RWR-24/2005

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROC Ł AWIU 50-413 Wroc ł aw, ul. Walo ń ska 3-5 tel.(071)344 65 87, (071)34 05 920, fax (071)34 05 922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl Wroc ł aw, 11 maja 2005 r. RWR 61-26/05/JM DECYZJA Nr 24 /2005 I. Na podstawie art. 23e ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Annie Bil prowadz ą cej dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą SPORTMIX Anna Bil, ul. Łą czna 20, 34-325 Ł odygowice , - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę dzia ł anie ww. przedsi ę biorcy, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , wskazan ą w art. 23a powo ł anej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą c ą na naruszeniu obowi ą zku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji poprzez nie zamieszczenie na swojej stronie internetowej (www.sportmix.pl) wymaganych prawem gwarancji ochronnych dla konsumentów, tj: 1. brak informacji o numerze REGON przedsi ę biorcy oraz oznaczenia organu, który zarejestrowa ł dzia ł alno ść gospodarcz ą , 2. brak potwierdzenia o dokonaniu zamówienia, 3. brak informacji o pe ł nych kosztach obejmuj ą cych wszystkie sk ł adniki, w szczególno ś ci c ł a i podatki, 4. brak okre ś lenia terminu, jak d ł ugo wi ąż e oferta, 5. brak informacji, czy dane osobowe konsumenta b ę d ą przetwarzane i w jakim celu, 6. brak okre ś lenia sposobu rozstrzygni ę cia reklamacji, 7. brak okre ś lenia terminu odpowiedzi na reklamacj ę , 8. brak okre ś lenia zasad i sposobu utrwalania i zabezpieczania konsumentowi tre ś ci zawartej umowy, 9. brak okre ś lenia sposobu udost ę pniania konsumentowi tre ś ci zawartej umowy, 10. brak okre ś lenia w regulaminie rodzaju i zakresu us ł ug ś wiadczonych drog ą elektroniczn ą , 11. brak okre ś lenia warunków ś wiadczenia us ł ug drog ą elektroniczn ą , w tym: o wymaga ń technicznych niezb ę dnych do wspó ł pracy z systemem teleinformatycznym, którym pos ł uguje si ę us ł ugodawca, o zakazu dostarczania przez us ł ugobiorc ę (konsumenta) tre ś ci o charakterze bezprawnym, i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 14 lutego 2005 r. 2 UZASADNIENIE 1. Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wroc ł awiu, w ramach prowadzonego w sierpniu 2004 r. post ę powania sygn. akt RWR 078-70/04/ZR, skontrolowa ł 42 witryny sklepów internetowych, oferuj ą cych do sprzeda ż y sprz ę t sportowy, w celu wst ę pnego ustalenia, czy zachodzi podejrzenie stosowania przez tych przedsi ę biorców, praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 23 a ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zwanej dalej „ ustaw ą o ochronie (…) ”. Analiza witryny internetowej www.sportmix.pl, nale żą cej do Anny Bil, prowadz ą cej dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą SPORTMIX Anna Bil, da ł a podstaw ę do podejrzenia, i ż na jej stronach nie s ą zamieszczane wszystkie wymagane prawem informacje. (Dowód: karta nr 4) 2. W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej „Prezesem Urz ę du”, postanowieniem nr 79/2005 z dnia 4 lutego 2005 r., wszcz ął post ę powanie w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 23a ustawy o ochronie (…), w zwi ą zku z podejrzeniem naruszenia przez Ann ę Bil, prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą w zakresie sprzeda ż y przez internet sprz ę tu sportowego, pod nazw ą SPORTMIX Anna Bil, ul. Łą czna 20, 34-325 Ł odygowice, zwan ą dalej „przedsi ę biorc ą ”, obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji poprzez nie zamieszczenie na swojej stronie internetowej (www.sportmix.pl) wymaganych prawem gwarancji ochronnych dla konsumentów, tj: 1. brak informacji o numerze REGON przedsi ę biorcy oraz oznaczenia organu, który zarejestrowa ł dzia ł alno ść gospodarcz ą , 2. brak potwierdzenia o dokonaniu zamówienia, 3. brak informacji o pe ł nych kosztach obejmuj ą cych wszystkie sk ł adniki, w szczególno ś ci c ł a i podatki, 4. brak okre ś lenia terminu, jak d ł ugo wi ąż e oferta, 5. brak informacji, czy dane osobowe konsumenta b ę d ą przetwarzane i w jakim celu, 6. brak okre ś lenia sposobu rozstrzygni ę cia reklamacji, 7. brak okre ś lenia terminu odpowiedzi na reklamacj ę , 8. brak okre ś lenia zasad i sposobu utrwalania i zabezpieczania konsumentowi tre ś ci zawartej umowy, 9. brak okre ś lenia sposobu udost ę pniania konsumentowi tre ś ci zawartej umowy, 10. brak okre ś lenia w regulaminie rodzaju i zakresu us ł ug ś wiadczonych drog ą elektroniczn ą , 11. brak okre ś lenia warunków ś wiadczenia us ł ug drog ą elektroniczn ą , w tym: a. wymaga ń technicznych niezb ę dnych do wspó ł pracy z systemem teleinformatycznym, którym pos ł uguje si ę us ł ugodawca, b. zakazu dostarczania przez us ł ugobiorc ę (konsumenta) tre ś ci o charakterze bezprawnym. (Dowód: karta nr 1) 3. Jednocze ś nie postanowieniem nr 80/2005 z dnia 4 lutego 2005 r. w poczet dowodów niniejszej sprawy zaliczono informacje uzyskane przez Prezesa Urz ę du w sprawach: 1. sygn. RWR 078-70/04/ZR tj. kart ę „Badanie E-Comerce-Witryny Internetowe” wype ł nion ą przez badaj ą cego witryny www.sportmix.pl 2. sygn. RWR 402-22/04/JM tj. za ś wiadczenie o wpisie do ewidencji gospodarczej nr 2276/2003. 3 (Dowód: karta nr 2, 4,5) 4. W odpowiedzi na postawione zarzuty, przedsi ę biorca w pi ś mie z dnia 23 lutego 2005 r. (daty wp ł ywu) poda ł , i ż dokona ł zmian na stronie internetowej sklepu. Jednocze ś nie nades ł a ł wydruk ze strony internetowej www.sportmix.pl, zawieraj ą cy naniesione zmiany. (Dowód: karta nr 11, 15-17) II. W toku post ę powania dowodowego Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: 1. Anna Bil zosta ł a wpisana do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Wójta Gminy Ł odygowice, pod numerem 2276/2001. Przedmiotem jej dzia ł ania jest m.in. sprzeda ż przez internet. (Dowód: karta nr 5) 2. Za po ś rednictwem strony internetowej www.sportmix.pl ww. przedsi ę biorca prowadzi sprzeda ż sprz ę tu sportowego. Z jego oferty korzysta ć mog ą zarówno osoby fizyczne (konsumenci), jak te ż przedsi ę biorcy. Warunkiem dokonania zakupu jest prawid ł owe wype ł nienie dost ę pnego na stronie formularza zamówienia i przes ł anie go do sprzedawcy za po ś rednictwem m.in. internetu. Towar dostarczany jest, zgodnie z wyborem konsumenta, za po ś rednictwem Poczty Polskiej lub firm ą kuriersk ą GTS. P ł atno ść nast ę puje w momencie odbioru przesy ł ki z zamówionym towarem lub przelewem bankowym. (Dowód: karta nr 9, 12) 3. Zasady dokonywania przez konsumentów zakupów w sklepie internetowym przedsi ę biorcy oraz zg ł aszania reklamacji uregulowane s ą w „regulaminie”. (Dowód: karta nr 9-10, 12-13) 4. Prezes Urz ę du w stosowanym przez przedsi ę biorc ę regulaminie dopatrzy ł si ę braku, wymaganych przez ustawodawc ę , informacji i danych, wskazanych w osnowie decyzji, dotycz ą cych prawa konsumentów do rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. (Dowód: karta nr 4, 9-10, 12-13) 5. W trakcie trwania post ę powania dowodowego przedsi ę biorca powiadomi ł Prezesa Urz ę du o wprowadzeniu z dniem 14 lutego 2005 r. zmian w regulaminie, w za łą czeniu przesy ł aj ą c jego now ą wersj ę , w którym wpisano