I FSK 70/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Marek Kołaczek, , , po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zawartego w skardze kasacyjnej E. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 października 2017 r. sygn. akt I SA/Po 225/17 w sprawie ze skargi E.O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 9 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od maja do grudnia 2011 r. postanawia wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z 18 października 2017 r., sygn. akt I SA/Po 225/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę E.O. (zwanej dalej: "podatniczką" lub "skarżącą") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z 9 grudnia 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od maja do grudnia 2011 r. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku, złożonej przez działającego w imieniu strony skarżącej pełnomocnika, sformułowano wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Podniesiono w nim, że należność z tytułu zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług, która jest przedmiotem niniejszego postępowania wynosi łącznie 496.180,22 zł. Jej natychmiastowa egzekucja doprowadzi do utraty płynności finansowej prowadzonego przez skarżącą przedsiębiorstwa, a w konsekwencji może spowodować konieczność złożenia wniosku o upadłość i spowoduje utratę pracy przez pracowników zatrudnionych w przedsiębiorstwie skarżącej. Podniesiono również, że ewentualne natychmiastowe wykonanie decyzji osłabi wiarygodność podatnika w kontaktach z podmiotami finansującymi i stanowić będzie także przeszkodę do zawarcia ewentualnych dalszych umów kredytowych lub leasingowych. Może to także doprowadzić do rozwiązania już zawartych umów kredytowych, a zaciągniętych w związku z prowadzeniem przez skarżącą działalności gospodarczej. Pełnomocnik strony wyjaśnił jednocześnie, iż skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, z której obecnie nie uzyskuje dochodu. Wskazał przy tym, że skarżąca przebyła chorobę nowotworową, w związku z czym część dochodu zmuszona jest przeznaczyć na leczenie oraz badania kontrolne. Na poparcie powyższego przedłożono: kartę informacyjną z leczenia szpitalnego z 16 kwietnia 2014 r., sprawozdanie finansowe za rok 2016; deklarację PIT-36 za rok 2016; deklarację VAT-7 za miesiące styczeń-października 2017 r. Na utrzymaniu skarżącej pozostaje także małoletnia córka, która aktualnie uczęszcza do szkoły średniej. Skarżąca zobowiązana jest do zakupu podręczników, materiałów dydaktycznych, przyborów szkolnych i innych rzeczy niezbędnych do nauki, a także umożliwienia jej uczęszczania na korepetycje czy zajęcia dodatkowe, co wiąże się z koniecznością ponoszenia znacznych wydatków. We wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącą pozostaje również jej mąż, z którym powódka ma ustrój rozdzielności majątkowej. Mąż skarżącej choruje na cukrzycę. Choroba jest już na tak zaawansowanym etapie, że maż podatniczki musi przyjmować insulinę. Mąż strony otrzymuje co miesiąc świadczenie emerytalne w wysokości około 2.000,00 zł netto. Kwota ta przeznaczana jest na leczenie jego, a także na utrzymanie wspólnego gospodarstwa domowego. Zaznaczono, że podatniczka nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, a także nie jest w posiadaniu wartościowego majątku ruchomego, którego spieniężenie pozwoliłoby na uregulowanie kosztów postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie. Skarżąca kwoty otrzymywane od męża przeznacza na utrzymanie wspólnego gospodarstwa domowego i dziecka. Skarżąca posiada wprawdzie wierzytelności na łączną kwotę prawie 1,000.000,00 zł (należność główna bez uwzględnienia odsetek ustawowych za opóźnienie), jednakże wierzytelności te są wierzytelnościami spornymi - dłużnicy odmawiają dobrowolnego spełniania świadczenia. Pozostała część przysługujących stronie wierzytelności nie może być wyegzekwowana od dłużników z uwagi na bezskuteczność prowadzonych postępowań egzekucyjnych lub oczywisty brak majątku dłużników. Wyjaśniono, że w podatku akcyzowym, opłacie paliwowej oraz podatku od towarów i usług skarżąca posiada liczne zobowiązania publicznoprawne, które wynoszą łącznie ponad 1.766.852,00 zł (bez uwzględnienia odsetek za opóźnienie). Ponadto posiada także zobowiązania cywilnoprawne, których z uwagi na trudny stan finansowy nie jest w stanie realizować. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy przy tym wskazać, że z wnioskowego charakteru powyższej instytucji wynika, że wnioskodawca powinien w taki sposób wykazać okoliczności sprawy, aby uprawdopodobnić, że wykonanie decyzji może skutkować podanymi powyżej konsekwencjami. Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest spełnienie przez stronę przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 379). W zawartym w skardze kasacyjnej wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżąca uprawdopodobniła wystąpienie w niniejszej sprawie przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zasadnie podniosła, że próba wyegzekwowania kwoty wynikającej ze zobowiązania w podatku od towarów i usług może doprowadzić do wyrządzenia stronie znacznej szkody, w sposób opisany szczegółowo w złożonym wniosku. Z tego powodu uzasadnione jest wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.