I FSK 868/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Wiatrowski Sędziowie: Sędzia NSA Arkadiusz Cudak Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosków M. J.: 1) o wyłączenie sędziów oraz 2) o zbadanie spełnienia przez sędziów wymogów niezawisłości i bezstronności w sprawie ze skargi kasacyjnej M. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 marca 2026 r., sygn. akt I SAB/Gl 4/26, o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi M. J. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w Tychach w przedmiocie wniosku o zwolnienie z obowiązku stosowania Krajowego Systemu e-Faktur postanawia: 1) odrzucić wniosek o wyłączenie sędziów, 2) odrzucić wniosek o zbadanie, czy sędziowie spełniają wymogi niezawisłości i bezstronności.

Postanowieniem z 23 marca 2026 r., sygn. akt I SAB/Gl 4/26 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę M. J. (dalej "strona" lub "skarżący") na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w Tychach w przedmiocie wniosku o zwolnienie z obowiązku stosowania Krajowego systemu e-Faktur, uznając przedmiotową skargę za niedopuszczalną. Na powyższe postanowienie strona wniosła skargę kasacyjną, zawierając w niej m.in. wniosek o wyłączenie w trybie art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143), dalej "p.p.s.a.", od orzekania w sprawie następujących sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego: Tomasza Bąkowskiego, Pawła Borszowskiego, Elżbiety Julii Czarny-Drożdżejko, Anny Dalkowskiej, Bogdana Witolda Fiszera, Dominika Gajewskiego, Mirosława Piotra Gdesza, Sylwestra Szczepana Golca, Mariusza Jerzego Goleckiego, Małgorzaty Grzelak, Marcina Stanisława Kamińskiego, Karola Franciszka Kiczki, Piotra Pawła Korzeniowskiego, Elżbiety Kowalik-Grzanki, Marioli Kowalskiej, Michała Jerzego Kowalskiego, Artura Kusia, Ewy Marii Kwiecińskiej, Henryki Adeli Lewandowskiej-Kuraszkiwewicz, Zbigniewa Łobody, Marka Olejnika, Anny Ostrowskiej, Wojciecha Maciejko, Piotra Niczyporuka, Jacka Pruszyńskiego, Piotra Marka Przybysza, Joanny Małgorzaty Salachny, Tomasza Smolenia, Krzysztofa Sobieralskiego, Beaty Edyty Sobochy-Holc, Wojciecha Stachurskiego, Rafała Stasikowskiego, Przemysława Szustakiewicza, Patrycji Joanny Suwaj, Joanny Katarzyny Wegner, Mirosława Wincenciaka,, Sławomira Stanisława Wojciechowskiego, Bogusława Adama Woźniaka, Gabrieli Zalewskiej-Radzik, Dariusza Mariana Zalewskiego i Teresy Zyglewskiej. Ponadto na wypadek nieuwzględnienia wniosku o wyłączenie skarżący wniósł o przeprowadzenie testu niezawisłości i bezstronności ww. osób na podstawie okoliczności ujawnionych w toku postępowania o wyłączenie. W treści środka zaskarżenia zawarto również wniosek o wyłączenie od orzekania w sprawie sędziów delegowanych do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym z innych sądów, w szczególności sądów niższej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wnioski skarżącego zawarte w skardze kasacyjnej, jako niedopuszczalne, podlegają odrzuceniu. Na wstępie odnotowania wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny kilkukrotnie rozpoznawał już wnioski skarżącego o analogicznej treści złożone w tożsamych okolicznościach faktycznych, każdorazowo stwierdzając, że są one niedopuszczalne (vide np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 15 kwietnia 2024 r., sygn. akt: III FSK 1060/23, III FSK 1581/23, III FSK 218/22; z 18 lutego 2026 r. i 19 lutego 2026 r., sygn. akt III FSK 24/25). Taką też ocenę Naczelny Sąd Administracyjny podtrzymuje w przedmiotowej sprawie. Nie powielając zatem w całości argumentacji zaprezentowanej w ww. postanowieniach, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za zasadne wskazać, że w rozpatrywanej sprawie skarżący wniosek o wyłączenie sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz sędziów delegowanych do orzekania w tym sądzie zawarł w skardze kasacyjnej, co oznacza, że złożył go jeszcze przed wyznaczeniem składu orzekającego do rozpoznania skargi kasacyjnej. Skarżący sam podkreślił przy tym, że na moment formułowania tego żądania nie był mu znany skład orzekający wylosowany do rozpoznania jego skargi kasacyjnej. Wynika z tego zatem, że przedmiotowy wniosek jest przedwczesny. Niezależnie od powyższego, mimo wymogu zawartego w art. 19 p.p.s.a., skarżący jednocześnie z wniesieniem pisma zawierającego rzeczone żądanie nie wskazał