DIH-9/2015

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DIH-023-3(5)/15/AgŁ Warszawa, 5 lutego 2015 r. DECYZJA DIH-1/9/2015 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), art. 1 ust. 3, art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2014 r. poz. 148 z późn. zm.), art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (Dz. U. z 2014 r. poz. 669 z późn. zm.), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy „ZINAR” Sp. z o.o. z siedzibą w Łodzi, od decyzji Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Łodzi z dnia 17 grudnia 2014 r. nr 120/śG/2014 (nr akt sprawy: śG.8361. 163.2014), którą ww. przedsiębiorcy wymierzono karę pienięŜną w wysokości 3 000 zł (słownie: trzy tysiące złotych) z tytułu wprowadzenia do obrotu zafałszowanych dwóch porcji potraw zadeklarowanych jako „Naleśnik ze szpinakiem” i „Döner danie z baraniną” o łącznej wartości 27,80 zł – utrzymuje w mocy zaskarŜoną decyzję. UZASADNIENIE W dniach 9-11 lipca 2014 r. inspektorzy reprezentujący Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Łodzi, zwanego dalej „Łódzkim WIIH”, przeprowadzili kontrolę w restauracji „ARIANOS” w Łodzi przy ul. Piotrkowskiej 62, naleŜącej do przedsiębiorcy „ZINAR” Sp. z o.o. z siedzibą w Łodzi. W celu sprawdzenia prawidłowości oznakowania oferowanych do sprzedaŜy wyrobów gastronomicznych oraz rzetelności przekazywanych na ich temat informacji, w dniu 9 lipca 2014 r. inspektorzy występując w charakterze konsumentów zakupili w restauracji dwie potrawy sporządzane na zamówienie, zadeklarowane w miejscu sprzedaŜy według karty menu (lub cennika) jako „Naleśnik ze szpinakiem” (szpinak, czosnek, ser feta) w ilości jednej porcji w cenie sprzedaŜy 9,90 zł za porcję oraz „Döner danie z baraniną” (mięso wołowe z baraniną, w zestawie z surówkami i frytkami) w ilości jednej porcji w cenie sprzedaŜy 17,90 zł za porcję, o łącznej wartości 27,80 zł. 2 Po dokonaniu zakupu sprawdzającego rzetelność obsługi klientów, kontrolowanemu okazano legitymacje słuŜbowe oraz doręczono upowaŜnienie do przeprowadzenia kontroli (upowaŜnienie nr śG.8361.163.2014 z dnia 9 lipca 2014 r.), wraz z pouczeniem o prawach i obowiązkach kontrolowanego przedsiębiorcy, stanowiącym załącznik do tego upowaŜnienia. W toku kontroli dokonano identyfikacji surowców zastosowanych do przygotowania przedmiotowych potraw w oparciu o dowody dostaw znajdujące się w restauracji (tj. fakturę VAT nr 0/0(003)0013/185147 z dnia 4 lipca 2014 r. na zakup sera sałatkowo-kanapkowego „Favita” o masie netto 270 g w ilości 6 sztuk oraz fakturę VAT nr 5778/07/2014 z dnia 1 lipca 2014 r. na zakup produktu o nazwie „Kebab surowy 100 % wołowo-indyczy (100 % mielony)”, określonego w fakturze jako „Kebab wołowy mielony 100 %” o masie netto 5 kg w ilości 4 sztuk) oraz oświadczenia z dnia 9 lipca 2014 r., złoŜone przez kontrolowanego (dla potrawy o nazwie „Döner danie z baraniną”) i pracownika zatrudnionego jako „pomoc kuchni (lub kucharz)” (dla potrawy o nazwie „Naleśnik ze szpinakiem”). Jak ustalono, w restauracji nie było sera „Feta”, a znajdował się ser sałatkowo-kanapkowy „Favita”, wytworzony przez Spółdzielnię Mleczarską „MLEKOVITA” 18-200 Wysokie Mazowieckie, ul. Ludowa 122, zakupiony w dniu 4 lipca 2014 r. (według faktury VAT nr 0/0(003)0013/185147). Ponadto kontrolowany nie przedłoŜył Ŝadnych dokumentów świadczących o zakupie sera „Feta”. Jak wynika z oświadczenia kucharza z dnia 9 lipca 2014 r., zakupiona przez inspektorów potrawa zadeklarowana jako „Naleśnik ze szpinakiem” (szpinak, czosnek, ser feta) została wykonana z ciasta (złoŜonego z mleka, wody, jaja, masła i mąki pszennej) oraz farszu (złoŜonego ze szpinaku, czosnku, soli i sera „Favita”). Z kolei, jak wynika z oświadczenia kontrolowanego z dnia 9 lipca 2014 r., do przygotowania zakupionej przez inspektorów potrawy o