0115-KDIT2.4011.533.2026.1.KC

Interpretacja indywidualna

– stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

21 sierpnia 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Państwa pracownik pozwem wniósł o zasądzenie od Państwa kwoty 49.391,09 zł tytułem odszkodowania, w związku z naruszeniem zasady równego traktowania w zatrudnieniu, za okres od 1 lipca 2021 r. do 31 sierpnia 2022 r. wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia powództwa.

Pracownik żądał również o ukształtowanie treści stosunku pracy, łączącego powódkę z pozwanym, poprzez ustalenie, iż wynagrodzenie za pracę wynosi:

- w okresie od 1 lipca 2021 r. do 30 listopada 2021 r. – 6.741,54 zł brutto,

- w okresie od 1 grudnia 2021 r. do 31 grudnia 2022 r. – 6.741,54 zł brutto,

- w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 31 sierpnia 2022 r. – 8.571,26 zł brutto.

W uzasadnieniu powódka (Państwa pracownik) wskazała, że zatrudniona była na umowę o pracę na stanowisku położnej od grudnia 2019 r. Od tego momentu otrzymywała wynagrodzenie w wysokości 4.100 zł, a od grudnia 2019 r. do 31 sierpnia 2022 r. wynagrodzenie wynosiło 4.300 zł. Stosunek pracy ustał 31 sierpnia 2022 r. Powódka osiągała na stanowisku położnej u pozwanego ww. miesięczne wynagrodzenie wykonując jednakową pracę co pozostałe położne, w tym z tytułem zawodowym magistra położnictwa – opisane w ustawie o sposobie ustalenia najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych, jako grupa zawodowa nr 2. Zdaniem powódki, nie istniały przesłanki, które uprawniałyby pracodawcę do zróżnicowania wynagrodzenia. Powódka była zakwalifikowana według ww. ustawy jako grupa nr 8. Przeciętne wynagrodzenie w 2021 r. dla położonych z grupy nr 2 wynosiło 6.741,54 zł brutto, a w 2022 r. – 8.571,26 zł brutto”.

W czerwcu 2025 r. doszło do zawarcia ugody przed mediatorem pomiędzy pracownikiem, a Państwem.

Zgodnie z treścią ust. 1 ugody: „Na podstawie niniejszej Ugody Pozwany – (...) – zobowiązuje się do zapłaty na rzecz Powódki kwoty 19.440,71 zł (słownie: dziewiętnaście tysięcy czterysta czterdzieści złotych i 71 groszy) tytułem odszkodowania z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu za okres od dnia 1 lipca 2021 r., płatną w terminie do dnia 30 czerwca 2025 r. ust. 2.”

Podstawą prawną wypłaty odszkodowania z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu był przepis art. 183d ustawy Kodeks pracy. Zgodnie z tym przepisem osoba, wobec której pracodawca naruszył zasadę równego traktowania w zatrudnieniu, ma prawo do odszkodowania w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę, ustalane na podstawie odrębnych przepisów.

Kwota objęta ugodą została ustalona w drodze negocjacji stron w toku mediacji sądowej.

Kwota ugody nie wynika wprost z przepisów prawa, ani z postanowień układów zbiorowych, regulaminów lub statutów.

Z przepisu art. 183d Kodeksu pracy wprost nie wynikają ani wysokość, ani zasady ustalania odszkodowania. Przepis określa jedynie minimalną wysokość odszkodowania.

Kwota objęta ugodą – ustalona przez strony – wynikała z różnicy potencjalnego wynagrodzenia pracownika, który mógłby uzyskać, gdyby pracodawca przyznałby mu je w takiej wysokości w porównaniu do pracowników wykonujących taką samą pracę na tym samym stanowisku, a wartością rzeczywiście uzyskiwanego przez tego pracownika wynagrodzenia.

Sąd zatwierdził zawartą ugodę.

Zapłacili Państwo na rzecz pracownika kwotę: 13.252,60 zł tytułem odszkodowania z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu.

Pracodawca dokonał odpowiednio przepisowych potrąceń na rzecz Urzędu Skarbowego oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu wypłaty.

Państwa zdaniem, dokonali Państwo zapłaty całości kwoty objęta ugodą, tj. 19.440,71 zł tytułem odszkodowania z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu poprzez:

a) zapłatę kwoty 13.252,60 zł na rachunek bankowy pracownika,

b) zapłatę kwoty 2.013 zł tytułem zaliczki podatku dochodowego od osób fizycznych od całej kwoty odszkodowania (tj. od 19.440,71 zł) na rachunek (...) Urzędu Skarbowego,

c) zapłatę kwoty 4.175,11 zł tytułem składek ZUS pracownika (od kwoty 19.440,71 zł) na rachunek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przelewem zbiorczym wraz ze składkami za miesiąc czerwiec 2025 r.

Pracodawca zapłacił łącznie – w wykonaniu ugody – kwotę 19.440,71 zł.

Zatem od wypłaconej na rzecz pracownika kwoty tytułem odszkodowania z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu, potrącili Państwo odpowiednie kwoty tytułem składek ZUS, które obciążają pracownika oraz potrącili Państwo podatek dochodowy od osób fizycznych na rzecz Urzędu Skarbowego.

Pytania

1. Czy dochód w postaci wypłaconego przez Państwa pracownikowi odszkodowania z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu, za okres od 1 lipca 2021 r. ustalonego w ust. 1 łączącej strony ugody z czerwca 2025 r., podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

2. Czy dochód w postaci odszkodowania z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu, ustalonego w ust. 1 łączącej strony ugody z czerwca 2025 r., od Państwa na rzecz pracownika, jest zwolniony od podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 i 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?

3. W przypadku odpowiedzi potwierdzającej (pozytywnej) na pytanie nr 1 oraz odpowiedzi zaprzeczającej (negatywnej) na pytanie nr 2, czy mieli Państwo obowiązek poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od odszkodowania z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu, ustalonego w ust. 1 łączącej strony ugody z czerwca 2025 r., które zobowiązani byli zapłacić pracownikowi, a następnie przekazać go do urzędu skarbowego?

Państwa stanowisko w sprawie

W Państwa ocenie, ustalony przez strony dochód w postaci odszkodowania (utraconych korzyści) z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu, podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Dochód taki nie jest zwolniony od podatku dochodowego od osób fizycznych w oparciu o treść art. 21 ust. 1 pkt 3 i 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Płatnik miał obowiązek poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od odszkodowania (utraconych korzyści), które zobowiązany był zapłacić byłemu pracownikowi na podstawie ww. łączącej strony ugody, a następnie odprowadzić go do urzędu skarbowego, co uczynił jednym przelewem zbiorczym na rzecz (...) Urzędu Skarbowego.

