I FSK 1616/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, zawartego w skardze kasacyjnej P. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1461/17 w sprawie ze skargi P. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 26 stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do czerwca 2008 r. oraz wrzesień 2008 r. postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

I FSK 1616/18 UZASADNIENIE W skardze kasacyjnej złożonej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1461/17, P. Z. (dalej: skarżący) zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 26 stycznia 2017 w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do czerwca 2008 r. oraz wrzesień 2008 r. z powodu niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu wniosku autor skargi kasacyjnej wskazał, że w sprawie niewątpliwie mamy do czynienia z realną możliwością zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków przede wszystkim w związku ze skalą zobowiązań, które na podstawie zaskarżonych decyzji mogą być od skarżącego egzekwowane (1 324 642 zł). Rozmiar przedmiotu zaskarżenia jest w skali prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej tak ogromny, że jego egzekucja najprawdopodobniej doprowadziłaby do niemożności regulowania przez skarżącego jego bieżących zobowiązań wynikających z prowadzonej działalności gospodarczej, w szczególności wypłaty wynagrodzeń, opłacania danin publicznych oraz regulowania zobowiązań względem kontrahentów. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału, zasad rozumowania i doświadczenia życiowego skarżący, który znajduje się w niezwykle trudnej sytuacji ekonomicznej, nie byłby w stanie przy konieczności zapłaty na rzecz organów podatkowych kwoty ponad 1,3 mln zł kontynuować prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. W takiej sytuacji bez wątpienia doszłoby do utraty reputacji, zaufania klientów, wieloletnich partnerów handlowych, a strata tego typu stanowi skutki trudne lub wręcz niemożliwe do odwrócenia w przyszłości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy podkreślić, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wykonalności takiego aktu lub czynności, wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: p.p.s.a.). Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania, która powinna mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. np. postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07). Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy należy zaznaczyć, że jedyną konkretną okolicznością podaną przez skarżącego we wniosku jest - wynikająca zresztą z akt sprawy (jako wartość przedmiotu zaskarżenia) - wysokość kwoty, która może podlegać egzekucji. W związku z tym wymaga podkreślenia, że sama w sobie wysokość kwoty, do której zapłaty będzie zmuszony skarżący, jeśli wykonanie zaskarżonej decyzji nie zostałoby wstrzymane, nie może świadczyć o spełnieniu przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Brak jest jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, że określona kwota zaległości podatkowych skutkuje automatycznie swoistą "oczywistością" niebezpieczeństwa dla wnioskodawcy. Wręcz przeciwnie, kwota zobowiązań określonych skarżącemu w decyzji wymiarowej jest dla rozstrzygnięcia wniosku bez znaczenia, brzmienie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie pozostawia bowiem wątpliwości co do tego, że nie została przewidziana wysokość wartości przedmiotu zaskarżenia, która automatycznie powodowałaby wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Oznacza to, że ustawodawca zdecydował się na odejście od tak sztywnych kryteriów i uzależnienie udzielenia ochrony tymczasowej od sądowej oceny okoliczności poszczególnych przypadków. A w tym zakresie argumentacja skarżącego przedstawiona na uzasadnienie wniosku jest niezwykle ogólnikowa i nie została wsparta żadnymi dokumentami. Ogólne wskazanie na niemożność regulowania zobowiązań czy zagrożenie likwidacją nie świadczy o zajściu przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., brak precyzji nie pozwala bowiem na miarodajną ocenę zasadności tych argumentów. Nawet posiłkowanie się twierdzeniami i dokumentami przedłożonymi w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy nie pozwala na uznanie wywodów skarżącego za zasadne. Warto zauważyć, że ubiegając się o zwolnienie od kosztów sądowych skarżący wskazywał na brak jakiegokolwiek majątku i dochodu oraz pozostawanie na utrzymaniu matki, stratę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i nieodpłatne pełnienie funkcji prezesa zarządu spółki kapitałowej. Przedłożone wyciągi z rachunków (osobistego i firmowych), z uwagi nie tylko na ich historyczny aspekt (obejmują one okres luty-maj 2017 r.), ale i niewielki przepływ środków (zwłaszcza na rachunku firmowym, na którym jedyne zarejestrowane obroty dotyczą regulowania kosztów prowadzenia rachunku) nie mogą zostać uznane za wspierające argumenty skarżącego. Zeznania podatkowe skarżącego za lata 2015-2016 również nie obrazują poziomu zagrożenia, dla działalności skarżącego w 2018 r. Co więcej, ubiegając się o przyznanie prawa pomocy na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, skarżący bez wezwania uiścił kwotę 13 247 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej, co trudno uznać za potwierdzenie "niezwykle trudnej sytuacji ekonomicznej". Nawet gdyby jednak przyjąć wszystkie twierdzenia skarżącego o braku majątku i dochodów, to również nie świadczyłoby to o wypełnieniu przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Jak wynika z tego przepisu, ochrony tymczasowej udziela się wtedy, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, tj. wtedy, gdy aktualna sytuacja skarżącego jest zagrożona i może ulec znacznemu pogorszeniu, jeśli decyzja zostanie wykonana. Trudno dostrzec, by takie niebezpieczeństwo zachodziło w sytuacji, gdy skarżący nie ma majątku ani dochodów. Nie wiadomo w takiej sytuacji, z czego miałaby zostać dokonana ewentualna egzekucja należności objętej skarżoną decyzją i co konkretnie mógłby skarżący utracić. Za nieprzekonujący należy uznać też argument o utracie reputacji czy zaufania klientów, zwłaszcza z uwagi na jego ogólnikowość. Warto zauważyć, że brak konkretnych wywodów wniosku, które umożliwiłyby Sądowi stwierdzenie, czy istotnie w sytuacji skarżącego spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. jest tym bardziej rażący, że skarżący był świadomy istotności prawidłowego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji i udokumentowania przedstawionych twierdzeń - niedopełnienie obowiązków ciążących na wnioskodawcy w tym względzie było już przyczyną odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w postępowaniu pierwszoinstancyjnym (postanowienie WSA z dnia 7 września 2017 r.), jak i w innych sprawach skarżącego (postanowienia WSA z dnia: 2 marca 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 3652/17; 4 kwietnia 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1205/17). W uzupełnieniu powyższego należy wskazać, że wywieranie skutków finansowych dla zobowiązanego do zapłaty danego podatku jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej i choć skutki w tym zakresie są oczywiste i ujemne, instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Skarżący w swym wniosku nie uprawdopodobnił natomiast, że takie właśnie skutki mu grożą. Nie bez znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. jest też to, że w przypadku ewentualnego wygrania sprawy przez skarżącego uiszczone już, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania. Podsumowując powyższe należy stwierdzić, że skoro skarżący nie przedstawił żadnych konkretnych i weryfikowalnych argumentów odnoszących się do wpływu wykonania decyzji na jego sytuację, nie sposób uznać, by zostało wykazane wystąpienie w przedmiotowej sprawie przesłanek do udzielenia ochrony tymczasowej. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.