nazwie „Döner danie z baraniną” (mięso wołowe z baraniną, w zestawie z surówkami i frytkami), oprócz baraniny, uŜyto takŜe mięso wołowo-indycze pochodzące z produktu o nazwie „Kebab surowy 100 % wołowo-indyczy (100 % mielony)”, wytworzonego przez „MBM Meat Food” Sp. z o.o. Kazimierów, ul. Zastawie 19, 05-074 Halinów, zakupionego w dniu 1 lipca 2014 r. (według faktury VAT nr 5778/07/2014), który zgodnie z deklaracją producenta na etykiecie dołączonej do produktu zawierał w składzie m.in. mięso wołowe (57 %), mięso drobiowe (26 %), mąkę pszenną i izolat sojowy. Podczas realizacji zamówienia inspektorzy nie zostali poinformowani o uŜyciu sera „Favita” (zamiast zgodnie z deklaracją w cenniku sera „Feta”) do potrawy o nazwie „Naleśnik ze szpinakiem” oraz o uŜyciu mięsa drobiowego (zamiast zgodnie z deklaracją w cenniku wyłącznie mięsa wołowego z baraniną) do potrawy o nazwie „Döner danie z baraniną”, ani teŜ o obecności innych składników w tych potrawach. PowyŜsze ustalenia dały podstawę do stwierdzenia, Ŝe w dostępnej dla konsumentów karcie menu w odniesieniu do dwóch ww. porcji potraw podano niezgodnie z prawdą dane w zakresie składu (tj. w składzie potrawy o nazwie „Naleśnik ze szpinakiem” wykazano ser „Feta”, podczas gdy faktycznie stosowano ser sałatkowo-kanapkowy „Favita”, a w składzie potrawy o nazwie „Döner danie z baraniną” wykazano mięso wołowe z baraniną, podczas gdy faktycznie, oprócz tych gatunków mięs, stosowano takŜe mięso drobiowe, poprzez dodatek kebabu wołowo-indyczego), co świadczyło o ich zafałszowaniu, w rozumieniu art. 3 pkt 10 3 lit. c ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (Dz. U. z 2014 r. poz. 669 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o jakości handlowej”. Przedmiotowe potrawy zakwestionowano równieŜ z uwagi na podanie w miejscu sprzedaŜy w karcie menu (jako na wywieszce dotyczącej danej potrawy) lub w inny sposób, w miejscu dostępnym bezpośrednio konsumentowi finalnemu niepełnej informacji o wykazie składników poszczególnych potraw wchodzących w zestaw (tj. potrawy o nazwie „Naleśnik ze szpinakiem” podawanej z surówką oraz potrawy o nazwie „Döner danie z baraniną” z surówkami i frytkami lub ryŜem), przy czym niektóre z tych składników były składnikami alergennymi (tj. mąka pszenna, jaja i mleko, pochodzące z ciasta naleśnikowego oraz mąka pszenna i izolat sojowy, pochodzące z kebabu wołowo-indyczego), co stanowiło naruszenie treści § 17 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spoŜywczych (Dz. U. Nr 137, poz. 966 z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem w sprawie znakowania środków spoŜywczych” (od 9 stycznia 2015 r. wymagania w zakresie podawania wykazu składników, z uwzględnieniem informacji o składnikach alergennych, przewiduje § 19 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 grudnia 2014 r. w sprawie znakowania poszczególnych rodzajów środków spoŜywczych (Dz. U. 2015 r. poz. 29), zwanego dalej „rozporządzeniem w sprawie znakowania poszczególnych rodzajów środków spoŜywczych”). PowyŜsze udokumentowano w protokole kontroli z dnia 11 lipca 2014 r. (nr akt kontroli: śG.8361.163.2014). W związku z powyŜszymi niezgodnościami, pismem z dnia 20 października 2014 r., Łódzki WIIH zawiadomił przedsiębiorcę „ZINAR” Sp. z o.o. z siedzibą w Łodzi, zwanego dalej równieŜ „stroną”, o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia, na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej, kary pienięŜnej z tytułu wprowadzenia do obrotu zafałszowanych dwóch ww. porcji potraw, informując przy tym o przysługującym jej prawie do czynnego udziału w postępowaniu, w tym zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów. Ponadto w piśmie tym wezwał ją do przekazania informacji na temat wielkości obrotów i wysokości przychodu za rok 2013. Prośbę tę powtórzył w piśmie z dnia 19 listopada 2014 r. Strona nie skorzystała z przysługujących jej uprawnień, natomiast Ŝądane informacje w postaci zeznania podatkowego za rok 2013 przedłoŜyła bezpośrednio w Wojewódzkim Inspektoracie Inspekcji Handlowej w Łodzi w dniu 2 grudnia 2014 r. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia 17 grudnia 2014 r. nr 120/śG/2014 (doręczoną stronie w dniu 18 grudnia 2014 r.), Łódzki WIIH wymierzył stronie, na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej, karę pienięŜną w wysokości 3 000 zł z tytułu wprowadzenia do obrotu zafałszowanych dwóch ww. porcji potraw o łącznej wartości 27,80 zł. Pismem z dnia 19 grudnia 2014 r. (nadanym tego samego dnia w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego), strona złoŜyła do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji 4 i Konsumentów, zwanego dalej równieŜ „Prezesem UOKiK”, odwołanie od ww. decyzji, wnosząc o zmniejszenie wysokości kary, co umotywowała tym, Ŝe do naruszenia przepisów o jakości handlowej doszło po raz pierwszy i od tego momentu informacja o składnikach alergennych obecnych w gotowych potrawach jest umieszczana w lokalu na widocznym dla klienta miejscu. Pismem z dnia 12 stycznia 2015 r., Prezes UOKiK poinformował stronę, Ŝe przed wydaniem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w niniejszej sprawie, stronie biorącej udział w postępowaniu administracyjnym przysługuje, na podstawie art. 10 Kpa, prawo do zapoznania się z aktami sprawy, a takŜe do wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych Ŝądań. Strona nie skorzystał z przysługujących jej uprawnień. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwaŜył, co następuje. Zgodnie z art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa Ŝywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa śywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa Ŝywności (Dz. U. UE L 31 z 1.2.2002 s. 1 z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem (WE) nr 178/2002”, podmioty działające na rynku spoŜywczym i pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej Ŝywności lub pasz z wymogami prawa Ŝywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. Od 13 grudnia 2014 r. obowiązuje rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat Ŝywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. U. UE L 304 z 22.11.2011 s. 18 z późn. zm.), zwane dalej „rozporządzeniem (UE) nr 1169/2011”, które w rozdziale III określa ogólne wymogi dotyczące informacji na temat Ŝywności oraz zakresy odpowiedzialności podmiotów działających na rynku spoŜywczym. W świetle art. 8 ust. 5 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, bez uszczerbku dla ust. 2-4 podmioty działające na rynku spoŜywczym zapewniają przestrzeganie w przedsiębiorstwach pozostających pod ich kontrolą wymogów prawa dotyczącego informacji na temat Ŝywności i odpowiednich przepisów krajowych mających znaczenie dla ich działalności i upewniają się, Ŝe wymogi te są spełnione. Z ust. 2 tego artykułu wynika, Ŝe podmiot odpowiedzialny za informację na temat Ŝywności zapewnia obecność i rzetelność informacji na temat Ŝywności zgodnie z mającym zastosowanie prawem dotyczącym informacji na temat Ŝywności oraz z wymogami odpowiednich przepisów krajowych. 