Reasumując, byli Państwo zobowiązani do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych – do pobrania zaliczki na podatek dochodowy od całej kwoty odszkodowania (od utraconych korzyści, tj. od kwoty 19.440,71 zł) z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu, wynikającej z ust. 1 ugody z czerwca 2025 r.

W sprawach pracowniczych wskazuje się kwoty brutto do zapłaty, a nie netto. Bez znaczenia jest to, czy kwoty te podane są w pozwie, ugodzie, czy w wyroku sądu.

Zgodnie z Uchwałą Sądu Najwyższego z 7 sierpnia 2001 r. sygn. akt: III ZP 13/01: „Sąd pracy, zasądzając wynagrodzenie za pracę, nie odlicza od tego wynagrodzenia zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne”.

Jeżeli więc pracownik dochodzi od pracodawcy zapłaty wynagrodzenia za pracę, to o charakterze i wysokości tego świadczenia decyduje treść stosunku pracy. Dlatego ze względów materialnych, a także procesowych, nie jest możliwe rozstrzyganie w takiej sprawie, o obowiązkach poszczególnych stron stosunku pracy względem innych podmiotów, na podstawie odrębnych stosunków prawnych.

Przy wypłacie wynagrodzenia za pracę pracodawca ma jako płatnik obowiązek potrącić (odliczyć) z wynagrodzenia za pracę, zaliczkę na podatek dochodowy pracownika oraz składki na ubezpieczenie społeczne. Nie dokonuje tego jednak w wykonaniu obowiązków ze stosunku pracy. Podstawą tych czynności są szczególne stosunki prawne łączące pracodawcę jako płatnika z organami ubezpieczeń społecznych lub organami podatkowymi i oczywiście na podstawie szczególnych przepisów, które nie kształtują treści stosunku pracy.

W niniejszym przypadku bez wątpienia określona w przedmiotowej ugodzie wysokość odszkodowania (a w rzeczywistości utraconych korzyści) z tytułu naruszenia zasady równego traktowania, stanowi właśnie w rzeczywistości wyrównanie wynagrodzenia za pracę (wypłatę przez pracodawcę utraconych przez pracownika korzyści, które by osiągnął, gdyby pracodawca wypłacał mu wynagrodzenie w wysokości zgodnej z obowiązującymi regulacjami, zasadami prawa pracy w tym zakresie), od którego pracodawca zobowiązany był odliczyć podatek dochodowy, a następnie odprowadzić go – co uczynił – do Urzędu Skarbowego.

Kwota uzgodniona była świadczeniem, w którą pracownik mógłby uzyskać, gdyby pracodawca wypłacił mu takie samo wynagrodzenie, jak pracownikom wykonującym taką samą pracę. Odszkodowanie zatem obejmowało utracone korzyści, których pracownik mógł się spodziewać, gdyby pracodawca wypłacał mu wynagrodzenie w takiej wysokości jak innym pracownikom za pracę tego samego rodzaju.

Szkoda związana z utraconymi korzyściami (lucrum cessans) polega na tym, że majątek poszkodowanego nie wzrósł tak, jakby się stało, gdyby nie nastąpiło zdarzenie, z którym połączona jest czyjaś odpowiedzialność. Szkodą jest więc to, co nie weszło do majątku poszkodowanego, na skutek zdarzenia wyrządzającego szkodę.

Zmniejszenie wynagrodzenia stanowi utratę spodziewanych korzyści (lucrum cessans), a nie rzeczywistą stratę (damnum emergens).

Zdaniem pracownika, zgodnie z treścią pozwu nie istniały przesłanki, które w ocenie powódki uprawniałyby pracodawcę do zróżnicowania wynagrodzenia oraz utracenie przez niego korzyści w zakresie wynagrodzenia za pracę, które mu się wówczas należało. Wysokość odszkodowania (z tytułu utraconych korzyści) z tytułu naruszenia zasady równego traktowania, wskazana w ust. 1 niniejszej ugody, jest pochodną oraz była zależna od wysokości wynagrodzenia pracownika brutto, wynikającego ze stosunku pracy (z umowy o pracę), dlatego również została określona w wysokości brutto w przedmiotowej ugodzie.

Państwa zdaniem, dochód w postaci odszkodowania (a w rzeczywistości utraconych korzyści) z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu za okres od 1 lipca 2021 r. ustalonego w ust. 1 łączącej strony ugody z czerwca 2025 r., podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Z art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji z 31 sierpnia 2010 r. znak: IBPBII/1/415-644/10/ASZ stwierdził, że: „(...) Przychodem ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych są więc wszelkiego rodzaju wypłaty i świadczenia skutkujące u podatnika powstaniem przysporzenia majątkowego, mające swoje źródło w łączącym pracownika z pracodawcą stosunku pracy lub stosunku pokrewnym (...). Wynikająca z ugody kwota świadczenia winna być zakwalifikowana do przychodu ze stosunku pracy, bowiem wypłata tego świadczenia miała swe źródło w uprzednio łączącym wnioskodawcę z pracownikiem stosunkiem pracy. Gdyby tego stosunku nie było – pracownik nie miałby podstaw występować z roszczeniem przeciwko wnioskodawcy. Tym samym, wypłacone świadczenie na podstawie ugody sądowej zawartej z byłym pracownikiem stanowi dla niego przychód ze stosunku pracy”.

Zatem odszkodowanie (a w rzeczywistości utracone korzyści) ustalone, a następnie przez Państwa wypłacone pracownikowi, z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu za okres od 1 lipca 2021 r. wskazane w ust. 1 łączącej strony ugody z czerwca 2025 r., nie jest zwolnione od [opodatkowania – dopisek organu].

[Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają – dopisek organu]wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lubaktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów oraz otrzymane odszkodowania lubzadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układówzbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, októrych mowa w art. 9 § 1 ustawy – Kodeks pracy, zwyjątkiem:

a) określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy opracę,

b) odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywaniaz pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,

c) odpraw i odszkodowań ztytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającymw stosunku służbowym,

d) odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,

e) odszkodowań za szkodydotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,

f) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działówspecjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust.1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,

g) odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugódinnych niż ugody sądowe.

