I FSK 736/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki (sprawozdawca), Sędzia NSA Danuta Oleś, Sędzia WSA del. Włodzimierz Gurba, Protokolant - Asystent sędziego Agnieszka Plekan, po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. sp. z o.o. z siedzibą w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 4 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Bk 712/20 w sprawie ze skargi T. sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 17 lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik, listopad i grudzień 2014 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku na rzecz T. sp. z o.o. z siedzibą w B. kwotę 6.687 (sześć tysięcy sześćset osiemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. Wyrok Sądu pierwszej instancji. 1.1. Zaskarżonym wyrokiem z 4 grudnia 2020 r. (sygn. akt I SA/Bk 712/20) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (dalej: WSA, Sąd pierwszej instancji), oddalił skargę T. sp. z o.o. z siedzibą w Białymstoku (dalej: spółka, skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku (dalej: DIAS, organ drugiej instancji) z 17 lipca 2020 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik, listopad i grudzień 2014 r. (opisany wyrok i powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń CBOSA). 1.2. W uzasadnieniu podano, że zaskarżoną do Sądu pierwszej instancji decyzją z 17 lipca 2020 r. DIAS w Białymstoku utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Podlaskiego Urzędu Skarbowego w B. (dalej: NUS, organ pierwszej instancji) z 16 marca 2020 r. określającą skarżącej spółce obowiązek zapłaty podatku VAT za październik, listopad i grudzień 2014 r. na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2020 r., poz. 106, dalej: u.p.t.u.). W ocenie organu drugiej instancji spółka wystawiła i wprowadziła do obrotu prawnego faktury, które nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Faktury te stanowiły dla ich odbiorcy podstawę do odliczenia wynikającego z nich podatku naliczonego. Zdaniem organu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że spółka miała świadomość fikcyjnego charakteru transakcji, odzwierciedlonych na trzech fakturach, wystawionych na rzecz O.sp. z o.o. tj. nr [...] z 30 października 2014 r., nr [...] z 28 listopada 2014 r. oraz nr [...] z 30 grudnia 2014 r. i godziła się na to. 1.3. W przekonaniu Sądu pierwszej instancji skarga strony okazała się niezasadna. W ocenie Sądu pierwszej instancji, rację należało przyznać organom podatkowym. W niniejszej sprawie zostały bowiem spełnione przesłanki do zastosowania art. 108 ust. 1 u.p.t.u. Strona nie spełniła również kryteriów, dotyczących dobrej wiary oraz wyeliminowania negatywnych skutków wystawienia faktur, które pozwoliłyby jej na uchylenie się od skutków prawnych zaistniałego oszustwa podatkowego. W niniejszej sprawie organy podatkowe, spełniając wymogi dotyczące zasad prowadzenia postępowania podatkowego wykazały, że zakwestionowane faktury nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji. Zdaniem Sądu, organy podatkowe zebrały wystarczające dowody w celu zrekonstruowania zaistniałego stanu faktycznego oraz wydania rozstrzygnięcia w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, tj. ustalono, że spółka wystawiła i wprowadziła do obrotu faktury, które nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji. W tym celu m.in. przeanalizowano dokumentację księgową skarżącej sp. z o.o., przesłuchano w charakterze świadków J. T. i B. J., włączono do akt sprawy materiały ze śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową W., protokół kontroli przeprowadzonej przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. wobec O. sp. z o.o. oraz wydaną wobec tej spółki decyzję z 7 maja 2019 r. w zakresie podatku od towarów i usług za okresy od października 2014 r. do czerwca 2015 r. Postanowieniem z 3 stycznia 2020 r. włączono również do akt sprawy zanonimizowane protokoły przesłuchania, które przeczą tezie skarżącej, jakoby sporne faktury miały zostać podrobione. Sporne faktury dotyczyły badania rynku rozwiązań informatycznych na Białorusi dla zastosowań nowego