I FSK 1887/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hieronim Sęk, Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (spr.), Sędzia WSA (del.) Maja Chodacka, Protokolant Jan Żołądź, po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej odwołania Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od zarządzenia z dnia 27 lutego 2025 r. Przewodniczącego posiedzenia Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 26 września 2024 r. w sprawie o sygn. akt I FSK 1887/19 o odmowie uzupełnienia protokołu rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym z dnia 26 września 2024 r., sygn. akt I FSK 1887/19 w sprawie ze skargi kasacyjnej D. sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2019 r. sygn. akt III SA/Wa 1990/18 w sprawie ze skargi D. sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 4 czerwca 2018 r. nr 1401-IOV-2.4103.237.2017.MB UNP: 1401-18-074517 w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do czerwca 2016 r. postanawia: oddalić odwołanie.

Wyrokiem z 26 września 2024 r., sygn. akt I FSK 1887/19, Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu na rozprawie skargi kasacyjnej D. sp. z o.o. (dalej "spółka" lub "skarżąca") od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 kwietnia 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 1990/18, oddalającego skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej "organ") z 4 czerwca 2018 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do czerwca 2016 r., oddalił skargę kasacyjną spółki. Wnioskiem z 26 września 2024 r. pełnomocnik organu zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o sprostowanie treści protokołu rozprawy, po przeprowadzeniu której wydany został ww. wyrok, oraz uzupełnienie tego wyroku, w zakresie zastąpienia odnotowanej niepełnej treści wniosku pełnomocnika reprezentującego organ (odnotowanego jako "wniosek o oddalenie skargi kasacyjnej") na treść pełną i prawidłową, tj. odpowiadającą rzeczywistej treści wniosku zgłoszonego w toku wystąpienia jako "wniosek o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie na rzecz reprezentowanego organu kosztów postępowania kasacyjnego". Po rozpoznaniu przedmiotowego żądania przewodniczący posiedzenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 września 2024 r w sprawie o sygn. akt I FSK 1887/19 (dalej "przewodniczący składu orzekającego"), zarządzeniem z 27 lutego 2025 r. odmówił uzupełnienia protokołu rozprawy z 26 września 2024 r. W uzasadnieniu zarządzenia wskazano, że przeprowadzone w zakresie opisanym we wniosku czynności wyjaśniające wskazują, że protokół rozprawy zawiera pełne odzwierciedlenie wniosków faktycznie zgłoszonych ustnie na rozprawie przez pełnomocnika organu, które to wnioski brał również pod uwagę sąd, wydając wyrok. Pismem z 2 kwietnia 2025 r. pełnomocnik organu wniósł odwołanie od zarządzenia przewodniczącego składu orzekającego z 27 lutego 2025 r., zarzucając w nim naruszenie: 1) art. 133 § 1 w zw. z art. 103 oraz w zw. z art. 167 i art. 193, a także art. 106 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.), dalej "p.p.s.a.", przez bezzasadną odmowę uzupełnienia protokołu z rozprawy z 26 września 2024 r. w zakresie zgłoszonego wniosku o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz organu na skutek naruszenia określonej w art. 133 § 1 dyrektywy orzekania na podstawie akt sprawy oraz na skutek błędnej oceny okoliczności zgromadzonego materiału dowodowego dotyczącego zgłoszonego żądania uzupełnienia protokołu rozprawy z 26 września 2024 r., co przejawiało się w: a) nieuprawnionym pominięciu znaczenia treści kluczowego dowodu, jakim jest oświadczenie z 9 października 2024 r. złożone przez pełnomocnika strony skarżącej kasacyjnie — dor. pod. A.S., b) zaniechaniu dokonania oceny faktu zaniechania złożenia oświadczenia przez prokurenta skarżącej kasacyjnie – pana R.S., c) braku uwzględnienia w ocenie zawartej w zaskarżonym zarządzeniu nietypowego przebiegu rozprawy, co mogło przyczynić się do omyłki przewodniczącego składu orzekającego w relacjonowaniu jej przebiegu protokolantowi sporządzającemu protokół rozprawy; 2) art. 141 § 4 w zw. z art. 103 oraz w zw. z art. 167 i art. 193 p.p.s.a. przez wadliwe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia w zakresie, w jakim nie przedstawia ono przyczyn pominięcia treści wynikającej z oświadczenia z 9 października 2024 