Powyższym zwolnieniem objęte są tylko odszkodowania i zadośćuczynienia i to tylko te, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw oraz na podstawie aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów, bądź z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy – Kodeks pracy, z wyjątkiem odszkodowań wymienionych w lit. a-g zacytowanego przepisu.

W przedstawionym stanie faktycznym pracodawca i były pracownik ustalili odszkodowania z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu za okres od 1 lipca 2021 r. w ust. 1 łączącej strony ugody z czerwca 2025 r. na kwotę 19.440,71 zł. Zarówno wysokość i zasady ustalania kwoty odszkodowania z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w przedmiotowej sprawie wynikały wyłącznie z przedmiotowej ugody z czerwca 2025 r.

Należy przy tym zauważyć, że sama strona powodowa w pozwie z 27 grudnia 2024 r. wskazała, że zgodnie z treścią art. 183c § 1 Kodeksu pracy pracownicy mają prawo do jednakowego wynagrodzenia za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości. Zgodnie zaś z § 2 tego przepisu wynagrodzenie, o którym mowa w § 1, obejmuje wszystkie składniki wynagrodzenia, bez względu na ich nazwę i charakter, a także inne świadczenia związane z pracą, przyznawane pracownikom w formie pieniężnej lub w innej formie niż pieniężna. Stosownie do § 3 ww. przepisu pracami o jednakowej wartości są prace, których wykonywanie wymaga od pracowników porównywalnych kwalifikacji zawodowych, potwierdzonych dokumentami przewidzianymi w odrębnych przepisach lub praktyką i doświadczeniem zawodowym, a także porównywalnej odpowiedzialności i wysiłku.

Pracownik przywołał w pozwie treść art. 183d Kodeksu pracy, z którego wynika, że osoba, wobec której pracodawca naruszył zasadę równego traktowania w zatrudnieniu, ma prawo do odszkodowania w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę, ustalane na podstawie odrębnych przepisów. Bez wątpienia wysokość odszkodowania (w rzeczywistości utraconych korzyści) na rzecz pracownika z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu w niniejszym przypadku, tj. ani ich wysokość, ani zasady ustalania, nie wynikały wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych, które zostały przez stronę powodową przywołane w uzasadnieniu samego pozwu.

Tym samym przepis, przywołany w treści pozwu – art. 183d Kodeksu pracy, określa jedynie uprawnienie w postaci prawa do otrzymania odszkodowania w rzeczywistości w tym przypadku utraconych korzyści określając jedynie dolny limit, tj. nie mniej niż minimalne wynagrodzenie za pracę.

Zatem ze wskazanego w pozwie art. 183d Kodeksu pracy – będącego podstawą do zasądzenia na rzecz Państwa pracownika od Państwa w przedmiotowej ugodzie odszkodowania – wprost nie wynikają ani wysokość ani zasady ustalania zadośćuczynienia.

Przywołany powyżej artykuł wyłącznie określa minimalną wysokość odszkodowania, które przysługuje każdemu, komu przyznawane jest odszkodowanie w oparciu o ten przepis.

Na poparcie swojego stanowiska powołali się Państwo na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 9 kwietnia 2025 r. sygn. 0114-KDIP3-2.4011.70.2025.3.JK3.

Jak wynika z wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z 1 października 2014 r. sygn. akt I SA/Bk 294/14: „W ocenie sądu powoływany art. 183dKodeksu pracy, będący podstawą do zasądzenia przez sąd powszechny odszkodowania, określa ogólne ramy uprawnienia do dochodzenia odszkodowania, nie precyzując wprost ani wysokości odszkodowania, ani też zasad, które w sposób jednoznaczny określą wysokość odszkodowania”.

Zatem, ani wysokość odszkodowania, ani tym bardziej zasady ustalania odszkodowania z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu nie wynikały wprost z przepisów, a tylko wówczas odszkodowanie mogłoby skorzystać ze zwolnienia od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z tym przepisem, wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw. Przepis ten nie zawiera zatem dodatkowego elementu, który jest niezbędny do zastosowania zwolnienia podatkowego zawartego w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. nie normuje ani wysokości odszkodowania (w rzeczywistości utraconych korzyści) ani też zasad jego ustalenia.

Zatem warunki wynikające z treści art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zostały spełnione w stosunku do środków, które otrzymał pracownik na mocy ugody zatwierdzonej przez sąd, bowiem wysokość odszkodowania (w rzeczywistości utraconych korzyści) lub zasady jego ustalania nie wynikały z regulacji wskazanych w przepisach przywołanych w treści uzasadnienia pozwu.

Państwa zdaniem, wypłacone pracownikowi odszkodowanie (w rzeczywistości utracone korzyści) na podstawie ww. ugody, nie korzysta również ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej pismem z 23 lutego 2024 r. znak: 0115-KDIT2.4011.595.2023.2.MM wskazał, że wypłata odszkodowania przyznanego na mocy wyroku sądu nie korzysta również ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z ww. przepisu wynika, że wolne od podatku są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:

a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,

b) dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Zwolnienie przedmiotowe, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy, obejmuje swym zakresem odszkodowania lub zadośćuczynienia przyznane na podstawie wyroku lub ugody sądowej, których wysokość lub zasady ustalania nie wynikają wprost z regulacji wskazanych w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy. Przy czym ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy wyłączone są świadczenia otrzymane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz świadczenia dotyczące korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Zakres tego zwolnienia obejmuje zatem tylko odszkodowania za tzw. szkodę rzeczywistą, czyli poniesione straty, a nie dotyczy utraconych korzyści.

Specyfika prawa podatkowego nakazuje inaczej traktować odszkodowanie z tytułu poniesionych przez poszkodowanego strat i odszkodowanie z tytułu utraconych korzyści. Odszkodowanie z tytułu utraconych korzyści, jakich poszkodowany mógł się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono, podlega bowiem opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Należy przy tym zauważyć, że przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie definiują co należy rozumieć pod pojęciem utraconych korzyści. Jednak każdą ulgę, zwolnienie podatkowe trzeba traktować w sposób ścisły, a nie rozszerzający.

Ustawodawca w treści art. 21 ust. 1 pkt. 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wskazuje, że wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sadowej do wysokości określonej w tym wyroku lub ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Reasumując, ulga, o której mowa w art. w treści art. 21 ust. 1 pkt. 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie znajduje zatem zastosowania zarówno do odszkodowań jak i również zadośćuczynień przyznanych poszkodowanemu tytułem utraconych korzyści.

