I SA/Łd 991/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk - Drozda Sędzia WSA Paweł Kowalski Protokolant Sekretarz sądowy Przemysław Cieślarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2018 r. sprawy ze skargi A na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z Funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adwokat M. G. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu.

Postanowieniem z [...] czerwca 2017r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. – Ś. odmówił A s.c. B. J., A. J. wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia odsetek za zwłokę naliczonych od zaległości w podatku od towarów i usług za I, III-IV kwartał 2015 r. w łącznej kwocie 718,55 zł. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru postanowienie zostało doręczone Spółce w 22 czerwca 2017r. Następnie 29 czerwca 2017r. Spółka złożyła w Urzędzie Skarbowym Ł. - Śródmieście wniosek o wydłużenie ustawowego terminu ustosunkowania się do otrzymanego pisma, jako powód podając "zawiłości ujęte w uzasadnieniu", na których zrozumienie, wyjaśnienie potrzeba więcej czasu. W dniu 05.07.2017 r. Spółka złożyła zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-Ś. z [...] o odmowie wszczęcia postępowania podatkowego w przedmiocie umorzenia odsetek za zwłokę. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. postanowieniem z [...] znak sprawy: [...], [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, odwołując się do treści art. 236 § 2 pkt 1, art. 228 § 1 pkt 2, art. 239 oraz art. 12 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U z 2017r., poz. 201 ze zm., dalej "O.p."), że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, w której przesłano zaskarżone pismo wynika, że postanowienie Naczelnika US Ł.-Ś. nr [...] [...]doręczono stronie 22 czerwca 2017r. W związku z tym termin do złożenia zażalenia, o którym mowa w art. 236 § 2 pkt 1 O.p. rozpoczął bieg 23 czerwca 2017r. i minął z 29 czerwca 2017r. Zażalenie zaś zostało złożone osobiście w siedzibie US Ł.-Ś. lipca 2017r., a więc 6 dni po ustawowym terminie. Zgodnie z aktami sprawy strona złożyła wniosek o przedłużenie o 6 dni terminu do ustosunkowania się do otrzymanego pisma motywując swoją prośbę zawiłościami ujętymi w ww. postanowieniu. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-Ś. załatwił ten wniosek postanowieniem w trybie art. 165a ustawy Ordynacja podatkowa, ze względu na brak podstaw prawnych do rozstrzygnięcia sprawy. Organ wyjaśnił, że strona nie zachowała terminu do wniesienia zażalenia. Uchybienie zaś ustawowego terminu do dokonania tej czynności powoduje bezskuteczność zażalenia, czego następstwem jest ostateczność postanowienia organu I instancji z [...]. W dniu 15 września 2017r. Spółka cywilna A B. J. i A.J. z siedzibą w Ł. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia odsetek za zwłokę naliczonych od zaległości w podatku od towarów i usług za I, III i IV kwartał 2015r. W treści skargi wskazano, że zdaniem skarżącej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. nie zapoznał się z całokształtem materiałów, w tym argumentami przytoczonymi w zażaleniu, gdyż nie miał takiej możliwości o czym świadczą następujące daty: - [...] - wydanie zaskarżonego postanowienia, - 1.08.2017 r. - złożenie zażalenia w Urzędzie Skarbowym Ł.-Ś., - 7 i 9.08.2017 r. - przekazanie przez Organ pierwszej instancji materiału dowodowego do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. W ocenie strony organ niezasadnie odmówił uwzględnienia wniosku, powołując się na brak podstaw prawnych do uwzględnienia tego żądania na postawie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa. Autor pisma wskazał, że nie posiada wykształcenia prawniczego, a w sprawie nie ma znaczenia jak zatytułowane jest wniesione pismo, lecz intencja z niego wynikająca. B.J. skorzystał z bezpłatnej porady prawnej, podczas której uzyskał informację o możliwości przywrócenia terminu do wniesienia środka zaskarżenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Organ nie zgodził się ze stanowiskiem zawartym w skardze, że pismo strony z 29 czerwca 2017r. dotyczące prolongaty terminu do wniesienia zażalenia winno zostać potraktowane jako wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Żądanie takie nie zostało bowiem wyartykułowane mniej lub bardziej precyzyjnie w treści tego pisma. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Na podstawie art. 236 § 2 O.p. zażalenie na postanowienie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Zgodnie z art. 228 § 1 punkt 2 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Przepis ten w myśl art. 239 O.p. ma odpowiednie zastosowanie do zażaleń. Oznacza to, że w przypadku uchybienia przez stronę terminowi do wniesienia zażalenia organ II instancji ma obowiązek stwierdzić tę okoliczność w postanowieniu wydanym w trybie art. 228 § 1 punkt 2 w związku z art. 239 O.p. W rozpoznawanej sprawie rację należy przyznać organowi, który stwierdził w zaskarżonym postanowieniu, że strona skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia [...]. Ze zwrotnego poświadczenia odbioru przesyłki wynika, że postanowienie organu I instancji doręczono stronie w dniu 22 czerwca 2017r. (k. 49 akt administracyjnych). Zażalenie złożono w organie w dniu 5 lipca 2017r. to jest, jak trafnie zauważył organ odwoławczy, 6 dni po upływie ustawowego terminu. W tej sytuacji wydanie zaskarżonego postanowienia było uprawnione i konieczne. Warto zauważyć, że w orzecznictwie NSA przyjmuje się jednolicie, że treść art. 228 § 1 punkt 2 O.p. wskazuje wyraźnie, iż stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie – vide wyrok NSA z 1.10.2009 r. I FSK 854/08, LEX nr 537058. Stąd też zaskarżone postanowienie należało uznać za legalne, a skargę za nieuzasadnioną. Jedynie na marginesie podnieść należy, że bez wpływu na powyższą ocenę zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia pozostaje okoliczność, że 29 czerwca 2017r. złożono wniosek o prolongatę terminu do złożenia zażalenia (k. 57 akt administracyjnych). Po pierwsze złożenie takiego wniosku nie eliminuje faktu, że zażalenie zostało złożone z uchybieniem terminowi do złożenia zażalenia, o czym mowa w art. 228 § 1 punkt w związku z art. 239 O.p. Po drugie cytowane pismo zawiera wniosek o prolongatę terminu do złożenia zażalenia i sama strona skarżąca utożsamia ową prolongatę z przedłużeniem terminu do złożenia zażalenia. Wobec tego uprawnione jest stwierdzenie organu, że obowiązująca ordynacja podatkowa nie zna instytucji przedłużenia terminu do złożenia środka odwoławczego, w związku z czym wniosek ten nie mógł przynieść stronie oczekiwanego rezultatu procesowego. Po trzecie, gdyby hipotetycznie przyjąć, że jest to wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, to był on przedwczesny, gdyż w chwili jego złożenia termin jeszcze nie upłynął. Po czwarte, nawet gdyby (także hipotetycznie) przyjąć, że wniosek ten podlega rozpoznaniu jako żądanie przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego, to i tak nie zmienia to faktu, że zażalenie zostało złożone po upływie ustawowego terminu. Odnosząc się do treści skargi podnieść należy, iż twierdzenie, że materiały w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy otrzymał po wydaniu zaskarżonego postanowienia jest bezprzedmiotowe. Jak wynika z pisma organu I instancji z dnia 17 lipca 2017r. akta sprawy wraz z zażaleniem na postanowienie organu tego w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w podatku VAT organ odwoławczy otrzymał w dniu 19 lipca 2017r. (data prezentaty Biura Podawczego Izby Administracji Skarbowej w Ł., k. 55 akt administracyjnych), a więc przed wydaniem zaskarżonego postanowienia. Nie może być również żadnych wątpliwości co do przedmiotu zaskarżenia. Zarówno wniosek o prolongatę terminu "na ustosunkowanie się do postanowienia" z dnia 29 czerwca 2017r., jak i zażalenie z dnia 5 lipca 2017r. odnoszą się do tego samego aktu tj. postanowienia z dnia [...]nr [...], co wynika wprost z ich treści (k. 52 i 57 akt administracyjnych). Nie jest przy tym rzeczą sądu w rozpoznawanej sprawie badanie legalności postanowienia organu I instancji z dnia 19 lipca 2017r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie cytowanego wniosku o prolongatę terminu z dnia 29 czerwca 2017r. utrzymanego w mocy postanowieniem organu II instancji z dnia 6 października 2017r. Cytowane akty zostały wydane w innym postępowaniu, w którym, jak wynika z ich treści, strona skarżąca została poinformowana o pełni praw, które jej przysługują w zakresie kontroli instancyjnej i sądowoadministracyjnej. Wreszcie zauważyć należy, że żądanie przywrócenia terminu, jak należy przypuszczać, do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji o odmowie wszczęcia postępowania z dnia [...] w niniejszej sprawie wykracza poza ramy rozpoznawanej sprawy administracyjnej, w której kontrolowana jest legalność postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia środka odwoławczego od postanowienia organu I instancji. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017r., poz. 1369) należało orzec jak w sentencji. k.ż.