r. złożonego przez pełnomocnika skarżącej kasacyjnie — dor. pod. A.S., ani nie zawiera jakiejkolwiek oceny tegoż dowodu, co uniemożliwia poznanie pełnych motywów stanowiących podstawę wydania kwestionowanego zarządzenia. W kontekście tak sformułowanych zarzutów pełnomocnik organu wniósł o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia przez uwzględnienie w całości wniosku z 26 września 2024 r. o uzupełnienie protokołu rozprawy z 26 września 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Odwołanie nie jest zasadne albowiem zarzuty w nim podniesione nie są trafne. Przede wszystkim nie można się zgodzić z autorem skargi kasacyjnej, że przy ocenie wniosku o uzupełnienie protokołu pominięto znaczenie "treści kluczowego dowodu, jakim jest oświadczenie z 9 października 2024 r. złożone przez pełnomocnika strony skarżącej kasacyjnie — dor. pod. A.S.". Przede wszystkim należy podkreślić, że w toku postępowania incydentalnego, wywołanego wnioskiem o sprostowanie – uzupełnienie protokołu rozprawy, nie przeprowadza się postępowania dowodowego. Poprzez żądanie złożenia oświadczeń prowadzi się postępowanie wyjaśniające. Przy czym oświadczeń nie składają sędziowie składu orzekającego, którzy niewątpliwie mają istotną wiedzę w zakresie przebiegu rozprawy. Brak oświadczeń ze strony sędziów jest konsekwencją regulacji z art. 137 § 1 p.p.s.a. i wynikającą z tej normy prawnej tajnością narady oraz głosowania nad orzeczeniem. Zwolnienie od obowiązku zachowania tajemnicy narady jest niedopuszczalne. Wbrew twierdzeniom autora odwołania, oświadczenie pełnomocnika strony skarżącej nie ma kluczowego znaczenia. Trzeba bowiem podkreślić, że oświadczenie złożyła także protokolantka posiedzenia Katarzyna Wojnarska. Okoliczność tą całkowicie pominął w swym odwołaniu pełnomocnik organu. Pani protokolant jednoznacznie wskazała, że pełnomocnik organu w toku rozprawy nie złożył wniosku o zasądzenie kosztów postępowania. Zatem oświadczenie to stoi w sprzeczności z twierdzeniami pełnomocnik skarżącej. Zgodnie z art. 100 § 1 p.p.s.a. z przebiegu posiedzenia jawnego protokolant pod kierunkiem przewodniczącego sporządza protokół. Stosownie do treści art. 101 § 1 pkt 2 p.p.s.a. protokół z rozprawy powinien odzwierciedlać przebieg posiedzenia w szczególności wnioski i twierdzenia stron. Jest to bardzo istotne zwłaszcza, gdy któraś ze stron nie wyraziła swojego stanowiska w piśmie procesowym. W niniejszej sprawie mieliśmy do czynienia z taką sytuacją, albowiem organ nie złożył pisemnej odpowiedzi na skargę kasacyjną ani też nie wniósł żadnego innego pisma procesowego, w którym zajęto by stanowisko co do zarzutów skargi kasacyjnej. Niestety w przypadku Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie takie działania procesowe są regułą. W przypadku braku odpowiedzi na skargę kasacyjną, w trakcie rozprawy szczególną wagę przywiązuje się do wniosków i żądań stron. Ponieważ w sprawie strona ich wcześniej nie prezentowała, przewodniczący składu orzekającego, pozostali sędziowie, a także protokolant są szczególnie uczuleni na stanowisko stron, które powinno być w sposób wierny i w miarę dosłowny odzwierciedlone w protokole. W szczególności dotyczy to wniosku o zwrot kosztów, który zgodnie z art. 210 § 1 p.p.s.a. musi być zgłoszony najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia pod rygorem utraty uprawnienia do żądania zwrotu kosztów. W przekonaniu składu orzekającego przed zamknięciem rozprawy na której zapadło orzeczenie, pełnomocnik organu nie zgłosił żądania zasądzenia kosztów. Okoliczność ta była jednym z elementów narady sędziów przed wydaniem wyroku, albowiem wniosek o zasądzenie kosztów postępowania w pewien sposób rzutuje na treść wyroku. Oczywiście na brak zgłoszenia powyższego żądania wpływ miał nietypowy przebieg rozprawy. Pełnomocnik organu, zabierając głos, w pierwszej kolejności ustosunkował się do pisma procesowego złożonego przez pełnomocnika skarżącej i zawartych w nim wniosków. Stąd też wnioski i żądania w zakresie skargi kasacyjnej zostały złożone na końcu wypowiedzi. Taki przebieg rozprawy mógł doprowadzić do tego, że pełnomocnik organu, pomimo swojego profesjonalizmu w sposób nieświadomy pominął żądanie zasądzenia kosztów. Z uwagi na powyższe odwołanie nie jest zasadne i na podstawie art. 103 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia. Maja Chodacka Hieronim Sęk Arkadiusz Cudak