5 Stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej, wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeŜeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeŜeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Pojęcie jakości handlowej zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 5 tej ustawy, jako cechy artykułu rolno-spoŜywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizyko- chemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi. W dniu 13 grudnia 2014 r. weszła w Ŝycie ustawa z dnia 7 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych oraz ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia (Dz. U. z 2014 r. poz. 1722), która uchyliła m.in. przepisy art. 45 ust. 2 (definiujące oznakowanie środka spoŜywczego) i art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a (dotyczące zakazu wprowadzania konsumenta w błąd, co do charakterystyki środka spoŜywczego, w tym m.in. jego składu) ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia oraz art. 6 ust. 2 ustawy o jakości handlowej (przywołujące ww. przepisy ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia). Tym niemniej, przepisy w tym zakresie zostały określone w art. 2 ust. 2 lit. a i art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia (UE) nr 1169/2011. Ponadto, ustawa ta wprowadziła zmiany w treści art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej (definiującym artykuł rolno-spoŜywczy zafałszowany), polegające na dodaniu po słowie „konsumentów” określenia „finalnych”. Rozporządzenie (UE) nr 1169/2011 stanowi w art. 2 ust. 2 lit. a, Ŝe informacje na temat Ŝywności oznaczają informacje dotyczące danego środka spoŜywczego udostępniane konsumentowi finalnemu za pośrednictwem etykiety, innych materiałów towarzyszących lub innych środków, w tym nowoczesnych narzędzi technologicznych lub przekazu ustnego, a w art. 7 ust. 1 lit. a, Ŝe informacje te nie mogą wprowadzać w błąd, co do właściwości środka spoŜywczego, a w szczególności, co do jego charakteru, toŜsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji. Artykuł rolno-spoŜywczy zafałszowany, jak wynika z art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej, to produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spoŜywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeŜeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów finalnych, w szczególności jeŜeli: a) dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej, b) w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spoŜywczych albo niezgodną z prawdą, c) w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spoŜycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej. 6 Nazwa „Feta” została zarejestrowana jako chroniona nazwa pochodzenia na podstawie rozporządzenia Komisji (WE) nr 1829/2002 z dnia 14 października 2002 r. zmieniającego Załącznik do rozporządzenia (WE) nr 1107/96 w odniesieniu do nazwy „Feta” (Dz. U. L 277 z 15.10.2002 s. 10) i jest ona zarezerwowana dla serów spełniających wymagania określone w specyfikacji produktu (w tym m.in. mleko słuŜące do wyrobu sera „Feta” musi pochodzić od tradycyjnie hodowlanych owiec i kóz z określonych regionów Grecji, a podczas procesu produkcji musi być stosowana tradycyjna receptura i metody). Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1151/2012 z dnia 21 listopada 2012 r. w sprawie systemów jakości produktów rolnych i środków spoŜywczych (Dz. U. L 343 z 14.12.2012 s. 1), stanowi w art. 12 ust. 1, Ŝe chronione nazwy pochodzenia oraz chronione oznaczenia geograficzne mogą być wykorzystywane przez dowolny podmiot wprowadzający na rynek produkt zgodny z odpowiednią specyfikacją, a w art. 13 ust. 1 lit. a, Ŝe zarejestrowane nazwy są chronione przed wszelkim bezpośrednim lub pośrednim wykorzystywaniem w celach komercyjnych w odniesieniu do produktów nieobjętych rejestracją, jeśli produkty te są porównywalne do produktów zarejestrowanych pod tą nazwą lub jeśli jej stosowanie stanowi wykorzystywanie renomy chronionej nazwy, w tym równieŜ w sytuacji, gdy produkty te są wykorzystywane jako składnik. Wymagania jakości handlowej dotyczące informacji na temat Ŝywności oferowanej „luzem” zostały określone w art. 44 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011. Przepis ten stanowi w ust. 1, Ŝe w przypadku oferowania środków spoŜywczych do sprzedaŜy konsumentom finalnym lub zakładom Ŝywienia