I FSK 1847/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Izabela Najda - Ossowska, Sędzia del. WSA Zbigniew Łoboda, Protokolant Anna Błażejczyk, po rozpoznaniu w dniu 21 września 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 7 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Rz 1145/15 w sprawie ze skargi D. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 21 września 2015 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2011 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami egzekucyjnymi 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od D. J. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w R. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 7 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Rz 1145/15, po rozpoznaniu skargi D. J. (dalej zwany: "podatnikiem", "skarżącym") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie z 21 września 2015 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego jako byłego członka Zarządu "P." Sp. z o.o. z siedzibą w P. solidarnie ze spółką za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2011 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami egzekucyjnymi oddalił skargę. Sąd ten podzielił stanowisko organu odwoławczego, że przeprowadzone przez organ pierwszej instancji postępowanie wyjaśniające nie pozwala na jednoznaczną ocenę, iż w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki egzoneracyjne określone w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a-b ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm. dalej: "O.p."), a organ ten niezasadnie pominął wnioski dowodowe skarżącego. 2. W skardze kasacyjnej wywiedzionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego od powyższego orzeczenia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Rzeszowie, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku, rozpoznanie skargi, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący zarzucił orzeczeniu naruszenie na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. dalej jako: "p.p.s.a.") przepisów postępowania tj. : art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 191 O.p., art. 180 § 1 O.p. oraz art. 122 O.p. poprzez niekompletną i wyrywkową analizę zgromadzonego materiału dowodowego oraz lakoniczne przestawienie wniosków tej analizy zarówno przez WSA jak i organ II instancji jak również niepodjęcie wszystkich możliwych starań w celu wszechstronnego wyjaśnienia sprawy oraz nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie, w szczególności poprzez: pominięcie szczegółowej analizy części dowodów potwierdzających korzystne dla skarżącego okoliczności, w tym w szczególności zaistnienie przesłanek egzoneracyjncyh; brak zbadania okoliczności istotnej dla niniejszego postępowania mającej wpływ na treść decyzji, tj. faktu możliwości zaspokojenia przedmiotowych zobowiązań z wierzytelności przysługującej spółce od Pani I. J., prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą A. na kwotę 2.789.652, 78 zł, co w konsekwencji doprowadziło do nierozstrzygnięcia merytorycznego sprawy i oddalania skargi, pomimo istnienia ku temu podstaw prawnych i faktycznych, a tym samym skarga w tym zakresie powinna zostać uwzględniona. 3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w Rzeszowie wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna. 4.1. Ze względu na sposób sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej i jej uzasadnienia przypomnieć należy, że zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Stosownie do treści art. 176 p.p.s.a. wskazanie i uzasadnienie podstaw kasacyjnych należy przy tym do koniecznych i istotnych wymogów skargi kasacyjnej. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy przede wszystkim dokładne wskazanie podstawy kasacyjnej oraz określenie tych przepisów prawa, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - uległy naruszeniu przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym wskazywane naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, lub uzasadnienie zarzutu "niewłaściwego zastosowania" przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym - wykazanie, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Konstrukcja skargi kasacyjnej w zasadzie wyznacza zakres kontroli sprawowanej przez sąd kasacyjny. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej, poza przypadkami nieważności, które w tej sprawie nie zachodzą (art. 183 § 1 p.p.s.a.) oznacza bowiem, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jej podstawami, czyli że władny jest do badania tylko tych zarzutów, które zostały skonkretyzowane w skardze kasacyjnej. Powyższe obliguje zatem stronę wnoszącą skargę kasacyjną do prawidłowego konstruowania tak zarzutów, jak i ich uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny, działający jako sąd kasacyjny, nie został bowiem wyposażony w kompetencje do konkretyzowania, uściślania, czy też korygowania zarzutów strony skarżącej. Zauważyć też należy, że przy sporządzeniu skargi kasacyjnej istnieje tzw. "przymus adwokacki". Skargę kasacyjną może bowiem sporządzić jedynie profesjonalny pełnomocnik ( art. 175 § 1 p.p.s.a.). Od profesjonalnego pełnomocnika można bowiem wymagać, że sprosta on warunkom formalnym i materialnym skargi kasacyjnej. 4.2. Mimo, że przedmiotem sporu w tej sprawie jest decyzja kasacyjna organu odwoławczego, wydana na podstawie art. 233 § 2 O.p. w petitum skargi kasacyjnej nie wskazano na naruszenie tego przepisu. Wprawdzie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej na przepis ten wskazano, ale przytoczono przy tym treść innego przepisu tj. art. 229 O.p. Uzasadnienie skargi kasacyjnej jest ogólnikowe i lakoniczne. W żaden sposób nie odnosi się do argumentacji prawnej zawartej przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. W skardze kasacyjnej jakby się nie zauważa, że do kompetencji sądu administracyjnego ze względu na treść art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. należy kontrola zaskarżonych aktów administracyjnych. Sądy administracyjne nie ustalają bowiem stanu faktycznego, a jedynie kontrolują, czy organy stan ten ustaliły w sposób prawidłowy, czy nie doszło przy tym do naruszenia przepisów postępowania. Zupełnie niezrozumiałe są stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że Sąd nie podał w sposób wyczerpujący wskazań co do dalszego postępowania. Wskazania co do dalszego postępowania Sąd powinien zawrzeć w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jeżeli uchyla zaskarżoną decyzję. W myśl bowiem zdania ostatniego art. 141 § 4 p.p.s.a. jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W sprawie tej Sąd pierwszej instancji skargę strony oddalił, nie było więc potrzeby ani podstaw prawnych do formułowania wskazań co do dalszego postępowania. 4.3. Ani w petitum skargi ani w jej uzasadnieniu w żaden sposób nie podważa się stanowiska Sądu pierwszej instancji, że organ odwoławczy miał podstawy do wydania decyzji kasacyjnej określonej w art. 233 § 2 O.p. ze względu na istotne braki w zakresie postępowania dowodowego, przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji, a odnoszące się do przesłanek zwalniających skarżącego z odpowiedzialności, przewidzianych w art. 116 § 1 O.p., na które w toku postępowania przed tym organem wskazywał skarżący. Istnienie przesłanek zwalniających członka zarządu spółki kapitałowej z odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki ma istotny wpływ na tę odpowiedzialność. Skoro skarżący wskazywał na istnienie tych przesłanek i domagał się przeprowadzenia w tym zakresie dowodów, a organ pierwszej instancji wnioski skarżącego zignorował, to słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że były w tej sytuacji podstawy do wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej. Prawidłowo też Sąd pierwszej instancji uznał, że skorzystanie przez organ odwoławczy z możliwości jakie daje art. 229 O.p. tj. uzupełnienie we własnym zakresie postępowania dowodowego doprowadzić mogłoby do naruszenia zasady dwuinstancyjności, która to zasada sprowadza się do zagwarantowania stronie praw do dwukrotnego rozpoznania sprawy, w tym rozpatrzenia całego materiału dowodowego przez organy obu instancji. Wbrew więc zarzutom skargi kasacyjnej nie doszło w tej sprawie do naruszenia wskazanych w skardze przepisów. 4.4. Wobec powyższego nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, skargę tę jako niezasadną należało stosownie do treści art. 184 p.p.s.a oddalić. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 tej ustawy.