Państwa zdaniem, strony przy ustaleniu kwoty 19.440,71 zł w ust. 1 ugody z czerwca 2025 r. tytułem odszkodowania za naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu za okres od 1 lipca 2021 r., płatną w terminie do 30 czerwca 2025 r., opierały się w rzeczywistości o wysokość utraconych przez pracownika korzyści z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu.

Zauważają Państwo, że interpretacja indywidualna z 9 kwietnia 2025 r. Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, znak: 0114-KDIP3-2.4011.70.2025.3.JK3 dotyczyła co prawda skutków podatkowych otrzymania zadośćuczynienia z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu, jednakże w Państwa ocenie powinna ona również znaleźć zastosowanie w Państwa sprawie i do odszkodowania wynikającego z przedmiotowej ugody.

Zgodnie z treścią ww. interpretacji: „W uzasadnieniu wyroku sąd m.in. napisał: „(74) Konstatując, Sąd Okręgowy uwzględniając zarzut naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu i niedyskryminacji, zasądził na rzecz powódki adekwatną rekompensatę pieniężną w kwocie 50.000 zł jako zadośćuczynienie na podstawie art. 183d § 1 Kodeksu pracy. Alternatywną podstawę prawną zasądzonego świadczenia stanowić może art. 448 k.c. w zw. z art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego. W pozostałym zakresie Sąd oddalił powództwo jako niezasadne”.

Tym samym w interpretacji z 9 kwietnia 2025 r. analizowane było orzeczenie, w którym sąd zasądził kwotę pieniędzy z tytułu co prawda m.in. zadośćuczynienie (tak nazwał to sąd), ale tak jak w Państwa sprawie, której dotyczy niniejszy wniosek, pomimo tego, że strony nazwały w ugodzie w tym wypadku odszkodowaniem, to w obu przypadkach – według Państwa – chodziło o to samo, czyli w rzeczywistości o rekompensatę pieniężną za utracone korzyści ze względu na naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu. Brak jest zatem zwolnienia z opodatkowania również na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy.

Należy przy tym zauważyć, że zarówno zadośćuczynienie (według sądu), którego dotyczy ww. interpretacja, jak również odszkodowanie ustalone w ugodzie przez Państwa i Państwa pracownika zostało przyznane na tej samej podstawie prawnej, tj. na podstawie art. 183d § 1 Kodeksu pracy.

Zgadzają się Państwo z treścią interpretacji indywidualnej z 9 kwietnia 2025 r. Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej sygn. 0114-KDIP3-2.4011.70.2025.3.JK3, w której punktem wyjścia wykładni art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy jest podział odszkodowania na odszkodowanie za rzeczywiste straty (damnum emergens) i odszkodowanie za utracone korzyści (lucrum cessans).

Za stratę uważa się każde pogorszenie się sytuacji majątkowej (zmniejszenie aktywów lub zwiększenie pasywów) poszkodowanego, w wyniku czego poszkodowany staje się uboższy niż był przed doznaniem szkody. Chodzi w tym przypadku o rzeczywisty uszczerbek w majątku należącym do poszkodowanego spowodowany zniszczeniem, utratą lub uszkodzeniem określonych składników majątkowych albo obniżeniem ich wartości, a także powstanie nowych zobowiązań albo ich zwiększenie.

Z kolei szkoda związana z utraconymi korzyściami (lucrum cessans) polega na tym, że majątek poszkodowanego nie wzrósł tak, jakby się stało, gdyby nie nastąpiło zdarzenie, z którym połączona jest czyjaś odpowiedzialność.

Szkodą jest więc to, co nie weszło do majątku poszkodowanego na skutek zdarzenia wyrządzającego szkodę.

Jednocześnie, zakres zwolnienia określony w przepisie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych obejmuje tylko odszkodowania za tzw. szkodę rzeczywistą, czyli poniesione straty, a nie dotyczy utraconych korzyści.

Specyfika prawa podatkowego nakazuje inaczej traktować odszkodowanie (zadośćuczynienie) z tytułu poniesionych przez poszkodowanego strat i odszkodowanie (zadośćuczynienie) z tytułu utraconego zysku. Odszkodowanie (zadośćuczynienie) z tytułu utraconych korzyści, jakich poszkodowany mógł się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono, podlega bowiem opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Reasumując, US wskazał wprost, że nie ma znaczenia, czy mamy do czynienia z odszkodowaniem, czy zadośćuczynieniem za naruszenie zasady równego traktowania jeżeli wypłacona kwota pracownikowi jest w związku z utraconym zyskiem oraz tym samym naruszeniem zasady równego traktowania w zatrudnieniu trzeba od niego zapłacić podatek, który powinien zostać pobrany przez pracodawcę.

Według ww. interpretacji indywidualnej z 9 kwietnia 2025 r. – tak samo jak w Państwa przypadku: „wypłacona Pani kwota ma charakter umowny, gdyż wynika jedynie z ustaleń pomiędzy stronami, a jej wysokość uwzględnia interesy obu stron. Wypłacona kwota nie stanowi zadośćuczynienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie dotyczy ona bowiem szkody rzeczywistej, lecz ma rekompensować Pani utracone przez Panią, w wyniku rozwiązania umowy o pracę, spodziewane korzyści w postaci wynagrodzenia za pracę”. Natomiast zapłata przez Państwa na rzecz pracownika kwoty wynikającej z ust. 1 przedmiotowej ugody, również wynikała jedynie z uzgodnień pomiędzy stronami (w oparciu o treść łączącego strony stosunku pracy) oraz miała rekompensować pracownikowi utracone korzyści w postaci utraconej części wynagrodzenia oraz doprowadzić tym samym do wypłaty zaniżonego wcześniej pracownikowi wynagrodzenia za pracę – w tym wypadku położnej z uwagi na nierówne traktowanie pracowników przez Państwa.

Z pewnością, uzgodniona przez strony w ust. 1 ugody, kwota 19.440,71 zł nie jest rekompensatą za szkodę. Wypłacone przez Państwa pracownikowi przedmiotowe odszkodowanie wynikające z ugody miało zrekompensować i wyrównać jej zarobek (doprowadzić do otrzymania przez pracownika należnej wysokości wynagrodzenia) jaki by pracownik otrzymał gdyby nie naruszono względem niego zasady równego traktowania w zatrudnieniu.

