I FSK 1800/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Kołaczek (sprawozdawca), Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Sędzia WSA del. Włodzimierz Gurba, po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej żądania sędziego NSA Sylwestra Golca o wyłączenie od orzekania w sprawie ze skargi kasacyjnej A. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lipca 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 137/22 w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 12 listopada 2021 r. nr 1401-IOV-2.4103.92.2021.10.MI w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty i marzec 2016 r. postanawia: wyłączyć sędziego NSA Sylwestra Golca od orzekania w sprawie o sygn. akt I FSK 1800/22 ze skargi kasacyjnej A. sp. z o.o. z siedzibą w W. wniesionej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lipca 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 137/22.

Pismem z dnia 20 listopada 2025 r. Sędzia NSA Sylwester Golec powołując się na przepis art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) dalej powoływanej jako P.p.s.a. wniósł o wyłączenie go od rozpoznawania sprawy o sygnaturze I FSK 1800/22, prowadzonej na podstawie skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wydanego w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 137/22, która została wyznaczona do rozpoznania na rozprawie w dniu 21 listopada 2025 r. z jego udziałem, jako sędziego sprawozdawcy członka składu orzekającego. Podniósł, że w sprawie tej pismem z 17 listopada 2025 r. strona skarżąca zgłosiła zarzut nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji z powodu wady wskazanej w art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Z powołanego pisma wynika, że zdaniem strony skarżącej, w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji w składzie sądu brała udział Pani Sędzia Hanna Filipczyk, która nie miała prawa do orzekania w tej sprawie. Pani Sędzia była w składzie, który wydał wyrok w sprawie o sygnaturze akt III SA/Wa 137/22. W powołanym piśmie wskazano, że brak po stronie Pani Sędzi Hanny Filipczyk uprawnienia do orzekania w składzie sądu pierwszej instancji wynikał z tego, że osoba ta została powołana na stanowisko sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w sposób wadliwy - w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3). Powołanie to, zdaniem strony skarżącej, nastąpiło z naruszeniem standardu niezawisłości i bezstronności sędziego w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Uchybienie to skutkowało brakiem uprawnienia do orzekania w niniejszej sprawie. Pan Sędzia Sylwester Golec podniósł, że mając na uwadze okoliczność, że również został powołany na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, Ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw uznał, że jego udział w rozstrzyganiu wskazanej powyżej sprawy może budzić wątpliwości, co do jego bezstronności. Zgodnie z brzmieniem art. 19 P.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Obowiązujące obecnie brzmienie tego przepisu zostało przyjęte w wykonaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2005 r., SK 53/04 (opublikowano: OTK-A 2005/11/134, Dz.U. z 2005 r., nr 250, poz. 2118), w którym (pkt 2) Trybunał stwierdził, że art. 19 powołanej wyżej ustawy w zakresie, w jakim ogranicza przesłankę wyłączenia sędziego jedynie do stosunku osobistego, pomijając inne okoliczności, które mogą mieć wpływ na ocenę bezstronności sędziego, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny, przedstawiając obszernie w uzasadnieniu wyroku cel instytucji wyłączenia sędziego, mechanizmy służące realizacji konstytucyjnej gwarancji prawa do sądu, której jeden z elementów realizowany jest za pomocą instytucji wyłączenia sędziego oraz ukształtowane na tym tle orzecznictwo sądów krajowych oraz Trybunału Praw Człowieka i Obywatela, zwrócił uwagę na to, że ocena bezstronności sędziego musi być każdorazowo dostosowana do okoliczności konkretnego postępowania, wolna od mechanicznego oceniania sytuacji sędziego. Trybunał Konstytucyjny podkreślił zarazem, że przewidziane przez przepis art. 19 P.p.s.a. wyłączenie sędziego służy nie tylko zabezpieczeniu neutralnego osądu w konkretnej sprawie, lecz zapewnieniu, aby osąd ten prezentował się jako bezstronny w ocenie opinii