na okoliczności mogące w realiach konkretnego przypadku (sprawy zainicjowanej wniesioną skargą kasacyjną) wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności konkretnych sędziów. W uzasadnieniu wniosku zarzucił jedynie wadliwość procesu nominacyjnego wskazanych osób na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego "(...)" z uwagi na fakt udziału w postępowaniu nominacyjnym w/w osób organu nieuprawnionego jakim jest Krajowa Rada Sądownictwa ukształtowana w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (...)", a w odniesieniu do sędziów delegowanych do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym — nie wskazał, których konkretnie sędziów dotyczy wniosek, oraz lakonicznie powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego w zakresie przepisów dotyczących delegowania sędziów sądów niższej instancji do orzekania w sądzie wyższej instancji. Tymczasem okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć charakteru potencjalnego. Dotyczy to w szczególności sytuacji, w której sędzia wyznaczony do określonego składu byłby zainteresowany wynikiem sprawy lub przejawiałby oznaki uprzedzenia albo niekorzystnego nastawienia wobec strony. Ponadto wątpliwość co do bezstronności takiego sędziego winna być uzasadniona, co oznacza konieczność przedstawienia odpowiedniej argumentacji i odniesienia się do ewentualnego braku bezstronności w konkretnej sprawie. Tego zaś we wniosku strony zabrakło. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za niedopuszczalne należy uznać abstrakcyjne formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego, w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy. Omawiana instytucja procesowa winna bowiem zapewniać obiektywizm sądu, nie może natomiast służyć do odsuwania od prowadzenia postępowania sędziów, których strona w sposób subiektywny uznaje za nieodpowiednich. Tożsama argumentacja odnosi się zarówno do wniosku w zakresie sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak również do sędziów delegowanych do orzekania w tym sądzie (abstrahując od tego, że strona nie wskazała ich z imienia i nazwiska) . Odnośnie zaś żądania skarżącego zbadania spełnienia przez sędziów sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności wymienionych we wniosku, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za zasadne podkreślić, że wniosek o stwierdzenie przesłanek, o których mowa w art. 5a § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. — Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), dalej "p.u.s.a.", może być złożony wobec sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym, wyznaczonego do składu sądu rozpoznającego sprawę co do istoty lub skargę kasacyjną (art. 5a § 2 p.u.s.a.). W art. 5a § 4 cytowanej ustawy określono ponadto, że wniosek składa się w terminie tygodnia od dnia zawiadomienia uprawnionego do złożenia wniosku o składzie rozpoznającym sprawę, a po upływie terminu, o którym mowa w zdaniu pierwszym, prawo do wniesienia wniosku wygasa. Wniosek powinien czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać: żądanie stwierdzenia, że w danej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w § 1, przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie (art. 5a § 5 p.u.s.a.). Zgodnie zaś z § 6 tego artykułu wniosek niespełniający wymagań, o których mowa w § 5, podlega odrzuceniu bez wezwania do usunięcia braków formalnych. Odrzuceniu podlega również wniosek złożony po upływie terminu albo z innych przyczyn niedopuszczalny. Jak już zauważono na wstępie, w niniejszej sprawie wniosek o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziów w nim wymienionych został zawarty już w skardze kasacyjnej, a zatem przed wyznaczeniem składu orzekającego do rozpoznania tego środka zaskarżenia. Oznacza to, że wspomniany wniosek jest przedwczesny. Nie zawiera on przy tym przytoczenia okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie w zakresie wskazania, że w okolicznościach sprawy może dojść do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy, z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 i art. 193 p.p.s.a. odrzucił wniosek o wyłączenie sędziów, a na podstawie art. 5a § 6 i § 18 p.u.s.a. w zw. z art. 197 § 1 p.p.s.a. odrzucił wniosek o zbadanie, czy sędziowie sądu administracyjnego wymienieni w nim spełniają wymogi niezawisłości i bezstronności.