zbiorowego bez opakowania lub w przypadku pakowania środków spoŜywczych w pomieszczeniu sprzedaŜy na Ŝyczenie konsumenta finalnego lub ich pakowania do bezpośredniej sprzedaŜy przekazanie danych szczegółowych określonych w art. 9 ust. 1 lit. c (tj. informacji o substancjach lub produktach powodujących alergie lub reakcje nietolerancji, wymienionych w załączniku II) jest obowiązkowe (lit. a), a przekazanie innych danych szczegółowych określonych w art. 9 i 10 nie jest obowiązkowe, chyba Ŝe państwo członkowskie przyjmie przepisy krajowe zawierające wymóg przekazania części lub wszystkich tych danych szczegółowych, lub ich elementów (lit. b), a ponadto w ust. 2, Ŝe państwa członkowskie mogą przyjmować przepisy krajowe dotyczące sposobu udostępniania tych danych szczegółowych lub ich elementów, oraz – w stosownych przypadkach – form ich wyraŜania i prezentacji. W dniu 9 stycznia 2015 r. weszło w Ŝycie rozporządzenie w sprawie znakowania poszczególnych rodzajów środków spoŜywczych. Z tym dniem, na podstawie art. 4 ustawy z dnia 7 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych oraz ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia (Dz. U. z 2014 r. poz. 1722), uchylone zostało rozporządzenie w sprawie znakowania środków spoŜywczych (w tym takŜe przepisy § 17 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 tego rozporządzenia, przywołane w zaskarŜonej decyzji). Wymagania w tym zakresie zostały jednak określone w § 19 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 rozporządzenia w sprawie znakowania poszczególnych rodzajów środków spoŜywczych, w świetle których w przypadku środków spoŜywczych oferowanych „luzem” podaje się m.in. wykaz składników – zgodnie z 7 art. 18-20 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, z uwzględnieniem informacji, o których mowa w art. 21 tego rozporządzenia (tj. informacji o substancjach lub produktach powodujących alergie lub reakcje nietolerancji, wymienionych w załączniku II), przy czym informacje te podaje się w miejscu sprzedaŜy na wywieszce dotyczącej danego środka spoŜywczego lub w inny sposób, w miejscu dostępnym bezpośrednio konsumentowi finalnemu. Obowiązek podawania informacji o składnikach alergennych w oznakowaniu środków spoŜywczych wynika takŜe z przepisów art. 14 ust. 2 lit. a, ust. 3 lit. b, ust. 4 lit. c i ust. 8 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, przywołanych w zaskarŜonej decyzji, choć wskazanie tych przepisów – zdaniem Prezesa UOKiK – było zbędne w kontekście obowiązujących w dacie kontroli i wydania zaskarŜonej decyzji przepisów § 17 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia w sprawie znakowania środków spoŜywczych. KaŜdy, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze zafałszowane, w świetle art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej, podlega karze pienięŜnej w wysokości nie wyŜszej niŜ 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałoŜenia kary, nie niŜszej jednak niŜ 1 000 zł. Ustalając wysokość kary pienięŜnej, wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej, na podstawie art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej, uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spoŜywczych i wielkość jego obrotów. W niniejszej sprawie, w wyniku kontroli przeprowadzonej w restauracji naleŜącej do przedsiębiorcy „ZINAR” Sp. z o.o. z siedzibą w Łodzi, przez inspektorów reprezentujących Łódzkiego WIIH, stwierdzono, Ŝe w dostępnej dla konsumentów karcie menu odnoszącej się do dwóch ww. porcji potraw podano niezgodnie z prawdą dane w zakresie składu (tj. dla potrawy o nazwie „Naleśnik ze szpinakiem” w składzie wymieniono ser „Feta”, podczas gdy faktycznie stosowano ser sałatkowo-kanapkowy „Favita”, a dla potrawy o nazwie „Döner danie z baraniną” w składzie wykazano mięso wołowe z