I FSK 1498/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Golec po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. sp. z o.o. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Gl 377/20 w sprawie ze skargi R. sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 13 stycznia 2020 r. nr 2401-IEW1.4253.89.2019 w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2014 r. postanawia: 1. podjąć zawieszone postępowanie kasacyjne; 2. znieść postępowanie kasacyjne przeprowadzone od 9 sierpnia 2022 r.; 3. umorzyć postępowanie kasacyjne.

1. Wyrokiem z 13 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 377/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę R. sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 13 stycznia 2022 r., w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2014 r. 2. Od powyższego wyroku skarżąca wniosła skargę kasacyjną. 3. Postanowieniem z 14 maja 2024 r., sygn. akt I FSK 1498/20, Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie kasacyjne na podstawie art. 124 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm., dalej: p.p.s.a.). W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że skarżąca nie posiada organu uprawnionego do jej reprezentacji z uwagi na to, że zarząd spółki pozostaje nieobsadzony. 4. Jednocześnie zarządzeniem wydanym na podstawie art. 31 § 1 P.p.s.a., wezwano spółkę do usunięcia braków w składzie organów uniemożliwiających jej działanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym zainicjowanym wniesioną skargą kasacyjną przez powołanie zarządu w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem zniesienia postępowania kasacyjnego w zakresie dotkniętym brakami. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik spółki pismem z 4 lipca 2024 r., poinformował, iż nie reprezentuje już spółki. 5. Zarządzeniem z 27 sierpnia 2024 r., Naczelny Sąd Administracyjny wezwał spółkę do usunięcia braków w składzie organu reprezentującego spółkę bądź ustanowienia kuratora do postępowania toczącego się w niniejszej sprawie oraz przedłożenia dokumentacji potwierdzającej dokonanie ww. czynności, w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia wezwania, pod rygorem zniesienia postępowania kasacyjnego w zakresie dotkniętym brakami. Powyższe wezwanie wobec nieodebrania w terminie 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia, zostało zarządzeniem z 24 września 2024 r. uznane za doręczone z dniem 13 września 2024 r. Jednocześnie, z treści wpisów ujawnionych w Krajowym Rejestrze Sądowym nie wynika, aby w spółce został powołany zarząd lub też by został ustanowiony kurator mogący działać w niniejszej sprawie (wydruk z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego zawierający informację odpowiadającą odpisowi pełnemu z Rejestru Przedsiębiorców według stanu na dzień 26 maja 2025 r. w aktach sprawy). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6. Skarżąca jest osobą prawną, mającą formę prawną spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Zgodnie z art. 28 § 1 P.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. W przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością kompetencje organu uprawnionego do prowadzenia spraw spółki i jej reprezentowania posiada zarząd. 7. Jak wynika z treści wpisów ujawnionych w KRS zarząd spółki pozostaje nieobsadzony od 9 sierpnia 2022 r. Jednocześnie skarżąca od 16 stycznia 2023 r. posiada ustanowionego kuratora, jednakże jego uprawnienia nie obejmują występowania w niniejszym postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 8. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w realiach rozpoznawanej sprawy braki w składzie zarządu skarżącej powodujące brak zdolności procesowej stanowią braki uniemożliwiające działanie strony. Jednocześnie jest to brak w składzie właściwych organów, który może być uzupełniony w sposób określony w art. 31 P.p.s.a. Zgodnie z art. 31 § 1 P.p.s.a., jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie właściwych organów dają się uzupełnić, sąd wyznaczy odpowiedni termin. W myśl § 3 art. 31 ww. ustawy, jeżeli braków powyższych nie można uzupełnić albo nie zostały one w wyznaczonym terminie uzupełnione, sąd zniesie postępowanie, w zakresie w jakim jest ono dotknięte brakami, i w miarę potrzeby wyda odpowiednie postanowienie. Jak podkreśla się w doktrynie, pojęcie zniesienia postępowania, jakim ustawodawca posłużył się w powołanym wyżej przepisie, oznacza uznanie tego postępowania za niebyłe (w całości lub w części), zarówno w zakresie czynności procesowych stron, jak i czynności sądu. W przypadku zaistnienia przesłanek z art. 31 § 3 P.p.s.a. może ponadto zaistnieć potrzeba wydania przez sąd – alternatywnie – postanowienia o odrzuceniu skargi (art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a.), o umorzeniu postępowania (art. 161 § 1 pkt 2 lub 3 P.p.s.a.) lub o zawieszeniu postępowania (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, wyd. 7, Warszawa 2021 r., s. 256 – 257). Ponieważ braki w składzie organów osoby prawnej mają charakter usuwalny, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 31 § 1 zd. 1 P.p.s.a. wyznaczył skarżącej termin do ich uzupełnienia (przez powołanie zarządu lub ustanowienie kuratora). Wezwanie, doręczone 13 września 2024 r., pozostało jednakże bez odpowiedzi (termin w nim zakreślony upłynął bezskutecznie 13 grudnia 2024 r.). Do dnia wydania niniejszego postanowienia braku tego skarżąca nie usunęła. Skoro postępowanie kasacyjne nie może się toczyć, gdy będąca jego stroną skarżąca nie ma właściwej reprezentacji i nie może w związku z tym działać w tym postępowaniu, konieczne stało się zniesienie postępowania kasacyjnego w zakresie, w jakim toczyło się ono po zdarzeniu powodującym utratę przez skarżącą możliwości działania w tym postępowaniu, co miało miejsce od 9 sierpnia 2022 r., tj. w dniu wykreślenia z funkcji prezesa zarządu spółki M. B. 9. Stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Ponieważ w okolicznościach rozpoznawanej sprawy brak w składzie organu powołanego do reprezentacji skarżącej zaistniał już po skutecznym zainicjowaniu postępowania kasacyjnego, należy przyjąć, że skarga kasacyjna została skutecznie wniesiona (brak jest podstaw do jej odrzucenia), jednak powstała sytuacja uniemożliwia kontynuowanie postępowania kasacyjnego i jego merytoryczne zakończenie. W takim przypadku konieczne stało się umorzenie postępowania kasacyjnego jako bezprzedmiotowego. 10. Z tej przyczyny Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 128 § 1, art. 31 § 3 i art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 193 P.p.s.a., podjął zawieszone postępowanie, zniósł postępowanie zainicjowane skargą kasacyjną skarżącej oraz umorzył postępowanie kasacyjne.