nast ę puj ą ce informacje : - ad. zarzutu w sprawie braku informacji o numerze REGON przedsi ę biorcy oraz oznaczenia organu, który zarejestrowa ł dzia ł alno ść gospodarcz ą : REGON 072867102 ZA Ś WIADCZENIE o Wpisie do Ewidencji Dzia ł alno ś ci Gospodarczej nr 2276/2003 wydane przez Wójta Gminy Ł odygowice, - ad. zarzutu w sprawie braku potwierdzenia o dokonaniu zamówienia: Zamówienie potwierdzane jest drog ą elektroniczn ą zaraz po jego z ł o ż eniu. - ad. zarzutu w sprawie braku informacji o pe ł nych kosztach obejmuj ą cych wszystkie sk ł adniki, w szczególno ś ci c ł a i podatki: przy ka ż dym twarze umieszczona jest cena z adnotacj ą i ż „zawiera 22% podatku VAT”, - ad. zarzutu w sprawie braku okre ś lenia terminu, jak d ł ugo wi ąż e oferta: Oferta jest aktualna do wyczerpania zapasów. - ad. zarzutu w sprawie braku informacji, czy dane osobowe konsumenta b ę d ą przetwarzane i w jakim celu: Wszystkie dane przesy ł ane przez klienta do naszej firmy s ą chronione zgodnie z ustaw ą o danych osobowych i nie ulegaj ą przetwarzaniu w jakichkolwiek innych celach ni ż sama 4 realizacja zamówienia. Adresy e-mail jak i dane tele adresowe nie s ą wykorzystywane w celach marketingowych. - ad. zarzutów w sprawie braku okre ś lenia terminu odpowiedzi na reklamacj ę oraz sposobu jej rozstrzygni ę cia: Reklamowany towar powinien zawiera ć kopi ę dokumentu zakupu, oryginalne opakowanie, opis uszkodze ń wraz z podan ą sytuacj ą kiedy dana usterka wyst ą pi ł a; opis taki powinien by ć dok ł adny. Reklamacja zostaje rozstrzygni ę ta w ci ą gu 14 dni od daty otrzymania reklamowanego towaru poprzez wymian ę lub napraw ę . - ad. zarzutu w sprawie braku okre ś lenia zasad i sposobu utrwalania i zabezpieczania konsumentowi tre ś ci zawartej umowy oraz braku okre ś lenia sposobu udost ę pniania konsumentowi tre ś ci zawartej umowy: Tre ść umowy zawartej ze sklepem SPORTMIX zostanie wys ł ana do Pa ń stwa wraz z zamówionym towarem. - ad. zarzutu w sprawie braku okre ś lenia w regulaminie rodzaju i zakresu us ł ug ś wiadczonych drog ą elektroniczn ą : I nternetowy sklep SPORTMIX oferuje sprzeda ż wysy ł kow ą wszystkich produktów dost ę pnych w ofercie. - ad. zarzutu w sprawie braku okre ś lenia warunków ś wiadczenia us ł ug drog ą elektroniczn ą , w tym wymaga ń technicznych niezb ę dnych do wspó ł pracy z systemem teleinformatycznym, którym pos ł uguje si ę us ł ugodawca oraz zakazu dostarczania przez us ł ugobiorc ę (konsumenta) tre ś ci o charakterze bezprawnym: Strona sklepu interntowego SPORTMIX do prawid ł owego funkcjonowania wymaga przegl ą darki z obs ł ug ą javascript'u. Korzystaj ą c ze sklepu internetowego SPORTMIX zobowi ą zujecie si ę Pa ń stwo do podejmowania tylko i wy łą cznie dzia ł a ń zgodnych z obowi ą zuj ą cym prawem oraz zobowi ą zujecie si ę Pa ń stwo do przestrzegania zakazu dostarczania tre ś ci o charakterze bezprawnym . (Dowód: karta nr 11, 15-17, 20) III. Maj ą c na uwadze zebrany materia ł dowodowy, Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Ustawa o ochronie (…) okre ś la warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów (art. 1 ust. 1). Rozpatrywana sprawa ma charakter publiczno – prawny, albowiem wi ąż e si ę z ochron ą interesu wszystkich konsumentów, dokonuj ą cych zakupów sprz ę tu sportowego w sklepie internetowym www.sportmix.pl. Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie : „Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów”. Zgodnie za ś z art. 23a ust. 2 powo ł anej ustawy „Za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci (...) naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji (...)”. Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie prawnej przed godz ą cymi w nie naruszeniami, polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem (zakazanych przez przepisy innych ustaw) oraz zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrymi obyczajami, dzia ł aniach przedsi ę biorców. Tworz ą c katalog dzia ł a ń , które b ę d ą uznawane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca pos ł u ż y ł si ę zwrotem „w szczególno ś ci”. Oznacza to, ż e wskazany katalog ma charakter przyk ł adowy. Zamiarem ustawodawcy by ł o uznanie za praktyk ę dzia ł a ń , które naruszaj ą przepisy innych ustaw. W przepisie art. 23a ustawy nie ma odwo ł ania do konkretnych ustaw (z tego wzgl ę du, i ż by ł oby to sprzeczne z zasadami poprawnej legislacji, ale 5 tak ż e ogranicza ł o Prezesa UOKiK w jego decyzjach w sprawie niedozwolonych praktyk naruszaj ą cych interesy konsumentów). Do stwierdzenia praktyki z art. 23a powo ł anej ustawy o ochronie (…) konieczne jest wykazanie, ż e spe ł nione zosta ł y łą cznie nast ę puj ą ce przes ł anki: 1. bezprawno ść dzia ł a ń przedsi ę biorcy, polegaj ą ca na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, 2. godzenie tymi dzia ł aniami w interes konsumentów, 3. naruszenie zbiorowego interesu konsumentów. W powy ż szej sprawie poddano analizie sposób informowania i zakres informacji przekazywanych konsumentowi dokonuj ą cemu zakupów za po ś rednictwem witryny internetowej www.sportmix.pl, o przys ł uguj ą cych mu prawach, a tak ż e obowi ą zkach. Podkre ś li ć nale ż y, i ż z chwil ą dokonania zamówienia konkretnego towaru w sklepie internetowym dochodzi do nawi ą zania stosunku zobowi ą zaniowego pomi ę dzy konsumentem a przedsi ę biorc ą , z istoty którego wynika, i ż na ka ż dej ze stron umowy ci ążą okre ś lone prawa i obowi ą zki. Sprzedawca, b ę d ą cy profesjonalist ą , winien udzieli ć konsumentowi, jako stronie s ł abszej tego stosunku, pe ł nej, rzetelnej i prawdziwej informacji dotycz ą cej prawnych gwarancji ochronnych jego interesów. Ad. 1) W pierwszej kolejno ś ci wskaza ć nale ż y, i ż cech ą charakterystyczn ą opisanej procedury stosowanej przez przedsi ę biorc ę w sklepie internetowym (patrz pkt 2 i 3 ustalonego stanu faktycznego) jest brak jednoczesnej obecno ś ci stron przy zawieraniu umowy, wywo ł any okoliczno ś ci ą wykorzystania technik komunikowania si ę na odleg ł o ść . Do zawarcia umowy dochodzi z chwil ą , gdy adresat oferty z ł o ż y oferentowi (przedsi ę biorcy), przy wykorzystaniu ś rodka porozumiewania si ę na odleg ł o ść jakim jest internet, o ś wiadczenie woli o przyj ę ciu przedstawionej mu oferty. Oznacza to, ż e w tej sprawie mamy do czynienia ze ś wiadczeniem us ł ugi drog ą elektroniczn ą . Pod tym poj ę ciem, zgodnie z art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o ś wiadczeniu us ł ug drog ą elektroniczn ą (Dz. U. Nr 144, poz. 1204 ze zm.) rozumie si ę wykonywanie us ł ugi, która nast ę puje poprzez wysy ł anie i odbieranie danych za pomoc ą systemów teleinformatycznych, na indywidualne żą danie us ł ugobiorcy, bez jednoczesnej obecno ś ci obu stron, przy czym dane te s ą transmitowane za po ś rednictwem sieci publicznych w rozumieniu ustawy Prawo Telekomunikacyjne. Natomiast w my ś l art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 ze zm.) umowy, zawierane z konsumentem bez jednoczesnej obecno ś ci obu stron, przy wykorzystaniu ś rodków porozumiewania si ę na odleg ł o ść , w szczególno ś ci poczty elektronicznej lub innych ś rodków komunikacji elektronicznej, w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o ś wiadczeniu us ł ug drog ą elektroniczn ą (Dz. U. Nr 144, poz. 1204 z pó ź n. zm.), s ą umowami na odleg ł o ść je ż eli kontrahentem konsumenta jest przedsi ę biorca, który w taki sposób zorganizowa ł swoj ą dzia ł alno ść . Zatem do przedsi ę biorców ś wiadcz ą cych us ł ugi drog ą elektroniczn ą i zawieraj ą cych z konsumentami umowy na odleg ł o ść zastosowanie maj ą przepisy: 1. ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 ze zm.), zwana dalej „ ustaw ą o prawach konsumentów ”, 2. ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o ś wiadczeniu us ł ug drog ą elektroniczn ą (Dz. U. Nr 144, poz. 1204 ze zm.), zwana dalej „ ustaw ą o ś wiadczeniu us ł ug drog ą elektroniczn ą ”, 6 3. rozporz ą dzenie Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen towarów i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y, zwane dalej „ rozporz ą dzeniem ”. Stosownie do tre ś ci art. 7 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy o prawach konsumentów konsument, który zawar ł umow ę na odleg ł o ść , mo ż e od niej odst ą pi ć bez podania przyczyn, sk ł adaj ą c stosowne o ś wiadczenie na pi ś mie w terminie dziesi ę ciu dni od dnia wydania rzeczy. Dokonuj ą c zakupu (art. 9 ust. 1 i 2) konsument powinien by ć poinformowany w sposób zrozumia ł y i ł atwy do odczytania, przy u ż yciu ś rodka porozumiewania si ę na odleg ł o ść , najpó ź niej w chwili z ł o ż enia mu propozycji zawarcia umowy, m.in. o: 1) imieniu i nazwisku (nazwie), adresie zamieszkania (siedziby) przedsi ę biorcy oraz organie, który zarejestrowa ł dzia ł alno ść gospodarcz ą przedsi ę biorcy, a tak ż e numerze, pod którym przedsi ę biorca zosta ł zarejestrowany (art. 9 ust. 1 pkt 1) , 2) istotnych w ł a ś ciwo ś ciach ś wiadczenia i jego przedmiotu (art. 9 ust. 1 pkt 2) , 3) cenie lub wynagrodzeniu obejmuj ą cych wszystkie ich sk ł adniki, a w szczególno ś ci c ł a i podatki (art. 9 ust. 1 pkt 3) , 4) zasadach zap ł aty ceny lub wynagrodzenia (art. 9 ust. 1 pkt 4) , 5) kosztach oraz terminie i sposobie dostawy (art. 9 ust. 1 pkt 5) , 6) prawie odst ą pienia od umowy w terminie dziesi ę ciu dni (art. 9 ust. 1 pkt 6) , 7) terminie, w jakim oferta lub informacja o cenie albo wynagrodzeniu maj ą charakter wi ążą cy (art. 9 ust. 1 pkt 8) , 8) miejscu i sposobie sk ł adania reklamacji (art. 9 ust. 1 pkt 10) , Przedsi ę biorca jest obowi ą zany do potwierdzenia konsumentowi na pi ś mie powy ż szych informacji najpó ź niej w momencie rozpocz ę cia spe ł niania ś wiadczenia (art. 9 ust.3). Zawarta pomi ę dzy przedsi ę biorc ą a konsumentem umowa powinna okre ś la ć miejsce i sposób sk ł adania reklamacji, nie powoduj ą ce nadmiernych trudno ś ci lub kosztów po stronie konsumenta (art. 11 ust 2). Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o ś wiadczeniu us ł ug drog ą elektroniczn ą us ł ugodawca ma obowi ą zek okre ś lenia regulaminu ś wiadczenia us ł ug drog ą elektroniczn ą oraz nieodp ł atnego udost ę pnienia tego regulaminu us ł ugobiorcy przed zawarciem umowy o ś wiadczenie us ł ug drog ą elektroniczn ą . Regulamin ten powinien okre ś la ć w szczególno ś ci (art. 8 ust. 3 ww. ustawy): 1) rodzaje i zakres us ł ug ś wiadczonych drog ą elektroniczn ą , 2) warunki ś wiadczenia us ł ug drog ą elektroniczn ą , w tym: a) wymagania techniczne niezb ę dne do wspó ł pracy z systemem teleinformatycznym, którym pos ł uguje si ę us ł ugodawca, b) zakaz dostarczania przez us ł ugobiorc ę tre ś ci o charakterze bezprawnym, 3) warunki zawierania i rozwi ą zywania umów o ś wiadczenie us ł ug drog ą elektroniczn