I FSK 1378/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku S. Sp. z o.o. z siedzibą w T. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej S. Sp. z o.o. z siedzibą w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 grudnia 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 246/22 w sprawie ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 26 listopada 2021 r. nr 1201-IOP2-1.4103.48.2021.11 w przedmiocie podatku od towarów i usług za IV kwartał 2015 r. oraz I, II, III i IV kwartał 2016 r. postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 26 listopada 2021 r.

Wyrokiem z 13 grudnia 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 246/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę S. Sp. z o.o. z siedzibą w T. (dalej jako: Spółka, Skarżąca lub Wnioskodawczyni) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej jako: Dyrektor IAS) z 26 listopada 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za IV kwartał 2015 r. oraz I, II, III i IV kwartał 2016 r. Od powyższego wyroku Skarżąca wywiodła skargę kasacyjną, w której zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej jako: p.p.s.a.). W uzasadnieniu tego wniosku Skarżąca przywołała szereg orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego na okoliczność dopuszczalności składania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w postępowaniu kasacyjnym. Ponadto przywołano postanowienie z 13 maja 2010 r., sygn. II FSK 182/10 rozwijające rozumienie przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Z kolei w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, ubieganie się o udzielenie ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji należy do strony postępowania i uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku przez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07 oraz z 9 września 2010 r., sygn. akt I OZ 671/10 i z 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 988/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Z kolei brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 61). Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków ma miejsce, gdy nie będzie możliwy późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia lub powrót do stanu pierwotnego (np. grozi utratą przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu). Trudne do odwrócenia skutki to takie, które powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji służy zabezpieczeniu strony przed takimi skutkami egzekucji, których nie naprawiłoby nawet wygranie sporu sądowego. Skutki wykonania świadczenia pieniężnego są z natury rzeczy odwracalne – w przypadku uwzględnienia skargi istnieje oczywista możliwość zwrotu zapłaconych kwot, łącznie z oprocentowaniem. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżanej decyzji nie może zostać uwzględniony. Skarżąca nie wykazała występowania niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (a nawet nie stwierdziła, choćby gołosłownie, wystąpienia tych przesłanek), od czego przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. uzależnia możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wskazano nawet która z przesłanek z tego przepisu miałaby zachodzić w niniejszej sprawie. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 417/10 (publ. CBOSA) "Podmiot skarżący, w celu uzyskania tymczasowej ochrony swoich interesów poprzez wstrzymanie wykonania decyzji, we wniosku kierowanym do sądu powinien przedstawić okoliczności wskazujące na niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, w związku z wykonaniem decyzji. Powinien wykazać, że wykonanie decyzji może doprowadzić do wystąpienia ww. negatywnych dla niego okoliczności (skutków). Chodzi przy tym o adekwatny związek przyczynowy między wykonaniem decyzji przed zakończeniem jej sądowej kontroli a możliwymi negatywnymi konsekwencjami jej wykonania, opisanymi w art. 61 § 3 p.p.s.a., na wypadek uchylenia decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym". W niniejszej sprawie Wnioskodawczyni sformułowała jedynie nieuargumentowany wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Ograniczono się jedynie do wykazania – obecnie zasadniczo bezspornej w orzecznictwie - kwestii dopuszczalności wnoszenia wniosku z art. 61 § 3 p.p.s.a. w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Nie ulega wątpliwości, że w sytuacji gdy Strona nawet nie podejmuje próby wskazania na okoliczności dotyczących jej własnego stanu majątkowego i odniesienia go do skutków wykonania zaskarżonej decyzji, to tak sformułowany wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji w oczywisty sposób nie może zostać uwzględniony. Na marginesie warto zwrócić uwagę na okoliczność, że Skarżąca składała w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji analogiczny wniosek, po rozpoznaniu którego WSA również wyłuszczył stronie powyższe kwestie, wskazując na konieczność dokładniejszego uzasadnienia wniosku, w szczególności w odniesieniu do własnej sytuacji majątkowej strony. Profesjonalny pełnomocnik reprezentujący Spółkę nawet nie podjął próby odniesienia się do tych okoliczności, ponawiając (a nawet uszczuplając) wybrakowaną argumentację z uprzedniego wniosku. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.