Zgodnie z treścią pozwu pracownika powódka zatrudniona była na umowę o pracę u pozwanego na stanowisku położnej od grudnia 2019 r. Od tego momentu otrzymywała wynagrodzenie w wysokości 4.100 zł, a od grudnia 2019 r. zaś do 31 sierpnia 2022 r. wynagrodzenie wynosiło 4.300 zł. Stosunek pracy ustał 31 sierpnia 2022 r. Ponadto powódka w pozwie domagała się ukształtowania treści łączącego ją z Państwem stosunku pracy poprzez ustalenie, że w poszczególnych okresach jej wynagrodzenie powinno być wyższe niż wynagrodzenie faktycznie wypłacane jej przez pracodawcę.

Strony zgodnie z treścią ugody zastrzegły, że zapłata odszkodowania, czyli wyrównanie utraconego wynagrodzenia za pracę (wcześniej wypłaconego niesłusznie w zaniżonej wysokości), nastąpi od 1 lipca 2021 r. Powódka podnosiła w pozwie fakt zróżnicowania jej płacy oraz pozostałych położnych – co w jej ocenie naruszało zasadę równego traktowania w zatrudnieniu. W ocenie powódki nie istniały żadne przesłanki, które uprawniałyby pracodawcę do zróżnicowania wynagrodzenia. Dalej w pozwie: ponadto biorą pod uwagę współczynnik pracy ww. grupy zawodowej nr 2 w zakresie położnych posiadających tytuł zawodowy i wykonujących tę samą pracę i ten sam zakres obowiązków, widać wyraźne rażące zróżnicowanie wynagrodzeń. Pracownik został zakwalifikowany według ww. ustawy jako grupa nr 8. Stąd wynikało w ocenie powódki to zróżnicowanie wynagrodzeń.

We wskazanej wyżej interpretacji z 9 kwietnia 2025 r.: „Wobec okoliczności faktycznych przedstawionych we wniosku nie sposób uznać, że zadośćuczynienie z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu przyznane Pani na podstawie wyroku sądu wiązało się z rzeczywistym uszczerbkiem w majątku należącym do Pani, natomiast majątek ten niewątpliwie nie wzrósł tak, jakby się stało, gdyby nie nastąpiło nierówne traktowanie w zatrudnieniu. W tym przypadku mamy zatem do czynienia z odszkodowaniem (zadośćuczynieniem) dotyczącym utraconych korzyści, które nie może korzystać ze zwolnienia z opodatkowania również na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy. W orzecznictwie przyjęto, że szkodą w przypadku utraconych korzyści (art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego) jest szkoda, którą określa to, co nie weszło do majątku poszkodowanego na skutek zdarzenia wyrządzającego tę szkodę, a inaczej mówiąc to, co weszłoby do majątku poszkodowanego, gdyby zdarzenie wyrządzające szkodę nie nastąpiło (m.in. wyrok Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2002 r., sygn. akt I CKN 132/01). Ponieważ wynagrodzenie w wysokości przysługującej na dzień rozwiązania umowy o pracę weszłoby do Pani majątku, gdyby nie nastąpiło rozwiązanie umowy o pracę, to uznać należy, że zasądzone zadośćuczynienie stanowi utracone korzyści”.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy uznać, że kwota wypłacona przez Państwa pracownikowi na podstawie ugody z czerwca 2025 r. tytułem odszkodowania stanowiła w rzeczywistości wyrównanie należnego mu wynagrodzenia za pracę, które weszłoby do majątku położnej, gdyby pracodawca nie naruszył zasady równego traktowania w zatrudnieniu. Kwotę tę należy zatem uznać za utracone korzyści.

Ponadto, zauważenia wymaga, że przyjmując, że odszkodowanie wypłacane pracownikowi z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu korzysta ze zwolnienia podatkowego, tym samym nie zostaje potrącony od niego podatek dochodowy od osób fizycznych, a jego wysokość ustalana w oparciu o chęć wyrównania pracownikowi wcześniej wypłaconego wynagrodzenia w zaniżonej wysokości i tym samym wypłatę utraconych korzyści, które normalnie by osiągnął gdyby nie doszło przez pracodawcę do naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu w zakresie wypłacanej mu w ten sposób kwoty wynagrodzenia byłoby wyższe niż wynagrodzenie, które było mu wówczas należne i które normalnie by osiągnął gdyby tej zasady pracodawca nie naruszył co należy uznać za niedopuszczalne oraz nieuzasadnione.

Wypłacona pracownikowi kwota odszkodowania przez Państwa na podstawie ugody nie korzysta ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 i 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przychody uzyskane z tytułu otrzymanego odszkodowania podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych jako przychód ze stosunku pracy.

Przechodząc do art. 8 Ordynacji podatkowej płatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana na podstawie przepisów prawa podatkowego do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu.

W Państwa ocenie, w zakresie odszkodowania w rzeczywistości utraconych korzyści, które zobowiązani byli Państwo zapłacić na podstawie ww. ugody na rzecz pracownika z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu, ciążył na Państwu również obowiązek w postaci obliczenia, a następnie pobrania podatku dochodowego od osób fizycznych i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu – co Państwo uczynili przelewem zbiorczym 21 lipca 2025 r. na rzecz (...) Urzędu Skarbowego.

W Państwa ocenie, zwolnienie wynikające z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie ma zastosowania do odszkodowania, a w rzeczywistości do utraconych korzyści, które otrzymał Państwa pracownik od Państwa na podstawie ww. ugody z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu za okres od dnia 1 lipca 2021 r., płatnych w terminie do 30 czerwca 2025 r. Do odszkodowania, a w rzeczywistości do utraconych korzyści, które otrzymał od Państwa pracownik na mocy ugody, nie znajduje również zastosowania zwolnienie wynikające z art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy.

Z uwagi na powyższe, od całej kwoty wskazanej w ust. 1 przedmiotowej ugody, tj. 19.440,71 zł wypłaconej tytułem odszkodowania (w rzeczywistości utraconych korzyści) z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu we wskazanych wcześniej okresach, należało pobrać (potrącić) przy ich wypłacaniu (w sumie kwotę 2.013 zł) tytułem podatku dochodowego od osób fizycznych, która to została następnie przekazana przez płatnika do urzędu skarbowego.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku, jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Z treści powyższego przepisu wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika, z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych, zawartym w ww. ustawie, bądź od których zaniechano poboru podatku.