ą , 4) tryb post ę powania reklamacyjnego. Stosownie za ś do art. 5 tej ustawy na stronie internetowej przedsi ę biorca podaje imi ę , nazwisko, miejsce zamieszkania i adres albo nazw ę lub firm ę oraz siedzib ę i adres oraz adresy elektroniczne. Ma on równie ż obowi ą zek (art. 7 pkt 1 lit b) zapewni ć dzia ł anie systemu teleinformatycznego, którym si ę pos ł uguje, umo ż liwiaj ą c nieodp ł atnie us ł ugobiorcy jednoznaczn ą identyfikacj ę stron us ł ugi ś wiadczonej drog ą elektroniczn ą oraz potwierdzenie faktu z ł o ż enia o ś wiadcze ń woli i ich tre ś ci, niezb ę dnych do zawarcia drog ą elektroniczn ą umowy o ś wiadczenie tej us ł ugi, w szczególno ś ci przy wykorzystaniu bezpiecznego podpisu elektronicznego w rozumieniu ustawy z dnia 18 wrze ś nia 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz. U. Nr 130, poz. 1450)). Art. 17 rozdzia ł u 4 „Zasady ochrony danych osobowych w zwi ą zku ze ś wiadczeniem us ł ug drog ą elektroniczn ą ”, ww. ustawy o ś wiadczeniu us ł ug drog ą elektroniczn ą stanowi, i ż dane osobowe us ł ugobiorcy (konsumenta) mog ą by ć przetwarzane przez us ł ugodawc ę w celu i zakresie okre ś lonym w niniejszej ustawie. Szczegó ł owe regulacje 7 odno ś nie rodzaju danych i sytuacji, w jakich us ł ugodawca mo ż e je przetwarza ć , znajduj ą si ę w art. 18-22 tego rozdzia ł u. Rozporz ą dzenie Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen towarów i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y w § 7 pkt 1 stanowi, i ż sprzedawca reklamuj ą c towar w handlu elektronicznym powinien uwidoczni ć jego cen ę jednostkow ą oraz dat ę lub termin obowi ą zywania podanej ceny. Zgodnie za ś z pkt 4 tego paragrafu, w przypadku zamawiania przez kupuj ą cego towaru przy wykorzystaniu ś rodków porozumiewania si ę na odleg ł o ść w rozumieniu przepisów o ś wiadczeniu us ł ug teleinformacyjnych i handlu elektronicznym, przedsi ę biorca powinien zakomunikowa ć konsumentowi cen ę wraz z op ł atami dodatkowymi za dostarczenie towaru i za po łą czenie. Informacje te powinny by ć podane przez przedsi ę biorc ę przed sporz ą dzeniem umowy w sposób niebudz ą cy w ą tpliwo ś ci zamawiaj ą cego (konsumenta). Brak zatem na witrynie sklepu internetowego którejkolwiek z ww. informacji ś wiadczy o sprzeniewierzeniu si ę woli prawodawcy i stanowi nie dope ł nienie przez przedsi ę biorc ę obowi ą zku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji o przys ł uguj ą cych im prawach. Tym samym jest dzia ł aniem bezprawnym. Na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach konsumentów przedsi ę biorca winnien na witrynie swojego sklepu internetowego zamie ś ci ć numer REGON oraz oznaczenie organu, który zarejestrowa ł jej dzia ł alno ść gospodarcz ą . Brak tych danych uchybia obowi ą zkowi udzielenia konsumentowi rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Sprzeniewierzeniem si ę woli prawodawcy wyra ż onej w art. 7 pkt 1 lit. b) ustawy o ś wiadczeniu us ł ug drog ą elektroniczn ą jest brak potwierdzenia o dokonaniu przez konsumenta zamówienia. Brak informacji o pe ł nych kosztach obejmuj ą cych wszystkie sk ł adniki, w szczególno ś ci c ł a i podatki stanowi naruszenie art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy o prawach konsumentów oraz § 7 pkt 1 i pkt 4 rozporz ą dzenia . Niedope ł nieniem przez przedsi ę biorc ę obowi ą zku wynikaj ą cego z art. 9 ust. 1 pkt 8 ustawy o prawach konsumentów jest brak okre ś lenia terminu, jak d ł ugo wi ąż e oferta. Naruszeniem art.17 ustawy o ś wiadczeniu us ł ug drog ą elektroniczn ą jest brak na stronie internetowej sklepu