iPada 6, MC AIR MacBook Air w aplikacjach wspomagających medycynę. Spółka podjęła się wykonania badania rynku rozwiązań informatycznych na rzecz O.sp. z o.o., mimo że dotychczas nie świadczyła tego rodzaju usług. Podstawowy zakres działalności skarżącej spółki obejmował usługi medyczne, które korzystają ze zwolnienia od podatku od towarów i usług. Umowę na świadczenie usług badania rynku rozwiązań informatycznych z O. sp. z o.o. w imieniu T. sp. z o.o. podpisał prezes zarządu – J. T., który nie wiedział jednak, czy usługi zostały wykonane zgodnie z umową, gdyż - jak zeznał - wiedzę w tym zakresie posiada tylko E. J. O tym, że sporne faktury zostały wystawione za wiedzą i zgodą spółki, wskazuje również okoliczność, że skarżąca była powiązana osobowo ze spółką O.– wspólnikiem obu tych spółek była spółka H. i w obu tych spółkach funkcję wiceprezesa zarządu pełniła E. J., R. G. był natomiast akcjonariuszem H.i udziałowcem O., a prywatnie – mężem E. J.. Nie był też osobą przypadkową w spółce. Jak wynika z zeznań, zajmował się sprawami finansowymi skarżącej oraz decydował o tym, co ma być zaksięgowane. W piśmie z 28 sierpnia 2019 r. spółka wskazała, że E. J., będąc poza B., przekazała dokumenty księgowe mailowo, korzystając ze skrzynki męża. Z dowodów nie wynika natomiast, aby faktury wystawiał R. G. Zgodnie ze zgłoszeniem, dokumentacja spółki powinna być przechowywana pod adresem siedziby spółki, czy też w miejscu przechowywania dokumentacji rachunkowej, a nie, jak to miało miejsce, u E. J. Jak wynika z wyjaśnień i zeznań, J. T. nie pełnił nadzoru nad dokumentacją księgową spółki, a taki nadzór pełniła E. J., która jako osoba upoważniona do wystawiania faktur w imieniu spółki, nie informowała go o wszystkich wystawianych przez siebie fakturach. Przy czym należy wskazać, że sporne faktury, podobnie jak wystawiane poprzednio, nie były wystawiane w programie księgowym, a zwykłym edytorze tekstu. Nie zawierały podpisów wystawcy i odbiorcy. Ich szata graficzna nie różniła się od wcześniej wystawionych faktur. W ocenie Sądu, tego rodzaju okoliczności świadczą co najmniej o niedochowaniu przez spółkę należytej staranności w nadzorze nad jej dokumentacją. Ponosi ona więc odpowiedzialność, za czynności dokonane przez osoby, działające w jej imieniu. Zdaniem Sądu, organy podatkowe prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe, nie naruszając przepisów gwarantujących przestrzeganie praw strony w postępowaniu dowodowym. Zebrane dowody dostarczyły wystarczających podstaw do dokonania ustaleń faktycznych, pozwalających na kontrolę rzetelności zakwestionowanych faktur. Mając na względzie wyżej przedstawione okoliczności faktyczne sprawy Sąd pierwszej instancji uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu a skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.). 2. Skarga kasacyjna. 2.1. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji, w której zaskarżyła ten wyrok w całości, zarzucając naruszenie: I. przepisów prawa procesowego, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 90 § 1 P.p.s.a. poprzez skierowanie sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym skutkujące odebraniem stronie prawa do rozpoznania jej sprawy na rozprawie, prawa do czynnego udziału w postępowaniu przejawiające się w prawie do obrony i argumentacji bezpośrednio przed składem orzekającym, w tym prawa do wypowiedzenia się na rozprawie w sprawie argumentacji strony przeciwnej, 2. art. 160 P.p.s.a. w zw. z art. 106 § 4 i § 5 P.p.s.a. w zw. z art. 236 § 1 i § 2 k.p.c. oraz w zw. z art. 133 § 1 P.p.s.a. i art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez zaniechanie wydania postanowienia o dopuszczeniu dowodu z dokumentu (złożonego przez skarżącą pismem z 23.11.2020 r.) zarządzenia Prokuratury Rejonowej W. z 8 listopada 2020 r., mającego istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a mianowicie, że postępowanie karne w sprawie podrobienia faktur skarżącej prowadzone jest przeciwko R. G., a w konsekwencji pominięcie ww. dowodu przy rozpoznaniu sprawy, 3. art. 125 § 1 pkt 2 P.p.s.a. poprzez zaniechanie przez Sąd zawieszenia