publicznej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym wniosek sędziego o wyłączenie go od rozpoznania niniejszej sprawy, przy ocenie zaistnienia przesłanek wskazanych w art. 19 P.p.s.a. uwzględnić również należy orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPCz) i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), na gruncie art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka. W swoich orzeczeniach dotyczących bezstronności sądu ETPCz przyjmuje tzw. zasadę domniemania bezstronności i stosuje bardzo rygorystyczne kryteria, które mogłyby doprowadzić do podważenia tego domniemania. Naruszenie tego przepisu w kontekście podejmowania przez tego samego sędziego czynności na różnych etapach określonego postępowania ETPCz rozpatruje kazuistycznie, z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy. W wyroku z 9 lutego 2012 r., 42856 K. v. Czechy (LEX nr 1107708) ETPCZ stwierdził, że. "istnienie bezstronności dla celów art. 6 ust. 1 Konwencji musi zostać rozstrzygnięte zgodnie z kryterium subiektywnym, to jest na podstawie osobistych przekonań konkretnego sędziego w danej sprawie, a także zgodnie z kryterium obiektywnym, to jest po dokonaniu oceny, czy dany sąd dawał gwarancje wystarczające, by wykluczyć wszelkie uprawnione wątpliwości w tej mierze. (...) Co do kryterium obiektywnego, należy rozstrzygnąć, czy oprócz zachowania sędziów, istnieją podlegające ocenie okoliczności faktyczne, które mogą rodzić wątpliwości co do ich bezstronności. Oznacza to, że przy rozstrzyganiu w przedmiocie zaistnienia w danej sprawie uprawnionego powodu ku temu, by obawiać się, że danemu sędziemu lub organowi sprawującemu funkcję składu orzekającego brakuje bezstronności, stanowisko zainteresowanej osoby jest ważne, lecz nie jest rozstrzygające. Rozstrzygającym jest to, czy można uznać taką obawę za obiektywnie uzasadnioną. W tej mierze nawet pozory mogą mieć pewne znaczenie lub innymi słowy, sprawiedliwości nie tylko musi stać się zadość, musi być ona także widoczna. Stawką jest tutaj zaufanie, które sądy w demokratycznym społeczeństwie muszą wzbudzać w społeczeństwie" (zob. też wyrok ETPCz z 21.12.2010 r., 27225/05 G. v. Polska, LEX nr 675691; wyrok TSUE z 1.07.2008 r" C-341/06 P. C. S.A. i L.v. U. F. (UFEX) i inni, LEX nr 410025; A. Hauser, Prawo jednostki do sądu europejskiego, C. H. Beck Warszawa 2017 r" s. 58-62). Uwzględniając opisane wyżej kryteria Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że żądanie sędziego NSA Sylwestra Golca o wyłączenie go od rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku WSA sygn. akt III SA/Wa 137/22 jest ze wszech miar uzasadnione w świetle wskazanych wyżej kryteriów subiektywnych jak i obiektywnych. Skoro w sprawie tej skarżąca zgłosiła zarzut nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji z powodu wady wskazanej wart. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. uzasadniając powyższe okolicznością, że w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji w składzie sądu brała udział Pani Sędzia Hanna Filipczyk, która nie miała prawa do orzekania w tej sprawie,albowiem została powołana na stanowisko sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w sposób wadliwy - w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3) zaś Pan Sędzia Sylwester Golec również został powołany na stanowisko sędziego NSA w analogicznej procedurze, to należy zgodzić się z jego twierdzeniem, że jego udział w rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy może budzić wątpliwości co do jego bezstronności. Zatem spełnione zostały przesłanki z art. 19 P.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, niewyłączenie Pana Sylwestra Golca na jego żądanie w okolicznościach niniejszej sprawy naruszałoby dobro wymiaru sprawiedliwości. Celem przepisu art. 19 P.p.s.a. jest bowiem budowanie zaufania, które sądy w demokratycznym państwie muszą wzbudzać w społeczeństwie poprzez usunięcie wszelkich uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności danego sędziego oraz zapewnienia takiej bezstronności poprzez wyeliminowanie podstaw do wysuwania takich wątpliwości, (tak. w postanowieniu NSA z 24.07.2025 r., sygn. akt I FSK 125/25). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 19 w zw. z art. 22 § 1 i § 2 oraz art. 193 P.p.s.a. postanowił jak sentencji. ----------------------- 4 1