Wyszczególnienia źródeł przychodów osiągniętych przez osoby fizyczne ustawodawca dokonał w art. 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:

Źródłami przychodów są stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, praca nakładcza, emerytura lub renta.

Przepis art. 11 ust. 1 ww. ustawy, stanowi, że:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

W myśl art. 12 ust. 1 ww. ustawy:

Za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Użyty w art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwrot „w szczególności” oznacza, że wymieniane kategorie przychodów stanowią katalog otwarty. Przychodem ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych są więc wszelkiego rodzaju wypłaty i świadczenia skutkujące u podatnika powstaniem przysporzenia majątkowego, mające swoje źródło w łączącym pracownika z pracodawcą stosunku pracy lub stosunku pokrewnym. Ponadto treść tego przepisu wskazuje, że do przychodów pracownika zaliczyć należy praktycznie wszystkie otrzymane przez niego świadczenia, które mógł on otrzymać od pracodawcy. Są nimi bowiem nie tylko wynagrodzenia, czyli świadczenia wprost wynikające z zawartej umowy o pracę, ale również wszystkie inne przychody (świadczenia), niezależnie od podstawy ich wypłaty, jeżeli w jakikolwiek sposób wiążą się z faktem wykonywania pracy. Analiza powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że podstawą nabycia prawa m.in. do odszkodowania wypłaconego pracownikowi lub byłemu pracownikowi jest łączący lub uprzednio łączący tę osobę z pracodawcą stosunek pracy, a zatem odszkodowania takie stanowią przychód ze stosunku pracy, opodatkowany lub zwolniony od podatku.

Przy czym na podmiocie (pracodawcy) dokonującym wypłaty ww. świadczeń, o których mowa w art. 12 ust. 1 omawianej ustawy, ciążą obowiązki płatnika wynikające z art. 32 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z którym:

Zakłady pracy będące osobami fizycznymi, osobami prawnymi oraz jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej są obowiązane jako płatnicy obliczać i pobierać w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy od osób, które uzyskują od tych zakładów przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, z pracy nakładczej lub ze spółdzielczego stosunku pracy, z zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego wypłacanych przez zakłady pracy lub z tytułu udziału w nadwyżce bilansowej wypłacanej w spółdzielniach pracy.

W myśl art. 38 ust. 1 ww. ustawy:

Płatnicy, o których mowa w art. 32-35, przekazują, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, kwoty pobranych zaliczek na podatek w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano zaliczki, na rachunek urzędu skarbowego, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania płatnika wykonuje swoje zadania, a jeżeli płatnik nie jest osobą fizyczną, według siedziby bądź miejsca prowadzenia działalności, gdy płatnik nie posiada siedziby. Jeżeli między kwotą potrąconego podatku a kwotą wpłaconego podatku występuje różnica, należy ją wyjaśnić w deklaracji, o której mowa w ust. 1a.

W opisie zdarzenia w szczególności wskazali Państwo, że na skutek wniesienia przez Państwa pracownika pozwu, w czerwcu 2025 r. zawarli Państwo z nim ugodę przed mediatorem, która została zatwierdzona przez sąd. Zgodnie z treścią ust. 1 ugody: „Na podstawie niniejszej Ugody Pozwany – (...) – zobowiązuje się do zapłaty na rzecz Powódki kwoty 19.440,71 zł (słownie: dziewiętnaście tysięcy czterysta czterdzieści złotych i 71 groszy) tytułem odszkodowania z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu za okres od dnia 1 lipca 2021 r., płatną w terminie do dnia 30 czerwca 2025 r. ust. 2.” Podstawą prawną wypłaty odszkodowania z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu był przepis art. 183d ustawy Kodeks pracy. Kwota zawarta w ugodzie została ustalona w drodze negocjacji stron w toku mediacji sądowej. Kwota określona w ugodzie nie wynika wprost z przepisów prawa, ani z postanowień układów zbiorowych, regulaminów lub statutów. Kwota ta wynikała z różnicy potencjalnego wynagrodzenia pracownika, który mógłby uzyskać, gdyby pracodawca przyznałby mu je w takiej wysokości w porównaniu do pracowników wykonujących taką samą pracę na tym samym stanowisku, a wartością rzeczywiście uzyskiwanego przez tego pracownika wynagrodzenia.

Odnosząc się do Państwa wątpliwości wyjaśniam, że odszkodowanie stanowi, co do zasady, przychód w rozumieniu przytoczonego wyżej art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie oznacza to jednak, że wszystkie odszkodowania podlegają opodatkowaniu. Niektóre z nich, wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych określonym w art. 21 ust. 1 ww. ustawy, korzystają ze zwolnienia od podatku. Jednakże należy podkreślić, że korzystanie z każdej preferencji podatkowej, w tym zwolnienia od podatku, jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy spełnione są wszelkie przesłanki określone w przepisie stanowiącym podstawę prawną danej preferencji.

I tak, stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 2025 r. poz. 277, 807, 1423 i 1661 oraz z 2026 r. poz. 25), z wyjątkiem:

a) określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,

b) odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,

c) odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,

d) odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,

e) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,

f) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,

g) odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.

W świetle zaś art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy:

Wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:

a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,

b) dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Zwolnieniem określonym w art. 21 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy objęte są odszkodowania lub zadośćuczynienia, w sytuacji gdy ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów lub też jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, z wyjątkiem wymienionych w lit. a-g tego przepisu. Oznacza to, że zwolnienie nie obejmuje wszystkich odszkodowań, a tylko te, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost ze stosownych przepisów prawa lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów, z wyjątkiem enumeratywnie wymienionych kategorii odszkodowań.

Natomiast zwolnienie przedmiotowe, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy, obejmuje swym zakresem odszkodowania lub zadośćuczynienia przyznane na podstawie wyroku lub ugody sądowej, których wysokość lub zasady ustalania nie wynikają wprost z regulacji wskazanych w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy. Przy czym ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy, wyłączone są świadczenia otrzymane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz świadczenia dotyczące korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Z racji tego, że odszkodowania i zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej mogą korzystać ze zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych lub art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy, zaś zastosowanie zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy ma „pierwszeństwo” przed zastosowaniem zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy, możliwość skorzystania przedmiotowego odszkodowania ze zwolnienia należy rozpatrywać we wskazanej wyżej kolejności.