postępowania z urzędu, pomimo ujawnienia się czynu zarzucanego R. G., którego ustalenia w drodze karnej mogło wywrzeć wpływ na treść rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej, 4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. i art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 121 § 1 w zw. z art. 124 O.p., art. 188 w zw. z art. 187 § 1 i art. 180 § 1 O.p. poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie decyzji w całości pomimo naruszenia przez organy podatkowe przepisów procesowego prawa podatkowego, które miały istotny wpływ na treść O.p. oraz w zw. z art. 122 w zw. z art. 121 § 1 O.p. poprzez: - zaniechanie zgromadzenia i rozpatrzenia całości istotnego dla sprawy materiału dowodowego, w tym materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu karnym prowadzonym z zawiadomienia zarządu spółki - podatnika przez Prokuraturę Rejonową W., pomimo że jak przyznał Sąd orzekający - dowody zgromadzone w postępowaniu podatkowym nie wskazują na podrobienie faktur przez R. G., gdy tymczasem Prokuratura Rejonowa W. zgromadziła materiał dowodowy, który pozwolił na wydanie postanowienia o przedstawieniu R. G. zarzutów podrobienia faktur; - wydanie rozstrzygnięcia pomimo zaniechania przeprowadzenia dowodów z przesłuchania istotnych w sprawie świadków: E. J. i R. G.(o których przesłuchanie wnioskował organ) oraz zaniechanie włączenia dowodów z przesłuchania ww. świadków, których przesłuchanie przeprowadzone zostanie w ramach postępowania karnego prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową W. w sprawie podrobienia faktur spółki; - niedostateczne rozważenie okoliczności, że gdyby do wystawienia "pustych" podrobionych faktur spółki doszło za jej zgodą w 2014 r., nie byłoby potrzeby podjęcia bezskutecznej próby ze strony R. G. nakłonienia księgowej spółki skarżącej do ujęcia faktur w rejestrach skarżącej w roku 2018 r. II. Skarżąca zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła ponadto naruszenie przepisów prawa procesowego, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. art. 134 § 1 P.p.s.a. oraz w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. i art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 191 O.p. poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie decyzji w całości pomimo naruszenia przez organy podatkowe przepisów procesowego prawa podatkowego, które miały istotny wpływ na treść wydanych decyzji tj.: polegające na dowolnej ocenie dowodów i okoliczności ustalonych w sprawie, oraz błędne, albowiem sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego i zasad logiki wyprowadzenie na ich podstawie wniosków, w tym przyjęcie, niekorzystnej interpretacji stanu faktycznego dla skarżącej na podstawie następujących okoliczności: 1) E. J. była uprawniona do wystawienia faktur, gdy tymczasem Prokuratura Rejonowa W. wydała postanowienie o przedstawieniu zarzutów podrobienia faktur R. G., a nie E. J., 2) dowody zgromadzone w sprawie nie wskazują na podrobienie faktur przez R. G., podczas gdy Prokuratura Rejonowa W. wydała postanowienie o przedstawieniu zarzutów R. G. w sprawie podrobienia faktur skarżącej, 3) udokumentowanie otrzymania przez spółkę zaliczki dwiema fakturami nr [...] i [...] i wydatkowania otrzymanej płatności na działalność bieżącą skarżącej, daje podstawę do przyjęcia, że spółka w innym okresie mogła godzić się na podrobienie innych faktur oznaczonych numerami [...] z 30.10.2014 r., [...] z dnia 28.11.2014 r., [...] z dnia 30.12.2014 t. przez R. G. 4) wykorzystanie przez R. G. sposobności do popełnienia czynu zabronionego poprzez skorzystanie z szablonów spółki służących do wystawienia faktur miałoby świadczyć, że ich wystawienie odbyło się za zgodą skarżącej; 5) istnienie powiązań pomiędzy R. G. i skarżącą jest wystarczającą podstawą do stwierdzenia, że spółka godziła się na podrabianie jej faktur, 2. art. 10 ust. 2 ustawy prawo przedsiębiorców, poprzez rozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości w zakresie stanu faktycznego na niekorzyść podatnika, w tym przyjęcie niekorzystnej dla strony interpretacji stanu faktycznego w oparciu o