baraniną, podczas gdy faktycznie, oprócz tych dwóch gatunków mięs, stosowano takŜe mięso drobiowe pochodzące z kebabu wołowo-indyczego), co świadczyło o zafałszowaniu tych potraw, w rozumieniu art. 3 pkt 10 lit. c ustawy o jakości handlowej. Przedmiotowe potrawy zakwestionowano równieŜ z uwagi na podanie w miejscu sprzedaŜy w karcie menu (jako na wywieszce dotyczącej danej potrawy) lub w inny sposób, w miejscu dostępnym bezpośrednio konsumentowi finalnemu niepełnej informacji o wykazie składników poszczególnych potraw wchodzących w zestaw (tj. potrawy o nazwie „Naleśnik ze szpinakiem” podawanej z surówką oraz potrawy o nazwie „Döner danie z baraniną” z surówkami i frytkami lub ryŜem), przy czym niektóre z tych składników były składnikami alergennymi (tj. mąka pszenna, jaja i mleko, pochodzące z ciasta naleśnikowego oraz mąka pszenna i izolat sojowy, pochodzące z kebabu wołowo-indyczego), co stanowiło naruszenie treści § 19 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 rozporządzenia w sprawie znakowania poszczególnych rodzajów środków spoŜywczych w związku z art. 44 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011. 8 W opinii Prezesa UOKiK, powyŜsze ustalenia kontroli, wskazujące na wprowadzenie do obrotu artykułów rolno-spoŜywczych zafałszowanych, nosiły znamiona czynu określonego w art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej i skutkowały wymierzeniem stronie kary przewidzianej tym przepisem. Stronie wymierzono karę pienięŜną w wysokości 3 000 zł, przy minimalnej 1 000 zł (określonej ustawowo) i maksymalnej […] (stanowiącej 10 % przychodu strony za rok 2013), która mieści się w granicach ustawowych i stanowi […] % przychodu osiągniętego przez stronę w roku 2013. Jak wynika z art. 40a ust. 4 ustawy o jakości handlowej, kary pienięŜne, o których mowa w ust. 1-3 tego artykułu, wymierza w drodze decyzji, właściwy ze względu na miejsce przeprowadzania kontroli wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej. Wobec powyŜszego, decyzją z dnia 17 grudnia 2014 r. nr 120/śG/2014, Łódzki WIIH wymierzył powyŜszą karę „ZINAR” Sp. z o.o. z siedzibą w Łodzi, tj. przedsiębiorcy, który wprowadził do obrotu zafałszowane dwie ww. porcje potraw. Odwołując się od wydanej decyzji, strona nie wniosła zastrzeŜeń, co do zasadności uznania przedmiotowych potraw za zafałszowane, natomiast wniosła o obniŜenie wysokości kary, co umotywowała tym, Ŝe do naruszenia przepisów o jakości handlowej doszło po raz pierwszy i od tego momentu informacja o składnikach alergennych obecnych w gotowych potrawach jest umieszczana w lokalu na widocznym dla klienta miejscu. Odnosząc się do powyŜszego, naleŜy zauwaŜyć, Ŝe z całości zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, Ŝe ustalając wysokość kary pienięŜnej, o której mowa art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej, Łódzki WIIH uwzględnił wszystkie kryteria określone w art. 40a ust. 5 tej ustawy, a takŜe kierował się zasadami wyraŜonymi w art. 17 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, z których wynika, Ŝe kary za naruszenie prawa Ŝywnościowego powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Przy ustalaniu wysokości kary pienięŜnej, wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej uwzględnia, na mocy art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej, stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia strony, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu na rynku artykułów rolno-spoŜywczych i wielkość jego obrotów. Tym samym, wykonując dyspozycję tego przepisu, Łódzki WIIH prawidłowo stwierdził i uznał: − przy ocenie stopnia szkodliwości czynu, Ŝe wprowadzenie do obrotu zafałszowanych artykułów rolno-spoŜywczych, poprzez podanie w ich oznakowaniu niezgodnie z prawdą danych w zakresie składu (tj. w dostępnej dla