I FSK 249/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki (sprawozdawca), Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz, Sędzia WSA (del.) Hieronim Sęk, po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku K. M. o wyłączenie sędziego Barbary Wasilewskiej od rozpoznania sprawy ze skargi kasacyjnej K. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 października 2012 r., sygn. akt I SA/Łd 872/12 w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 16 maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za lipiec 2004 r. postanawia: oddalić wniosek.

Na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2014 r. przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wnoszący skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 października 2012 r., sygn. akt I SA/Łd 872/12, w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za lipiec 2004 r., K. M. zgłosił do protokołu wniosek o wyłączenie sędziego Barbary Wasilewskiej od rozpoznania niniejszej sprawy. Skarżący uzasadniając przedmiotowy wniosek podniósł, że sędzia Barbara Wasilewska był w składzie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego inne sprawy skarżącego dotyczące podatku od towarów i usług z tytułu transakcji dokonywanych z kontrahentem, który brał udział także w transakcjach spornych w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu sądowoadministracyjnym kwestię wyłączenia sędziego normują przepisy art. 18 - 24 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a."). Wyczerpujący katalog przyczyn wyłączenia sędziego z mocy ustawy zawiera art. 18 P..p.s.a., natomiast art. 19 P.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia wskazując, że niezależnie od wymienionych w art. 18 ustawy przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Argumentacja wniosku skarżącego, przemawiająca – jego zdaniem – za wyłączeniem sędziego Barbary Wasilewskiej od rozpoznawania sprawy skarżącego nie odpowiada przesłankom wyłączenia, określonym w ww. przepisie, uzasadniającym wyłączenie sędziego z mocy ustawy. Strona powołuje się bowiem na inne niż wymienione tam przyczyny, na okoliczności, które – w jej ocenie – mogą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w rozpoznawanej sprawie, to jest na przesłanki wskazane w art. 19 P.p.s.a. Przepis ten ma zapewnić konstytucyjne prawo strony do rozpoznania jej sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i wyeliminowaniu sytuacji, które mogłyby prowadzić do powstania u obiektywnego zewnętrznego obserwatora uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego. Przez okoliczności, o których mowa w art. 19 P.p.s.a. rozumieć należy zarówno te związane z osobistymi stosunkami między sędzią, a stroną czy jej przedstawicielem, ale także inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Wyłączenie sędziego nie może jednak następować automatycznie. W każdej sprawie należy indywidualnie oceniać, czy i na ile okoliczności te mają wpływ na bezstronność sędziego. Powołany przepis nie może przy tym służyć do utrudniania działalności sądów. Wątpliwości co do bezstronności sędziego muszą zatem mieć charakter realny, a nie tylko potencjalny. Nie mogą one zatem wynikać tylko z subiektywnego przekonania strony, ale z istnienia ważnych powodów, które obiektywnie potwierdzają istnienie okoliczności, wskazanych w art. 19 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 15/12 dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Skarżący, domagając się wyłączenia sędziego w niniejszej sprawie, powołał się na to, iż sędzia ten orzekał w innej sprawie skarżącego, która to sprawa dotyczyła opodatkowania podatkiem VAT transakcji skarżącego z kontrahentem, który brał udział także w transakcjach spornych w niniejszej sprawie. Okoliczność ta nie może jednak uzasadniać uwzględnienia wniosku strony o wyłączenie sędziego w tym postępowaniu. Wniosek taki nie może być bowiem oparty na subiektywnym przekonaniu strony, że fakt, iż sędzia, którego dotyczy wniosek, był w składzie sądu, który wydał w innej jej sprawie wyrok, stanowi przesłankę do wyłączenia tego sędziego w kolejnych sprawach tejże strony. W świetle bowiem powyższych uwag strona musi przynajmniej uprawdopodobnić, iż fakt uprzedniego rozstrzygnięcia innej sprawy przez sąd, w którego składzie był sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, stanowi taką okoliczność, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności tego sędziego w sprawie, która ma być rozpoznana (której dotyczy wniosek). W niniejszej sprawie strona tego nie uprawdopodobniła. W tym miejscu należy podkreślić, że instytucja wyłączenia sędziów nie ma służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia, a zapobiegać wszelkim sytuacjom, w których powstałaby wątpliwość co do bezstronności konkretnego sędziego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 w związku z art. 64 § 3 i art. 19 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.