przypuszczenia organu - prawdopodobieństwa, że podrobione faktury zostały wystawione przez osobę upoważnioną do działania w imieniu spółki, podczas gdy jednocześnie organ wskazuje, że tego rodzaju ustalenie jest jedynie jedną z hipotez w zakresie stanu faktycznego o czym świadczy stwierdzenie organu pierwszej instancji "sporne faktury mogła wystawić również E. J.", a dodatkowo Prokuratura Rejonowa W. prowadzi postępowanie o podrobienie faktur skarżącej przeciwko R. G. W świetle powyższych naruszeń, skarżąca spółka domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Nadto wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania za pierwszą i drugą instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżąca na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a. wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. 2.2. DIAS w Białymstoku w odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżącej wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie z uwagi na zasadność zarzutu naruszenia przepisów postępowania, skutkujące nieważnością postępowania, tj. art. 90 § 1 P.p.s.a., poprzez skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne i wydanie wyroku w trybie posiedzenia niejawnego, co skutkowało odebraniem stronie prawa do rozpoznania jej sprawy na rozprawie oraz pozbawieniem jej możliwości wypowiedzenia się na rozprawie. 3.1. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że z akt sprawy nie wynika na jakiej podstawie prawnej wydane zostało w dniu 19 listopada 2020 r. zarządzenie przewodniczącego o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne w dniu 4 grudnia 2020 r., zwłaszcza że wcześniej, zarządzeniem z dnia 9 października 2020 r., sędzia sprawozdawca skierowała sprawę do rozpoznania na rozprawie. Z akt sprawy nie wynika również, aby o terminie tego posiedzenia strony zostały powiadomione. Jak wynika z art. 10 i art. 90 § 1 P.p.s.a., zasadą jest rozpoznawanie spraw przed sądem administracyjnym jawnie. Zasada jawności posiedzeń sądowych nie ma jednak charakteru absolutnego, gdyż ustawodawca w przepisach tych możliwość odstąpienia od niej, ale tylko wtedy gdy przewidywał to będzie "przepis szczególny". W P.p.s.a. możliwość taką przewidziano w przypadku trybu uproszczonego (art. 120 P.p.s.a.), ale w przypadku rozpoznawanej sprawy nie zachodziły przesłanki do rozpoznania jej w trybie uproszczonym. 3.2. Przewodniczący mógł zatem – co jednak jak już podniesiono nie wynika z akt sprawy - kierować się w tym zakresie, np. normą art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19. Zgodnie z tym przepisem (w brzmieniu obowiązującym w czasie wydawania wyroku) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Niewątpliwie przepis ten ma taki charakter szczególny w rozumieniu art. 90 § 1 P.p.s.a., co z uwagi na jego szczególny charakter oznacza, że należy go stosować ściśle, jedynie przy spełnieniu wszystkich przewidzianych w nim przesłanek. 3.3. Analizując te przesłanki na wstępie należy zwrócić uwagę, że zgodnie art. 15zzs4 ust. 2 ustawy o COVID-19 w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących. Przepis ten zatem stanowi jednoznacznie, że w roku 2020 zasadą było rozpoznawanie spraw przez wojewódzkie sądy administracyjne na rozprawie (tzn. jawnie): - przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu lub - bez użycia powyższych urządzeń, gdy takie przeprowadzenie rozprawy nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących. 3.4. Od tej zasady przewidziano wyjątek określony w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19, pozwalający przewodniczącemu zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli: 1) przewodniczący uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, 2) przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, 2) nie można przeprowadzić rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Dwie pierwsze z tych przesłanek mają charakter uznaniowy (oceny), lecz trzecia z nich wymaga ustalenia, że nie można rozprawy przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. 