I FSK 1676/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Cudak Sędziowie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski (spr.) Sędzia NSA Artur Mudrecki po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosków M. J.: 1) o wyłączenie sędziego delegowanego WSA Elżbiety Olechniewicz oraz 2) o zawieszenie postępowania w sprawie ze skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 1415/22 w sprawie ze skargi M. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 21 września 2022 r., nr 2401-IEW2.7010.63.2022.4 UNP: 2401-22-211967 w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług postanawia: 1) oddalić wniosek o wyłączenie sędziego, 2) oddalić wniosek o zawieszenie postępowania.

Wyrokiem z 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 1415/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. J. (dalej "strona" lub "skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 21 września 2022 r. w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości w podatku od towarów i usług. Od powyższego wyroku strona wywiodła skargę kasacyjną, w celu rozpoznania której zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 marca 2026 r. wyznaczono skąd orzekający osobach: sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska, sędzia NSA Danuta Oleś, sędzia WSA (del.) Elżbieta Olechniewicz oraz sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek (sędzia zastępca). Pismem z 5 kwietnia 2026 r. skarżący na podstawie art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.), dalej "p.p.s.a.", wniósł o: – wyłączenie sędziego WSA delegowanego Elżbiety Olechniewicz od orzekania w niniejszej sprawie, – zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania skargi konstytucyjnej pod sygn.. akt Ts 141/25, o stwierdzenie niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. poz. 483, ze zm.), dalej "Konstytucja RP", art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. — Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1367, ze zm.), dalej "p.u.s.a.", której to postanowieniem z 23 października 2025 r. nadano bieg, a także o – skierowanie wniosku do Naczelnego Sądu Administracyjnego o podjęcie uchwały "Czy udział w składzie sądu sędziego z sądu niższej instancji delegowanego przez Ministra Sprawiedliwości lub Prezesa NSA w trybie art. 77 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2011 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych, do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie wyższej instancji niż ta do której posiada nominację Prezydenta RP – jest sprzeczny z przepisami prawa i prowadzi do nieważności postępowania?". W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał na wątpliwości prawne dotyczące konstytucyjności instytucji delegowania sędziów przez organy sądów oraz organ administracji inny niż Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności delegowania sędziów niższej instancji do orzekania w sądzie wyższej instancji. Przyznał jednocześnie, że istota jego wniosku o wyłączenie sędziego delegowanego nie polega na braku bezstronności, czy niezawisłości osób delegowanych przez Ministra Sprawiedliwości, czy prezesa sądu. Pismem z 15 kwietnia 2026 r. sędzia delegowana WSA Elżbieta Olechniewicz oświadczyła, że nie zachodzą żadne przesłanki przewidziane w art. 19 p.p.s.a. uzasadniające wyłączenie jej od udziału w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wnioski skarżącego zawarte w piśmie z 5 kwietnia 2026 r. nie zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 19 p.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Powyższy przepis odnosi się zatem do sytuacji, w której konkretne okoliczności danego postępowania przemawiają za uznaniem, że w rozpatrywanej sprawie możliwe jest zagrożenie bezstronności i obiektywizmu orzekania. Wniosek o wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. powinien odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. O wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że nie wystarcza do zastosowania wskazanego przepisu występowanie u strony podejrzenia, co do braku bezstronności sędziego, czy subiektywne przekonanie strony, co do negatywnego nastawienia sędziego do strony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 538/17; postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 15 marca 2016 r., sygn. akt I OZ 203/16, oraz z 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 40/15; orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Konieczność odniesienia względnych przesłanek wyłączenia sędziego do okoliczności danej sprawy sądowoadministracyjnej podkreślił też Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1917/18 (CBOSA), gdzie wskazał, że wątpliwości co do bezstronności sędziego, w rozumieniu art. 19 p.p.s.a., muszą być każdorazowo odnoszone do konkretnego sędziego w konkretnej sprawie, natomiast inne podstawy wyłączenia sędziego z mocy prawa enumeratywnie wymienia art. 18 p.p.s.a. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że strona - domagając się wyłączenia sędziego delegowanego WSA Elżbiety Olechniewicz - w złożonym wniosku nie odniosła się w istocie w jakikolwiek sposób do realiów sprawy, do rozpoznania której wyznaczony został sędzia objęty wnioskiem o wyłączenie, i nie wykazała, że w tej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające wyłączenie tego sędziego od jej rozpoznawania ze względu na wątpliwości co do jego bezstronności. Wbrew twierdzeniom skarżącego samoistnej przesłanki do wyłączenia sędziego nie mogą bowiem stanowić ustrojowe podstawy delegowania sędziów wojewódzkiego sądu administracyjnego do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Skarżący nie wyjaśnił przy tym, w jaki sposób kwestia ta mogłaby wpłynąć na ewentualny brak bezstronności sędziego delegowanego WSA Elżbiety Olechniewicz w odniesieniu do rozpoznawanej sprawy. Z tych względów, jak też mając na uwadze treść złożonego do akt sprawy oświadczenia sędziego objętego wnioskiem o wyłączenie, nie jest możliwe uwzględnienie zgłoszonego w niniejszej sprawie żądania strony. W sprawie nie wystąpiło przy tym zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, a zatem brak było podstaw do kierowania pytania w przedmiocie podjęcia uchwały przez poszerzony skład Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z kolei wobec wyznaczenia do rozpoznania sprawy głównej składu sędziowskiego, do którego nie zostali powołani sędziowie wymienieni we "wniosku ewentualnym" skarżącego o wyłączenie sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie zachodziły podstawy do merytorycznego odnoszenia się do tego żądania. Odnosząc się natomiast do wniosku o zawieszenie postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie obliguje sądu do zawieszenia postępowania. Przepis ten stanowi, że sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Podkreślenia wymaga, że rozstrzygnięcie zagadnienia, o którym mowa w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Skarżący oczekiwał zawieszenia postępowania z uwagi na okoliczność zarejestrowania w Trybunale Konstytucyjnym skargi konstytucyjnej w zakresie art. 13 § 1 p.u.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawieszenie postępowania w przypadku niniejszej sprawy wpadkowej byłoby jednak sprzeczne z zasadą ekonomiki procesowej. Naczelny Sąd Administracyjny władny jest bowiem rozpoznać wniosek o wyłączenie sędziego we własnym zakresie. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 § 1 i § 2 p.p.s.a. oddalił wniosek o wyłączenie sędziego oraz na podstawie art. 131 w zw. z art. 193 p.p.s.a. oddalił wniosek o zawieszenie postępowania. Bartosz Wojciechowski Arkadiusz Cudak Artur Mudrecki sędzia NSA (spr.) sędzia NSA sędzia NSA