniku choroby nowotworowej od trzech lat przebywa na zwolnieniu lekarskim. Ponadto do wniosku dołączył potwierdzenie uiszczenia przelewu kwoty 500 zł z 16 października 2024 r., zaświadczenia lekarskie o niezdolności do pracy oraz kopię oświadczenia o niepełnosprawności. 4. Sąd pierwszej instancji odmawiając przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi przywołał treść art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: ustawa – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi) i podkreślił, że warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w tych przepisach, tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu. Sąd pierwszej instancji przyjął, że skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności, które miałyby przemawiać za stwierdzeniem, że uchybienie terminowi do uiszczenia wpisu miało charakter niezawiniony. Podkreślił, że z treści złożonego wniosku wynika, że pełnomocnik skarżącej braku swojej winy upatruje w złym stanie zdrowia z uwagi na chorobę nowotworową i przebywaniu na zwolnieniu lekarskim od trzech lat. Jednakże w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, choroba pełnomocnika skarżącej nie stanowiła niemożliwej do przezwyciężenia przeszkody w dokonaniu czynności postępowania, albowiem sam fakt, że choruje na chorobę nowotworową nie stał na przeszkodzie wykonaniu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę na to, że pełnomocnik skarżącej, po wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, dokonał 24 września 2024 r. dwóch wpłat w łącznej wysokości 200 zł. Zatem pełnomocnik skarżącej błędnie wykonał zarządzenie z 4 września 2024 r., przekazując na konto Sądu pierwszej instancji niewłaściwą kwotę. W ocenie Sądu pierwszej instancji, pełnomocnik skarżącej mimo obciążenia chorobą nowotworową, mógł podjąć działania zmierzające do zachowania przewidzianego terminu, tym bardziej, że z przedłożonych dokumentów wynika, że choruje od trzech lat. Skoro tego nie uczynił, nie można przyjąć, że uprawdopodobnione zostało, że niedochowanie terminu do dokonania czynności postępowania nastąpiło bez winy strony. 5. W zażaleniu na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie art. 87 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia, wskazując na załączoną dokumentację, podniósł, że jest osobą mającą naruszoną sprawność organizmu i wymagającą - w związku ze znacznie ograniczoną możliwością egzystencji - stałej i długotrwałej opieki oraz pomocy innych osób i jest zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności. Argumentował, że dostarczone zaświadczenia o niezdolności do pracy oraz orzeczenie o niepełnosprawności, a zwłaszcza jego uzasadnienie na pewno mieszczą się w normie wynikającej z art. 87 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż okoliczności w nim przedstawione nie dawały podstaw do przyjęcia, że zaskarżone postanowienie narusza prawo. 6.2. Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. W myśl art. 87 § 2 tej ustawy, w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przy ocenie, czy uchybienie terminu nie było zawinione, należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu jest w związku z tym dopuszczalne w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które - mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw - udaremniły dokonanie czynności w terminie (analogicznie Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 12 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 91/15; dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). 6.3. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że wystąpienie przeszkody do dokonania czynności w postępowaniu w postaci stanu zdrowia pełnomocnika nie oznaczało, że uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu. Ani Sąd pierwszej instancji, ani Naczelny Sąd Administracyjny, nie neguje stanu zdrowia pełnomocnika skarżącej, jednakże w realiach rozpoznawanej sprawy stan ten nie mógł stanowić okoliczności uzasadniającej przywrócenie uchybionego terminu. Pełnomocnik skarżącej przebywając na zwolnieniu lekarskim podejmuje bowiem czynności procesowe, z czego można wnioskować, że jego stan zdrowia nie uniemożliwiał uiszczenia wpisu od skargi w wymaganej wysokości. Sąd pierwszej instancji trafnie zwrócił uwagę na to, że w okresie od doręczenia wezwania (23 września 2024 r.) do upływu terminu do uiszczenia wpisu (30 września 2024 r.), pełnomocnik skarżącej zlecił 24 września 2024 r. dwa przelewy w łącznej kwocie 200 zł, która nie stanowiła pełnej kwoty wymaganego wpisu. Stan zdrowia pełnomocnika skarżącej nie był zatem przeszkodą, aby dokonać zlecenia przelewu w wysokości podanej w wezwaniu do uiszczenia wpisu, skoro zostały zlecone dwa przelewy, jedynie w nieodpowiedniej kwocie. 6.4. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że przy ocenie winy lub braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły pełnomocnikowi dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez niego działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Choroba może być przesłanką wyłączającą winę w rozumieniu art. 87 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli wyklucza możliwość dokonania osobiście czynności procesowej bądź zlecenia tego innej osobie (por. postanowienie z 3 lipca 2012 r., sygn. akt II FZ 432/12, dostępne w CBOSA). 6.5. Odnosząc się natomiast do argumentacji przedstawionej w zażaleniu, w której powołano się na to, że "(...) skarżący nie otrzymał przesyłki (...) ponieważ przesyłka ta została dostarczona do biura Kancelarii", odnotować należy, że przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu została skutecznie doręczona na adres wskazany przez pełnomocnika, co potwierdził własnoręcznym podpisem "upoważniony pracownik" (k. 30 akt sądowych). 6.6. Reasumując, biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy należało zatem zgodzić się ze stanowiskiem, które zajął w tej sprawie Sąd pierwszej instancji, a mianowicie, że podjęcie przez pełnomocnika skarżącej czynności procesowych w czasie zwolnienia lekarskiego, w tym uiszczenie części wymaganego wpisu od skargi oznaczało, że przedstawiony we wniosku o przywrócenie uchybionego terminu stan zdrowia pełnomocnika nie uprawdopodobniał braku winy w uchybieniu ustawowego terminu i że tym samym w niniejszej sprawie nie zachodziła przesłanka ustanowiona w art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, warunkująca przywrócenie uchybionego terminu. 6.7. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji. ----------------------- 4