3.5. W rozpoznawanej sprawie, abstrahując od tego, że nie wskazano podstawy prawnej skierowania jej do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, Sąd w żaden sposób nie wskazał, dlaczego nie można było przeprowadzić rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Jeżeli zatem nawet rozpoznanie tej sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19, to nastąpiło to z naruszeniem tej normy, gdyż Sąd nie wykazał, aby została spełniona przesłanka do zastosowania tego przepisu jaką była niemożność przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (rozprawa zdalna). 3.6. Mając na uwadze, że przepis ten ma charakter szczególny (wyjątkowy), gdyż z uwagi na wyłączenie jawności pozbawia stronę uczestniczenia w rozprawie, naruszenie tego przepisu stanowi o nieważności postępowania sądowego, z uwagi na pozbawienie strony możności obrony swych praw w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 5) P.p.s.a. 3.7. Zwrócić przy tym należy uwagę, że z akt sprawy nie wynika, aby kierując sprawę na posiedzenie niejawne w dniu 4 grudnia 2020 r. poinformowano strony o tym fakcie i umożliwiono im w tej sytuacji przedstawienie ewentualnej argumentacji na obronę swych praw, którą miałaby możliwość przedstawić podczas rozprawy. Wskazuje to dodatkowo na postępowanie sądu stanowiące o pozbawieniu strony możności obrony swych praw w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 5) P.p.s.a. 3.8. Odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej powinno następować z zachowaniem wymogu rzetelnego procesu sądowego, w ramach którego zagwarantowane będzie prawo do obrony (por. wyroki NSA: z 2 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 3462/21; z 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 1802/21 - wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W warunkach stanu epidemii, w jakich zostało wydane zarządzenie o przeprowadzeniu posiedzenia niejawnego w rozpoznawanej sprawie, prawo do obrony powinno być zagwarantowane przede wszystkim poprzez powiadomienie stron o posiedzeniu niejawnym i umożliwienie im zajęcia stanowiska w formie pisemnej. Jeżeli bowiem o rozprawie jawnej należy zawiadomić strony co najmniej siedem dni przed terminem posiedzenia (art. 91 § 2 P.p.s.a.), to tym bardziej należy przyjąć co najmniej taki termin na wypowiedzenie się strony w formie pisemnej przed rozpoczęciem posiedzenia niejawnego w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że już samo zbyt późne zawiadomienie strony o terminie posiedzenia niejawnego wyznaczonego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19, uniemożliwiające przedstawienie stanowiska w sprawie, wypełnia przesłankę nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określoną w art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. (por. wyroki NSA: z dnia 16 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1142/21; z 2 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 3462/21, z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt I OSK 110/22 - wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). 3.9. Skutkiem zidentyfikowanej nieważności postępowania [sądowego] jest niemożność wyrażenia merytorycznej oceny w zakresie zasadności/niezasadności zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej. Stwierdzenie pozbawienia strony możności obrony jej praw w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji stwarza sytuację, w której sąd odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy (por.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 21 lutego 2006 r., sygn. akt II GSK 378/05; z 11 lipca 2017 r., sygn. akt II OSK 2024/16; z 28 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 1109/16, wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). 3.10. Mając na uwadze powyżej stwierdzone uchybienie w zakresie naruszenia art. 90 § 1 P.p.s.a., prowadzące - w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. - do stwierdzenia nieważności postępowania jakie toczyło się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. i art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a. Danuta Oleś Janusz Zubrzycki Włodzimierz Gurba Sędzia NSA Sędzia NSA Sędzia WSA (del.)