I FSK 561/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku T.M. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej T.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 września 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 227/22 w sprawie ze skargi T.M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 24 listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do czerwca 2015 r. postanawia oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z 7 września 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 227/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę T.M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 24 listopada 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do czerwca 2015 r. Od powyższego wyroku skarżący wniósł skargę kasacyjną, w której zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W jego uzasadnieniu podkreślił, że w sprawie niniejszej zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody. Skarżący jest osobą pracującą w niepełnym wymiarze czasu pracy (1/2), nieposiadającą specjalistycznego wykształcenia, czy pożądanych na rynku pracy kwalifikacji. W związku z powyższym, mimo stosunkowo niskiego bezrobocia, nie ma on dużych szans na rynku pracy. Kwota podatku określona skarżącemu jest obiektywnie niemożliwa do zapłacenia. W sytuacji niewstrzymania wykonania aktu, prowadzenie egzekucji nie tylko nie ma szans powodzenia (wobec braku majątku i dochodów), ale skutecznie wykluczy skarżącego z życia zawodowego (zajęcia komornicze), z życia rodzinnego (utarta zaufania i wiarygodności), z życia społecznego (narażenie na ostracyzm i poczucie wykluczenia). W ocenie skarżącego ta sytuacja będzie niemożliwa do przywrócenia do stanu pierwotnego. Ponadto nie zostaną skarżącemu zwrócone utracone za ten okres wynagrodzenia ze stosunku pracy – możliwość zwiększenia etatu czy "wyjścia na prostą". Do wniosku skarżący załączył szereg dokumentów w tym m.in. zeznania PIT, swoją umowę o pracę oraz żony, zawiadomienie o zmianie zajęcia, historię wizyt lekarskich. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpoznawany wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zaznaczyć przy tym należy, iż chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. B. Dauter, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 205). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. Z uwagi na powyższe, na wnioskodawcy ciąży obowiązek choćby uprawdopodobnienia, iż jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi poprzeć go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Sąd musi bowiem dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. Analizując wniosek złożony przez skarżącego, należy zauważyć, że nie zawiera on odpowiedniego uzasadnienia. W przedmiotowej sprawie skarżący sformułował zwrot, że w sprawie "zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody, ponadto wykonanie wyroku spowoduje trudne (a wręcz niemożliwe) do odwrócenia skutki". W uzasadnieniu wskazano, że w sytuacji niewstrzymania wykonania aktu, prowadzenie egzekucji nie tylko nie ma szans powodzenia (wobec braku majątku i dochodów), ale skutecznie wykluczy skarżącego z życia zawodowego (zajęcia komornicze), z życia rodzinnego (utarta zaufania i wiarygodności), z życia społecznego (narażenie na ostracyzm i poczucie wykluczenia). W ocenie skarżącego ta sytuacja będzie niemożliwa do przywrócenia do stanu pierwotnego. Ponadto nie zostaną skarżącemu zwrócone utracone za ten okres wynagrodzenia ze stosunku pracy – możliwość zwiększenia etatu czy "wyjścia na prostą". W ocenie skarżącego nie można też pomijać podnoszonego w skardze zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Naczelny Sąd Administracyjny, po przeanalizowaniu treści wniosku oraz złożonych przez skarżącego dokumentów, doszedł do przekonania, iż nie obrazują one w pełni jego sytuacji materialnej. Podał on co prawda informacje dotyczące uzyskiwanych dochodów ale nie współgrają one z wydatkami przedstawionymi przez skarżącego. Skoro przedstawione dochody są na tak niskim poziomie, to nie wyjaśniono w jaki sposób skarżący pokrywa tak znaczne wydatki. Brak pełnej informacji na temat sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego uniemożliwia pozytywne rozpatrzenie jego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Jak już wskazano powyżej uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających na ocenę, że wstrzymanie decyzji w danej sprawie jest obiektywnie zasadne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego takie uzasadnienie wniosku, żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uniemożliwia dokonanie jego merytorycznej oceny, tym bardziej nie jest możliwe dokonanie oceny zaistnienia przesłanki wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest bowiem rolą Sądu domniemywanie, w czym konkretnie strona upatruje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji i jakie dane dotyczące skarżącego miałyby o tym świadczyć. Obowiązkiem strony było sprecyzowanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji okoliczności wskazujących na zaistnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie ich stosowną argumentacją. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do domyślania się intencji podatnika wnioskującego o wstrzymanie wykonania decyzji czy poszukiwania dowodów na poparcie jego twierdzeń. Końcowo należy wskazać, że referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, postanowieniem z 18 stycznia 2024 r., sygn. akt I SPP/Gl 335/23, prawomocnie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W postępowaniu tym rozpatrywana była również sytuacja skarżącego w oparciu o zbliżoną dokumentację. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.