Odszkodowanie jest szczególnym rodzajem świadczenia polegającego na naprawieniu szkody, czyli uszczerbku, jakiego doznaje poszkodowany we wszystkiego rodzaju dobrach przez prawo chronionych. W praktyce szkoda może obejmować stratę polegającą na ubytku w majątku – wskutek doznania tej straty poszkodowany staje się uboższy niż był dotychczas, lub może dotyczyć utraconych korzyści, jakich poszkodowany mógłby się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono – wówczas poszkodowany nie staje się bogatszy, jakkolwiek mógł liczyć na wzbogacenie się.

Należy mieć również na uwadze, że o kwalifikacji danego świadczenia nie przesądza sama jego nazwa, lecz rzeczywisty charakter. Świadczenie nazwane odszkodowaniem nie musi mieć bowiem rzeczywiście charakteru odszkodowawczego bądź odwrotnie – niesprecyzowanie, że dane świadczenie jest odszkodowaniem, nie determinuje takiego charakteru wskazanego rodzaju świadczenia.

Jednocześnie w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych ustawodawca nie zdefiniował pojęcia odszkodowania czy zadośćuczynienia. Nie oznacza to jednak dowolności w ich rozumieniu. Jak wynika bowiem z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 12 kwietnia 2011 r. sygn. akt SK 62/08:

Jeśli określony sposób rozumienia przepisu ustawy utrwalił się już w sposób oczywisty, a zwłaszcza jeśli znalazł jednoznaczny i autorytatywny wyraz w orzecznictwie Sądu Najwyższego bądź Naczelnego Sądu Administracyjnego, to należy uznać, że przepis ten – w praktyce swego stosowania – nabrał takiej właśnie treści. Jednocześnie względy spójności systemu prawa uzasadniają, aby kryteria rozumienia pojęć niezdefiniowanych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych miały w pierwszej kolejności charakter kryteriów ustawowych. Konieczne staje się zatem zastosowanie wykładni systemowej zewnętrznej i odwołanie się do przepisów ustawy z dnia 24 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r., poz. 1360 ze zm.).

Odwołując się zatem do prawa cywilnego, świadczenie odszkodowawcze to najogólniej świadczenie mające na celu naprawienie wyrządzonej szkody. Szkodą jest uszczerbek jakiego doznał poszkodowany wbrew jego woli we wszelkiego rodzaju dobrach przez prawo chronionych. Chodzi więc zarówno o uszczerbek majątkowy, jak i niemajątkowy. Uszczerbek niemajątkowy jest określany terminem „krzywda”. Pod tym pojęciem należy rozumieć wszelkie negatywne przeżycia człowieka wyrażające się zarówno w cierpieniu fizycznym, jak i psychicznym, wywołane czynem niedozwolonym. Do naprawienia krzywdy odnosi się termin „zadośćuczynienie”, natomiast „odszkodowanie” wiąże się z naprawieniem uszczerbku majątkowego.

W Kodeksie cywilnym świadczenie odszkodowawcze wynika głównie z tytułu odpowiedzialności deliktowej – wynikającej z czynów niedozwolonych (art. 415 i następne) lub odpowiedzialności kontraktowej – powstającej z mocy umowy (art. 471 i następne), a co za tym idzie jest następstwem czynu niedozwolonego lub niewykonania bądź nienależytego wykonania zobowiązania.

Powyższe regulacje mają również zastosowanie do przepisów prawa pracy, choć w ograniczonym zakresie. Jak stanowi bowiem art. 300 Kodeksu pracy:

W sprawach nieunormowanych przepisami prawa pracy do stosunku pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, jeżeli nie są one sprzeczne z zasadami prawa pracy.

Powyższe oznacza, że przepisy Kodeksu cywilnego wybrane do zastosowania w prawie pracy (stosunku pracy) nie mogą się sprzeciwiać ogólnym normom prawa pracy, mającym podstawowe znaczenie dla regulacji stosunków pracy.

Przepisy Kodeksu pracy posługują się terminami „odszkodowanie” oraz „zadośćuczynienie” w odniesieniu do konkretnych świadczeń pracowniczych, do których uprawniony jest pracownik lub były pracownik (np. w art. 183d, art. 361 § 2, art. 45, art. 50, art. 56, art. 943 § 3, art. 99, art. 1012 Kodeksu pracy).

W kontekście rozwiązania umowy o pracę ustawodawca przewiduje odszkodowanie w sytuacji, gdy wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest nieuzasadnione lub narusza przepisy o wypowiadaniu umów o pracę (art. 45 Kodeksu pracy), przepisy o wypowiadaniu warunków pracy i płacy (art. 45 w zw. z art. 42 § 1 Kodeksu pracy) bądź rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę w tym trybie (art. 56 Kodeksu pracy).

Należy zatem uznać, że funkcję odszkodowawczą w Kodeksie pracy pełnią wyłącznie te świadczenia, których celem jest zrekompensowanie pracownikowi skutków zdarzeń, które noszą cechy czynu niedozwolonego lub zawinionego przez pracodawcę.

Potwierdza to wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 listopada 2007 r., sygn. akt SK 18/05, w którym Trybunał Konstytucyjny uznał, że odszkodowanie z tytułu rozwiązania umowy o pracę nie jest odszkodowaniem sensu stricto, lecz sui generis świadczeniem majątkowym, pełniącym funkcję sankcji (ustawowej kary pieniężnej) wobec pracodawcy za bezprawne działanie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się również, że odszkodowanie należne pracownikowi z tytułu bezprawnego rozwiązania stosunku pracy lub bezprawnego wypowiedzenia dotychczasowych warunków pracy i płacy nie pozostaje w żadnej relacji do ewentualnej szkody, co oznacza, że przysługuje za samo bezprawne działanie pracodawcy, niezależnie od tego, czy jakakolwiek szkoda po stronie pracownika powstała. Odszkodowania takie traktowane są bowiem jak szczególny rodzaj odszkodowania ustawowego, należnego bez względu na to, czy pracownik – na skutek niezgodnego z prawem postępowania pracodawcy – poniósł szkodę w ogóle lub poniósł ją w większym lub mniejszym rozmiarze niż odszkodowanie przysługujące w kwocie z góry określonej w przepisach Kodeksu pracy. W judykaturze przypisuje się zresztą temu odszkodowaniu charakter kompensacyjno-sankcyjny, wynikający z unormowania zabezpieczającego pracownika przed bezprawnym działaniem pracodawcy.

Zgodnie zaś z art. 917 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795):

Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania, czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień, czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.