konsumentów karcie menu w przypadku potrawy o nazwie „Naleśnik ze szpinakiem” podano ser „Feta”, podczas gdy faktycznie stosowano ser sałatkowo-kanapkowy „Favita”, a w przypadku potrawy o nazwie „Döner danie z baraniną” podano mięso wołowe z baraniną, podczas gdy faktycznie, oprócz wołowiny i baraniny, stosowano takŜe mięso drobiowe pochodzące z kebabu wołowo- indyczego), w sposób raŜący naruszało interesy konsumentów i wprowadzało ich w błąd co do charakterystyki tych potraw, w zakresie ich składu i właściwości. Jak słusznie 9 zauwaŜył organ pierwszej instancji przedmiotowe potrawy zostały wytworzone z innych, znacznie tańszych surowców niŜ zadeklarowano w karcie menu, a konsumenci nie byli o tym informowani. Podane w karcie menu składniki (tj. ser „Feta” i wołowina) nadawały gotowym produktom inne cechy jakościowe niŜ faktycznie stosowane surowce (tj. ser sałatkowo-kanapowy „Favita” i mięso wołowo-drobiowe), a przy tym stanowiły zachętę do dokonania ich zakupu. Jednym z podstawowych praw konsumentów jest prawo do bezpieczeństwa ekonomicznego i zdrowotnego, którego częścią składową jest moŜliwość podejmowania świadomych wyborów, a w niniejszej sprawie wprowadzenie do obrotu zafałszowanych potraw uniemoŜliwiało konsumentom dokonywania wyboru związanego ze spoŜywaną przez nich Ŝywnością. Dodatkowo część składników, o których brakowało informacji dla konsumenta, były alergenami, co w przypadku osób posiadających alergie na dany składnik moŜe spowodować, Ŝe potrawa stanie się dla nich niebezpieczna; − przy ocenie stopnia zawinienia strony, Ŝe odpowiedzialność za wprowadzenie do obrotu zafałszowanych potraw ponosi wyłącznie strona. Jak prawidłowo ustalił organ pierwszej instancji, przedmiotowe potrawy zostały przygotowane w restauracji naleŜącej do strony, a więc strona miała wiedzę o stosowanych składnikach i moŜliwość ich zweryfikowania, w oparciu faktury i deklaracje zawarte na opakowaniach lub etykietach dołączonych do produktów (będących składnikami tych potraw), a mimo to w ich oznakowaniu podawała niezgodne z prawdą dane w zakresie składu. Deklaracje producentów na opakowaniach lub etykietach jednoznacznie wskazywały, Ŝe stosowany dla jednej potrawy ser to ser sałatkowo-kanapkowy „Favita”, a nie ser „Feta”, stosowany dla drugiej potrawy składnik mięsny to kebab wołowo-indyczy, a nie wołowy. Strona mając tą wiedzę nie dokonała zmiany w karcie menu i podawała jako składniki ser „Feta” i mięso wołowe. Dodatkowo, strona nie podała pełnego wykazu składników oferowanych do sprzedaŜy potraw. Cześć z tych składników była alergenami, a więc brakowało informacji istotnych dla ochrony zdrowia i Ŝycia ludzkiego. Jak trafnie wskazał organ pierwszej instancji, strona, jako podmiot działający na rynku spoŜywczym od kilku lat, prowadzący działalność gospodarczą w zakresie usług gastronomicznych powinna znać przepisy prawa związane z wykonywaną przez nią działalnością i dołoŜyć wszelkich starań, aby ich przestrzegać; − przy ocenie zakresu naruszenia, Ŝe rzetelne i pełne informacje o składzie oferowanych do sprzedaŜy potraw stanowią jeden z najwaŜniejszych elementów jakości handlowej, w tym oznakowania. Jak słusznie podkreślił organ pierwszej instancji, konsumenci muszą mieć dostęp do tych informacji bez konieczności podejmowania dodatkowych działań, aby mieć gwarancję, Ŝe zakupiony produkt spełnia ich oczekiwania i jest dla nich bezpieczny; − przy ocenie dotychczasowej działalności tego podmiotu na rynku spoŜywczym, Ŝe strona w okresie ostatnich 24 miesięcy po raz pierwszy naruszyła przepisy o jakości handlowej; − przy ocenie wielkości obrotów tego podmiotu, Ŝe strona przedłoŜyła Ŝądane informacje o wysokości przychodu za rok 2013 i została zakwalifikowana, zgodnie z art. 104 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r. poz. 672 z późn. zm.), do grupy mikroprzedsiębiorców. 