I FSK 310/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Hieronim Sęk po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku M. W. o wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P. z dnia 13 września 2021 r., [...] w sprawie ze skargi kasacyjnej M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Po 1576/21 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P. z dnia 13 września 2021 r., [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: odmówić wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P. z dnia 13 września 2021 r., nr [...]

1. Wyrokiem z dnia 29 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Po 1576/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M. W. (dalej: Skarżący) na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P. (dalej: Naczelnik UCS) z dnia 13 września 2021 r. w przedmiocie podatku akcyzowego. 2. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Skarżący sformułował wniosek "o wstrzymanie wykonania w całości skarżonej decyzji ze względu na wystąpienie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków." 3.1. Według Skarżącego za zasadnością złożonego wniosku miały przemawiać następujące okoliczności: - bezpodstawne przypisanie olbrzymich zobowiązań podatkowych w 3 podatkach; - zaciągnięcie licznych pożyczek, aby spłacić zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r.; - fakt, że obecne zajęcia egzekucyjne wraz z odsetkami opiewają na kwotę 532.595,61 zł. 3.2. Do wniosku Skarżący dołączył: - umowę pożyczki z dnia 2.01.2023 r. w wysokości 5.000 zł na pokrycie wpisów sądowych; - wydruki potwierdzające historię rachunku bankowego, z których – według wnioskodawcy – wynika, że po dokonaniu zajęcia egzekucyjnego z emerytury pozostaje mu na życie kwota 2.764,03 zł i jest to kwota niewystarczająca na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych; - harmonogram spłaty kredytu hipotecznego, z którego wynika, że płatność każdej z rat wynosi 1.148,86 zł; - zaświadczenie lekarskie o leczeniu psychiatrycznym od dnia 15.10.2015 r. z powodu ostrego stanu depresyjnego. 3.3. Skarżący podkreślił, że dobrowolnie spłacił w całości zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r., a dalsza egzekucja zobowiązania w podatku VAT i akcyzowym sprawi, że nie będzie mógł realizować podstawowych potrzeb życiowych, w tym zakupu wyżywienia, opału i wykupu zapisanych leków. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4.1. W zakresie rozpoznanej tzw. sprawy wpadkowej Skarżący (reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika) nie wykazał w motywach wniosku i poprzez złożone dokumenty, aby wystąpiły podstawy faktyczne i prawne przemawiające za uwzględnieniem żądania o wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika UCS. 4.2. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu (lub czynności) przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wykonalności takiego aktu (lub czynności) mimo wniesienia skargi, którą przewiduje art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.). Niemniej w myśl art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przepisy te stosuje się odpowiednio w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, a to z uwagi na art. 193 zdanie pierwsze ab initio P.p.s.a. Podjęcie działań nakierowanych na skorzystanie z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. Strona powinna mieć jednak świadomość tego, że analizowane tu uprawnienie wiąże się z obowiązkiem należytego uzasadnienia składanego wniosku, tak stosownymi twierdzeniami, wnioskowaniami, jak i dokumentami, aby w ten sposób wykazać spełnienie ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Konieczne jest zatem przedstawienie we wniosku szczegółowych informacji uzasadniających wystąpienie zdarzeń, które powodują ziszczenie się choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 P.p.s.a. 4.3. W realiach niniejszej sprawy Skarżący bezsprzecznie umotywował swój wniosek, jak również przedłożył wiele dokumentów potwierdzających - jego zdaniem - wywody zawarte w tym wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny skonstatował jednak, że nie wykazał on należycie okoliczności uzasadniających skorzystanie z ochrony tymczasowej jaką stanowi środek w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Należało zauważyć, że same w sobie okoliczności takie jak liczba zobowiązań podatkowych i ich kwoty, zaciągnięcie pożyczki, prowadzone postępowanie egzekucyjne, nawet potwierdzone stosownymi dokumentami, nie mogą być postrzegane jako wywołujące niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wnioskodawca powinien bowiem w taki sposób przedstawić swoją całościową sytuację (w treści wniosku lub przy pomocy dokumentów źródłowych), aby Sąd mógł na tej podstawie w pełni ocenić ją pod kątem tego, czy rzeczywiście wykonanie decyzji zagraża interesom ekonomicznym wnioskodawcy w sposób prawnie relewantny. Skarżący zawarł we wniosku twierdzenia odnoszące się do konkretnych danych i okoliczności z tego zakresu, plasowanych w kontekście przedmiotu sprawy podatkowej. Niemniej jednak nie można było uznać ich za prowadzące do takiego stanu, że wykonanie zaskarżonej decyzji wyrządzi mu znaczną szkodę lub doprowadzi do nieodwracalnych skutków. Brak było wykazania wzajemnej korelacji między przedstawianymi okolicznościami oraz dokumentami, a także wyprowadzenia konkretnych wniosków w kontekście przyznania ewentualnej ochrony tymczasowej należnej Skarżącemu za sprawą ich wystąpienia. W kontekście powołanych przez Skarżącego motywów obejmujących obawy o możliwość realizacji podstawowych potrzeb życiowych i ocenę bezprawności działań organów należało wyjaśnić, że wykonanie świadczenia pieniężnego samo w sobie - co do zasady - nie wywołuje nieodwracalnych skutków. Ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji powoduje przecież konieczność zwrotu uprzednio pobranej/uiszczonej należności. W przypadku zaś przymusowego jej egzekwowania, wdrożona egzekucja prawnie jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. Innymi słowy, sama potencjalna obawa dodatkowego zmniejszenia majątku Skarżącego "kosztem" należnych (w stanie z chwili rozpoznawania wniosku) Skarbowi Państwa oraz innym podmiotom środków finansowych nie jest równoznaczna z "niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody", zwłaszcza, że w postępowaniu egzekucyjnym przewidziane są określone środki ochronne przysługujące dłużnikowi. Podobnie będzie w przypadku przedstawionego przez Skarżącego zaświadczenia lekarskiego. Nie wykazano bowiem właściwego związku między stanem potwierdzonym tym zaświadczeniem a przesłankami mającymi przemawiać za przyznaniem ochrony tymczasowej. W takiej konfiguracji ze wskazanych okoliczności i załączonych dokumentów nie dało się wywieść, aby mogły one doprowadzić do wyrządzenia znacznej szkody lub nieodwracalnych skutków, i tym samym uzasadniałyby prawo do skorzystania przez Skarżącego z ochrony tymczasowej jaką daje wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. 4.4. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 zdanie pierwsze ab initio P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.