DIH-11/2015

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DIH-023-95(4)/14/JK Warszawa, 5 lutego 2015 r. DECYZJA DIH-1/11/2015 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.), art. 1 ust. 3, art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2014 r. poz. 148, z późn. zm.) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy „Społem” Powszechna Spółdzielnia SpoŜywców z siedzibą w Bytomiu od decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej Katowicach z dnia 18 listopada 2014 r. (nr akt sprawy: KD.8361.194.2014/1DEC/14), którą na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług (Dz. U. z 2014 r. poz. 915) ww. przedsiębiorcy wymierzono karę pienięŜną w wysokości 4 000 zł (słownie: cztery tysiące złotych) z tytułu naruszenia obowiązku uwidocznienia w miejscu sprzedaŜy ceny jednostkowej towarów, uchyla zaskarŜoną decyzję w całości i umarza postępowanie pierwszej instancji w całości. UZASADNIENIE Pismem z dnia 25 sierpnia 2014 r., na podstawie art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r. poz. 672, z późn. zm.), Śląski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w Katowicach, zwany dalej równieŜ „Śląskim WIIH” , zawiadomił przedsiębiorcę „Społem” Powszechna Spółdzielnia SpoŜywców z siedzibą w Bytomiu, zwanego dalej równieŜ „stroną” , o zamiarze wszczęcia kontroli w zakresie przestrzegania przepisów dotyczących uwidaczniania cen w sklepie Społem, mieszczącym się w Bytomiu przy ul. Piekarskiej 94, naleŜącym do strony. Przedmiotowe pismo strona odebrała 28 sierpnia 2014 r. W toku kontroli przeprowadzonej w dniu 5 września 2014 r. przez inspektorów reprezentujących Śląskiego WIIH, w ww. placówce sprawdzono prawidłowość informowania o cenach oferowanych do sprzedaŜy towarów. W związku z powyŜszym, ustalono, Ŝe kontrolowany przedsiębiorca nie uwidocznił na wywieszkach cen jednostkowych przy oferowanych do sprzedaŜy: Strona 2 z 6
25 asortymentach przetworów owocowo-warzywnych,
6 asortymentach warzyw strączkowych opakowanych,
8 asortymentach paczkowanych owoców suszonych,
10 asortymentach przetworów zboŜowych,
24 asortymentach wyrobów cukierniczych,
11 asortymentach makaronów,
4 asortymentach musztard,
4 asortymentach majonezów,
5 asortymentach dań gotowych,
16 asortymentach kawy i herbaty,
24 asortymentach koncentratów spoŜywczych,
28 asortymentach słonych przekąsek,
27 asortymentach przypraw,
30 asortymentach wyrobów spirytusowych,
30 asortymentach piwa,
19 asortymentach napojów gazowanych bezalkoholowych,
14 asortymentach przetworów mlecznych, co, zdaniem organu pierwszej instancji, naruszało postanowienia art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług (Dz. U. z 2014 r. poz. 915), zwanej dalej „ustawą o informowaniu o cenach” , oraz § 8 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad uwidaczniana cen towarów i usług oraz sposobu oznaczania ceną towarów przeznaczonych do sprzedaŜy (Dz. U. z 2002 r. Nr 99, poz. 894, z późn. zm.), zwanym dalej „rozporządzeniem w sprawie szczegółowych zasad uwidaczniania cen” , w związku z art. 25 ustawy o informowaniu o cenach. PowyŜsze ustalenia udokumentowano w Protokole kontroli z dnia 5 września 2014 r. (nr akt kontroli: KD.8361.194.2014). W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami, pismem z dnia 22 października 2014 r., Śląski WIIH poinformował przedsiębiorcę „Społem” Powszechna Spółdzielnia SpoŜywców w Bytomiu o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie wymierzenia, na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy o informowaniu o cenach, kary pienięŜnej z tytułu nieprzestrzegania wymogu uwidaczniania cen jednostkowych oferowanych produktów oraz o przysługującym stronie prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia 18 listopada 2014 r. (nr akt sprawy: KD.8361.194.2014/1DEC/14), Śląski WIIH wymierzył ww. przedsiębiorcy karę pienięŜną w wysokości 4 000 zł (słownie: cztery tysiące złotych) z tytułu nieprzestrzegania wymogu uwidaczniania cen jednostkowych oferowanych produktów. Pismem z dnia 28 listopada 2014 r., strona złoŜyła do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej równieŜ „Prezesem UOKiK”, odwołanie od ww. decyzji, wnosząc o uchylenie zaskarŜonej decyzji. Strona 3 z 6 Strona wskazała, Ŝe jeszcze w trakcie kontroli usunęła stwierdzone nieprawidłowości, zwracając równocześnie uwagę na okoliczności, jakie miały wpływ na powstanie stwierdzonych nieprawidłowości. Strona podkreśliła, Ŝe wymierzona kara wpłynie negatywnie na jej kondycję finansową, a juŜ samo stwierdzenie nieprawidłowości spowodowało natychmiastową reakcję i podjęcie działań mających na celu niedopuszczenie w przyszłości do powstania tego typu nieprawidłowości. Pismem z dnia 19 grudnia 2014 r., Prezes UOKiK poinformował przedsiębiorcę „Społem” Powszechna Spółdzielnia SpoŜywców z siedzibą w Bytomiu, Ŝe przed wydaniem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie, stronie biorącej udział w postępowaniu administracyjnym przysługuje na podstawie art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.), zwanej dalej „k.p.a.” , prawo do zapoznania się z aktami sprawy, a takŜe wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych Ŝądań . Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwaŜył, co następuje. Zgodnie z art. 4 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o informowaniu o cenach, w miejscu sprzedaŜy detalicznej i świadczenia usług uwidacznia się cenę oraz cenę jednostkową towaru (usługi) w sposób jednoznaczny, niebudzący wątpliwości oraz umoŜliwiający porównanie cen. Jak stanowi art. 25 ww. ustawy, dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz. U. z 2013 r. poz. 385) zachowują moc do dnia wejścia w Ŝycie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy o informowaniu o cenach, nie dłuŜej jednak niŜ do dnia 31 grudnia 2015 r. W związku z powyŜszym, w przedmiotowej sprawie zastosowanie mają odpowiednie przepisy rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad uwidaczniania cen. W myśl § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad uwidaczniania cen, cena jednostkowa uwidoczniona przy towarze na wywieszce lub w innej formie dostępnej dla kupującego powinna dotyczyć ceny za: 1) 1 litr lub 1 metr sześcienny – dla towarów przeznaczonych do sprzedaŜy według objętości, 2) 1 kilogram lub 1 tonę – dla towarów przeznaczonych do sprzedaŜy według masy, 3) 1 metr lub 1 metr kwadratowy – dla towarów sprzedawanych według długości lub powierzchni, 4) 1 sztukę – dla towarów sprzedawanych na sztuki. Zgodnie z § 8 ust. 2 ww. rozporządzenia, ceny jednostkowe towarów sprzedawanych według objętości mogą takŜe dotyczyć 100 mililitrów lub 0,1 litra, a towarów sprzedawanych Strona 4 z 6 według masy – ilości za 100 gramów albo 100 kilogramów, jeŜeli te jednostki są stosowane zwyczajowo i powszechnie dla tych towarów. Nie wymaga uwidocznienia cena jednostkowa określonego towaru, jeŜeli jest identyczna z ceną sprzedaŜy tego towaru, co wynika z § 8 ust. 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad uwidaczniania cen. JeŜeli przedsiębiorca nie wykonuje obowiązków, o których mowa w art. 4 ustawy o informowaniu o cenach, wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej nakłada na niego, w drodze decyzji, karę pienięŜną do wysokości 20 000 zł, o czym stanowi art. 6 ust. 1 tej ustawy. W niniejszej sprawie, w toku kontroli przeprowadzonej w placówce handlowej, naleŜącej do przedsiębiorcy „Społem” Powszechna Spółdzielnia SpoŜywców z siedzibą w Bytomiu, stwierdzono, Ŝe przy 285 asortymentach produktów oferowanych do sprzedaŜy nie uwidoczniono informacji o ich cenach jednostkowych. W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami, Śląski WIIH wymierzył w drodze decyzji karę pienięŜną przedsiębiorcy „Społem” Powszechna Spółdzielnia SpoŜywców z siedzibą w Bytomiu, to jest podmiotowi, który nie dopełnił powyŜszego obowiązku. W opinii Prezesa UOKiK, w świetle zebranych dowodów, w toku postępowania nie zostało ustalone jakich i w jaki sposób oferowanych do sprzedaŜy produktów dotyczyły stwierdzone nieprawidłowości. Z Protokołu kontroli, w którym opisano ustalenia kontroli, stanowiącego podstawę do wszczęcia postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pienięŜnej z tytułu naruszenia obowiązku uwidocznienia w miejscu sprzedaŜy ceny jednostkowej towarów, nie wynika w szczególności w jakich ilościach nominalnych oferowane były do sprzedaŜy przedmiotowe produkty. Ogranicza to moŜliwość oceny prawidłowości dokonanej przez organ pierwszej instancji kwalifikacji czynu. Wskazać naleŜy, Ŝe zgodnie z § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad uwidaczniania cen, cena jednostkowa moŜe dotyczyć 1 l, 100 ml lub 0,1 l – dla towarów sprzedawanych według objętości - oraz 1 kg, 100 g albo 100 kg – dla towarów sprzedawanych wg masy. Ponadto, jak stanowi § 8 ust. 3 ww. rozporządzenia, nie jest wymagane uwidocznienie ceny jednostkowej towaru jeŜeli jest ona identyczna z ceną sprzedaŜy (tj. cena towarów w opakowaniach o zawartości netto: 1 kg, 100 g, 100 kg, 1 l, 100 ml, 0,1 l). W związku z powyŜszym, z uwagi na brak istotnych informacji (tj. o jakich ilościach nominalnych towary oferowano do sprzedaŜy), mających znaczenie