W konsekwencji, w przypadku, w którym wypłata świadczenia następuje na podstawie zawartego przez strony porozumienia (ugody), a więc wyrażonej w ten sposób woli takiego ułożenia wzajemnych relacji prawnych, nie może być mowy o bezprawności działania i naprawieniu wyrządzonej szkody lub krzywdy.

Kwestie zasad i podstawy do wypłaty odszkodowania z tytułu naruszenia zasad równego traktowania w zatrudnieniu reguluje art. 183d ww. Kodeksu pracy, zgodnie z którym:

Osoba, wobec której pracodawca naruszył zasadę równego traktowania w zatrudnieniu, ma prawo do odszkodowania w wysokości nieniższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę, ustalane na podstawie odrębnych przepisów.

Z przepisu art. 183d Kodeksu pracy, będącego podstawą wypłaconego odszkodowania na rzecz Państwa pracownika, wprost nie wynikają ani wysokość, ani zasady ustalania odszkodowania. Powołany przepis jedynie określa minimalną wysokość odszkodowania, która przysługuje każdemu, komu przyznawane jest odszkodowanie w oparciu o ten przepis.

Zatem ani wysokość odszkodowania ani tym bardziej zasady ustalania odszkodowania z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu nie wynikały wprost z przepisów, a tylko wówczas odszkodowanie mogłoby skorzystać ze zwolnienia od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z tym przepisem, wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw.

W przypadku, gdy wysokość lub zasady ustalania odszkodowania nie wynikają wprost z odrębnych ustaw lub aktów wykonawczych wydanych na podstawie tych odrębnych ustaw, a podstawą ich otrzymania jest wyrok lub ugoda sądowa, wówczas należy rozważyć, czy do odszkodowania z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu może być zastosowane zwolnienie od opodatkowania wskazane w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Punktem wyjścia wykładni art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy jest podział odszkodowania na odszkodowanie za rzeczywiste straty (damnum emergens) i odszkodowanie za utracone korzyści (lucrum cessans). Za stratę uważa się każde pogorszenie się sytuacji majątkowej (zmniejszenie aktywów lub zwiększenie pasywów) poszkodowanego, w wyniku czego poszkodowany staje się uboższy niż był przed doznaniem szkody. Chodzi w tym przypadku o rzeczywisty uszczerbek w majątku należącym do poszkodowanego spowodowany zniszczeniem, utratą lub uszkodzeniem określonych składników majątkowych albo obniżeniem ich wartości, a także powstanie nowych zobowiązań albo ich zwiększenie. Z kolei szkoda związana z utraconymi korzyściami (lucrum cessans) polega na tym, że majątek poszkodowanego nie wzrósł tak, jakby się stało, gdyby nie nastąpiło zdarzenie, z którym połączona jest czyjaś odpowiedzialność. Szkodą jest więc to, co nie weszło do majątku poszkodowanego na skutek zdarzenia wyrządzającego szkodę.

Jednocześnie zakres zwolnienia określony w przepisie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych obejmuje tylko odszkodowania za tzw. szkodę rzeczywistą, czyli poniesione straty, a nie dotyczy utraconych korzyści. Specyfika prawa podatkowego nakazuje inaczej traktować odszkodowanie (zadośćuczynienie) z tytułu poniesionych przez poszkodowanego strat i odszkodowanie (zadośćuczynienie) z tytułu utraconego zysku. Odszkodowanie (zadośćuczynienie) z tytułu utraconych korzyści, jakich poszkodowany mógł się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono, podlega bowiem opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Wobec okoliczności faktycznych przedstawionych we wniosku nie sposób uznać, że odszkodowanie z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu wiązało się z rzeczywistym uszczerbkiem w majątku Państwa pracownika. Natomiast majątek ten niewątpliwie nie wzrósł tak, jakby się stało, gdyby nie nastąpiło nierówne traktowanie w zatrudnieniu. W tym przypadku mamy zatem do czynienia z odszkodowaniem dotyczącym utraconych korzyści, które nie może korzystać również ze zwolnienia z opodatkowania również na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy.

W orzecznictwie przyjęto, że szkodą w przypadku utraconych korzyści (art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego) jest szkoda, którą określa to, co nie weszło do majątku poszkodowanego na skutek zdarzenia wyrządzającego tę szkodę, a inaczej mówiąc to, co weszłoby do majątku poszkodowanego, gdyby zdarzenie wyrządzające szkodę nie nastąpiło (m.in. wyrok Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2002 r., sygn. akt I CKN 132/01). Ponieważ wyższe wynagrodzenie, które mógłby otrzymać powód, gdyby nie nastąpiło nierówne traktowanie, weszłoby do majątku powoda, to uznać należy, że zasądzone odszkodowanie stanowi utracone korzyści.

Mając na uwadze powyższe, utracone wynagrodzenie może być rozumiane wyłącznie jako utracona korzyść, skoro wynagrodzenie to nie weszło do majątku Państwa pracownika, zanim nie zostało wypłacone na podstawie zawartej ugody.

Zatem, wobec okoliczności przedstawionych we wniosku, w niniejszej sprawie zastosowanie będzie miał wyjątek wskazany w art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdyż przepis ten odnosi się – tak jak ma to miejsce w rozpatrywanej sprawie – do odszkodowań przyznanych na podstawie ugody sądowej, które dotyczą korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Uwzględniając powyższe, należne pracownikowi świadczenie wynikające z zawartej ugody sądowej nie stanowi odszkodowania, którego wysokość lub zasady ustalania wynikają z regulacji, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Do wypłaconej kwoty nie ma również zastosowania zwolnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b omawianej ustawy. Świadczenie to co prawda zostało wypłacone na podstawie ugody sądowej, jednak nie stanowi odszkodowania lub zadośćuczynienia, o którym mowa w tym przepisie. Nie dotyczy ono bowiem szkody rzeczywistej, lecz ma rekompensować pracownikowi utracone przez niego spodziewane korzyści w postaci wynagrodzenia za pracę. Tym samym wypłacona kwota stanowi dla pracownika przychód ze stosunku pracy, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu.

W konsekwencji, wykonując obowiązki płatnika – stosownie do art. 32 ust. 1 i art. 38 ust. 1 ww. ustawy – byli Państwo zobowiązani do naliczenia, pobrania i odprowadzenia zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych od wypłaconej pracownikowi kwoty odszkodowania.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosują się Państwo do interpretacji.

· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1. z zastosowaniem art. 119a;

2. w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3. z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.