10 Zdaniem Prezesa UOKiK, opisane powyŜej przesłanki były podstawą do wymierzenia stronie kary pienięŜnej na mocy art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej, w wysokości ustalonej przez organ pierwszej instancji. Skuteczność kary za naruszenie prawa Ŝywnościowego przejawia się w moŜliwości jej nałoŜenia i wyegzekwowania. śeby kara była odstraszająca jej wysokość musi być dotkliwa dla przedsiębiorcy. Kara nałoŜona na podmiot musi spełniać głównie funkcję prewencyjną, tj. być ostrzeŜeniem dla przedsiębiorcy, w celu niedopuszczenia do powstania nieprawidłowości w przyszłości. NałoŜona sankcja powinna spełniać równieŜ funkcję represyjną, czyli stanowić powaŜną dolegliwość, ale nie eliminować przedsiębiorcy z rynku. Prawo Ŝywnościowe, jak stanowi art. 8 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, ma na celu ochronę interesów konsumentów (poprzez zapobieganie oszukańczym lub podstępnym praktykom, fałszowaniu Ŝywności oraz wszelkim innym praktykom mogącym wprowadzać konsumenta w błąd) i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spoŜywaną przez nich Ŝywnością. Wprowadzanie na rynek środków spoŜywczych zafałszowanych, które są oznakowane w sposób sugerujący cechy produktu o wyŜszej jakości, co miało miejsce w niniejszej sprawie, pozbawia konsumentów moŜliwości świadomego wyboru i narusza jego dobro – ekonomiczny interes. Zdaniem Prezesa UOKiK, wymierzona stronie kara będzie właściwa do osiągnięcia zakładanego celu, jakim jest zapewnienie, aby do obrotu były wprowadzane tylko produkty odpowiadające jakości handlowej, w tym bez znamion zafałszowania, a ponadto spełni swoją funkcję prewencyjną i represyjną, skłaniając stronę do przestrzegania przepisów o jakości handlowej, przede wszystkim z uwagi na wykazane powyŜej niedopełnienie obowiązków pod względem zapewnienia prawidłowego oznakowania przedmiotowych produktów. Podsumowując powyŜsze, naleŜy stwierdzić, Ŝe w przedstawionym stanie faktycznym, wymierzenie stronie kary pienięŜnej, o której mowa w art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej, jak równieŜ ustalenie jej wysokości, było prawidłowe i zgodne z prawem. Tym samym, zawarty w odwołaniu wniosek strony o zmniejszenie wysokości kary, naleŜy uznać za niezasadny. Stosownie do art. 40a ust. 6 i 7 ustawy o jakości handlowej, karę pienięŜną, o której mowa w sentencji decyzji, stanowiącą dochód budŜetu państwa, naleŜy wpłacić na rachunek bankowy Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Łodzi w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o wymierzeniu kary pienięŜnej stanie się ostateczna. Prezes UOKiK, stosownie do art. 5 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, jest organem wyŜszego stopnia w stosunku do wojewódzkich inspektorów Inspekcji Handlowej. Wobec powyŜszego, w myśl art. 127 § 2 Kpa w związku z art. 1 ust. 3 ustawy o Inspekcji Handlowej, Prezes UOKiK jest organem właściwym do rozpatrzenia wniesionego odwołania. 11 Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, organ odwoławczy posiada kompetencje do wydania decyzji, w której utrzymuje w mocy zaskarŜoną decyzję. Biorąc powyŜsze pod uwagę, Prezes UOKiK orzekł, jak w sentencji. Niniejsza decyzja jest ostateczna w trybie postępowania administracyjnego. Pouczenie Zgodnie z art. 52 § 1, art. 53 § 1, art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z poźn. zm.), od niniejszej decyzji przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Do naleŜności pienięŜnych nie uiszczonych w terminie stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.). Z up. PREZESA Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów WICEPREZES Dorota Karczewska Otrzymują: 1. „ZINAR” Sp. z o.o. ul. Piotrkowska 84 90-102 Łódź 2. Łódzki Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w Łodzi 3. a/a