dla oceny popełnienia zarzucanego przedsiębiorcy czynu, Prezes UOKiK nie ma moŜliwości jednoznacznego stwierdzenia, czy zasadnie kwestionowano brak ceny jednostkowej przy wszystkich 285 asortymentach towarów W myśl art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straŜy praworządności, z urzędu lub na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do Strona 5 z 6 dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z kolei art. 77 § 1 k.p.a., wskazuje, Ŝe organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jak wyŜej wskazano, Protokół kontroli nie dokumentuje w sposób jednoznaczny i wyczerpujący stanu faktycznego, będącego podstawą wydania przez organ pierwszej instancji decyzji w przedmiocie wymierzenia kary pienięŜnej z tytułu nieuwidocznienia ceny jednostkowej oferowanych towarów. W związku z powyŜszym, Prezes UOKiK, działając w trybie odwoławczym powziął wątpliwość co do ustalonego przez Śląskiego WIIH stanu faktycznego w sprawie. Stwierdzone braki w ustaleniach w toku postępowania kontrolnego nie są moŜliwe do usunięcia na etapie postępowania odwoławczego (organ odwoławczy nie ma uprawnień kontrolnych), ani teŜ przez zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a., gdyŜ ustaleń dotyczących stanu faktycznego dokonuje się na dzień przeprowadzenia kontroli, skutkiem czego jest konieczność uchylenia zaskarŜonej decyzji i umorzenie postępowania. NiezaleŜnie od powyŜszego, nawiązując do argumentów strony podniesionych w odwołaniu, Prezes UOKiK wskazuje, Ŝe art. 6 ustawy o informowaniu o cenach statuuje odpowiedzialność administracyjną podmiotów, wobec których stwierdzono naruszenie wymagań określonych w art. 4 tej ustawy. Regulacja ta ma na celu wyeliminowanie nieprawidłowości w informowaniu konsumentów o cenach towarów i usług. Odpowiedzialność wynikająca z ww. przepisu ma charakter obiektywny i powstaje z chwilą popełnienia naruszenia. Obiektywny charakter odpowiedzialności administracyjnej opiera się na zasadzie ryzyka (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2010 r., sygn. II OSK 1079/12). Oznacza to, Ŝe przesłanką tej odpowiedzialności jest stwierdzenie nieprzestrzegania przez określony podmiot nałoŜonych prawem obowiązków. Wobec powyŜszego, organ po stwierdzeniu faktu naruszenia obowiązku, o którym mowa w art. 4 ustawy o informowaniu o cenach, moŜe jedynie wydać decyzję administracyjną wymierzającą karę pienięŜną w przewidzianej w ustawie wysokości. Mając więc na uwadze charakter odpowiedzialności administracyjnej, bez znaczenia są okoliczności, w wyniku których strona dopuściła się nieprawidłowości, gdyŜ karę wymierza się za samo naruszenie prawa bez względu na okoliczności, którymi kierowała się ona naruszając prawo. Prezes UOKiK nie podziela równieŜ stanowiska strony w kwestii, iŜ w sprawie znaczenie ma krótki czas, jaki upłynął od wejścia w Ŝycie ustawy o informowaniu o cenach do dnia kontroli. Wskazać naleŜy, Ŝe obowiązek uwidaczniania w miejscu sprzedaŜy cen jednostkowych oferowanych produktów nie jest nowym rozwiązaniem, gdyŜ poprzednio obowiązująca ustawa o cenach równieŜ nakładała na przedsiębiorcę taki obowiązek. Co równie istotne, strona o zamiarze przeprowadzenia kontroli w zakresie przestrzegania przepisów dotyczących uwidaczniania cen została powiadomiona pismem z dnia 25 sierpnia 2014 r. Pismo to odebrała 28 sierpnia 2014 r., tj. na siedem dni przed rozpoczęciem kontroli, zatem miała moŜliwość podjęcia stosownych działań w powyŜszym zakresie. Strona 6 z 6 Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, jest organem wyŜszego stopnia w stosunku do wojewódzkich inspektorów Inspekcji Handlowej. Zatem, w myśl art. 127 § 2 k.p.a. w związku z art. 1 ust. 3 ustawy o Inspekcji Handlowej, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest organem właściwym do rozpatrzenia wniesionego odwołania. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarŜoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Biorąc powyŜsze pod uwagę, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzekł, jak w sentencji. Niniejsza decyzja jest ostateczna w trybie postępowania administracyjnego. Pouczenie Zgodnie z art. 52 § 1, art. 53 § 1, art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) od niniejszej decyzji przysługuje skarga wnoszona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą naleŜy wnieść w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Wiceprezes Dorota Karczewska Otrzymują: 1. „Społem” Powszechna Spółdzielnia SpoŜywców pl. Kościuszki 9 41-902 Bytom 2. Śląski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w Katowicach 3. a/a