informacji, czy dane osobowe konsumenta b ę d ą przetwarzane i w jakim celu. Art. 8 ust. 3 pkt 4 ustawy o ś wiadczeniu us ł ug drog ą elektroniczn ą zobowi ą zuje przedsi ę biorc ę do okre ś lenia w regulaminie trybu post ę powania reklamacyjnego. Zatem nie podanie sposobu rozstrzygni ę cia reklamacji i terminu odpowiedzi na reklamacj ę stanowi naruszenie tego przepisu prawnego. Kolejnymi naruszeniami ww. ustawy, a w szczególno ś ci jej art. 9 ust. 3 w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 1 , jest brak okre ś lenia zasad oraz sposobu utrwalania i zabezpieczania konsumentowi tre ś ci zawartej umowy, a tak ż e brak okre ś lenia sposobu udost ę pniania konsumentowi jej tre ś ci. Brak okre ś lenia w regulaminie rodzaju i zakresu us ł ug ś wiadczonych drog ą elektroniczn ą uchybia dyspozycji art. 8 ust. 3 pkt 1 ustawy o ś wiadczeniu us ł ug drog ą elektroniczn ą . Ustawa o ś wiadczeniu us ł ug drog ą elektroniczn ą w art. 8 ust. 3 pkt 2 lit. a) i b) nak ł ada na przedsi ę biorc ę obowi ą zek okre ś lenia w regulaminie warunków ś wiadczenia us ł ug drog ą elektroniczn ą , w tym: • wymaga ń technicznych niezb ę dnych do wspó ł pracy z systemem teleinformatycznym, którym pos ł uguje si ę us ł ugodawca, • zakazu dostarczania przez us ł ugobiorc ę (konsumenta) tre ś ci o charakterze bezprawnym. 8 Zatem brak ww. zapisów na witrynie internetowej www.sportmix.pl s tanowi sprzeniewierzenie si ę woli ustawodawcy. Z powy ż szego wynika, ż e zosta ł a spe ł niona pierwsza z trzech ww. przes ł anek, tj. bezprawno ść dzia ł a ń przedsi ę biorcy, polegaj ą ca na naruszeniu wskazanych powy ż ej przepisów ustaw i rozporz ą dzenia, co jednocze ś nie naruszy ł o obowi ą zek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Wskaza ć przy tym nale ż y, ż e prawo konsumenta do rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji jest jednym z jego zasadniczych praw, a brak takiej informacji uniemo ż liwia konsumentowi swobod ę oceny i wyboru najlepszej oferty, ograniczaj ą c wolno ść jego decyzji rynkowych. Profesjonalista zawsze obowi ą zany jest poinformowa ć konsumenta, b ę d ą cego z zasady s ł absz ą stron ą stosunku umownego, o istotnych okoliczno ś ciach dotycz ą cych kontraktu – w sposób prawdziwy, rzeczowy i kompletny, co jest cech ą generaln ą prawa umów i wyp ł ywa z obowi ą zku lojalnego kontraktowania (vide: E. Łę towska, Prawo umów konsumenckich, Warszawa 2002, str. 215 i nast.). Ad 2) Dokonuj ą c analizy drugiej przes ł anki zastosowania w rozpatrywanej sprawie art. 23a ustawy o ochronie (…) nale ż y stwierdzi ć , i ż opisane dzia ł anie Spó ł ki, naruszaj ą ce przepisy ustaw o ś wiadczeniu us ł ug drog ą elektroniczn ą oraz o prawach konsumentów, niew ą tpliwie godzi ł o w interes konsumenta i rodzi ł o po jego stronie niekorzystne skutki. Ka ż dy konsument ma prawo sprawdzi ć wiarygodno ść przedsi ę biorcy, u którego dokonuje zakupu i uiszcza zap ł at ę za towar. Niew ą tpliwie brak pe ł nej nazwy przedsi ę biorcy, a tak ż e brak informacji o jego numerze REGON oraz o oznaczeniu organu, który zarejestrowa ł dzia ł alno ść gospodarcz ą , mo ż e mu to utrudni ć . Brak potwierdzenia o dokonaniu zamówienia pozostawia konsumenta w niepewno ś ci, czy jego o ś wiadczenie woli zosta ł o w ł a ś ciwie z ł o ż one i przyj ę te przez Spó ł k ę oraz czy b ę dzie zrealizowane. Konsument dokonuj ą c zakupu okre ś lonej rzeczy winien by ć w sposób jednoznaczny, jasny i czytelny poinformowany o jego cenie jednostkowej. Dlatego te ż przy danym produkcie powinna by ć ona uwidoczniona. Równie ż konsument powinien otrzyma ć informacj ę , czy jest to cena ostateczna (brutto) tego artyku ł u, uwzgl ę dniaj ą ca wszystkie sk ł adniki, a w szczególno ś ci c ł a i podatki. Odpowiednie zapisy w tym zakresie przedsi ę biorca winien umie ś ci ć przy ka ż dym, oferowanym przez siebie do sprzeda ż y produkcie, jak równie ż w regulaminie. Brak powy ż szych danych stawia konsumenta w sytuacji niepewno ś ci, czy za zamówiony towar zap ł aci kwot ę przy nim widniej ą c ą , czy te ż zostanie ona powi ę kszona np. o podatek VAT lub op ł at ę licencyjn ą zwi ę kszaj ą c ą warto ść celn ą towaru z importu. Okre ś lenie terminu, jak d ł ugo wi ąż e oferta, jest instytucj ą tzw. warming up – utrzymywania wi ążą cego charakteru w zakresie ceny zarówno oferty, jak i materia ł ów informacyjnych. Zatem okres obowi ą zywania oferty winien by ć wskazany przez przedsi ę biorc ę w sposób jednoznaczny i nie budz ą cy w ą tpliwo ś ci, gdy ż terminem tym jest on zwi ą zany. Dane osobowe konsumenta podlegaj ą ustawowej ochronie. Dlatego te ż ustawa o ś wiadczeniu us ł ug drog ą elektroniczn ą w rozdziale 4 „Zasady ochrony danych osobowych w zwi ą zku ze ś wiadczeniem us ł ug drog ą elektroniczn ą ” szczegó ł owo okre ś la w jakim celu i zakresie mog ą by ć one przetwarzane przez przedsi ę biorców ś wiadcz ą cych us ł ugi drog ą elektroniczn ą . Zatem konsument winien by ć poinformowany, czy jego dane osobowe b ę d ą przetwarzane w innym celu, ni ż to jest niezb ę dne do wykonania i rozliczenia us ł ugi. Brak tych zapisów narusza dobra osobiste konsumenta, który nie ma kontroli nad tym, jak faktycznie wykorzystywane s ą jego dane osobowe. Obowi ą zkiem przedsi ę biorcy jest podanie pe ł nej informacji o trybie post ę powania reklamacyjnego, w zakres którego wchodzi termin odpowiedzi na reklamacj ę i sposób 9 jej rozstrzygni ę cia. Brak na witrynie sklepu internetowego ww. zapisów stanowi ograniczenie praw konsumenta i w konsekwencji powoduje utrudnienia w dochodzeniu przez niego roszcze ń . Konsument, dokonuj ą c zamówienia okre ś lonego towaru z oferty, przedstawionej na witrynie internetowej, zawiera z przedsi ę biorc ą umow ę kupna-sprzeda ż y tego towaru oraz dostarczenia go na wskazany przez siebie adres. Dlatego te ż , dla potwierdzenia wszelkich warunków na jakich ww. czynno ś ci maj ą by ć wykowane oraz praw i obowi ą zków obu stron tej umowy, niezb ę dnym jest okre ś lenie zasad i sposobu utrwalania, zabezpieczania oraz udost ę pniania konsumentowi jej tre ś ci. Ma to tak ż e istotne znaczenie dla konsumenta przy dochodzeniu roszcze ń z tytu ł u niewykonania lub nienale ż ytego wykonania umowy przez przedsi ę biorc ę . Sprzedawca prowadz ą cy sklep internetowy ma obowi ą zek wskaza ć zarówno rodzaj, jak te ż i zakres swoich us ł ug. Taka informacja jest niezb ę dna, aby konsument wiedzia ł , czy znajdzie na witrynie sklepu interesuj ą ce go towary, czy te ż straci jedynie czas i pieni ą dze (koszt po łą czenia internetowego) szukaj ą c produktów, których w sprzeda ż y nie ma. Sprzedawca winien poda ć minimalne parametry (niezb ę dne do wspó ł pracy z systemem teleinformatycznym, którym sam si ę pos ł uguje), jakie musi posiada ć sprz ę t komputerowy konsumenta, aby bez problemów móg ł on dokona ć zamówienia. Zatem konsument, otwieraj ą c stron ę internetow ą , powinien od razu uzyska ć informacj ę , czy przy u ż yciu posiadanego przez siebie komputera, bez ż adnych przeszkód, b ę dzie móg ł „porusza ć si ę ” po sklepie oraz dokonywa ć zakupów. Konsumenta, korzystaj ą cego z us ł ug sklepów internetowych, obowi ą zuje ustawowy zakaz dostarczania na jego witryn ę tre ś ci o charakterze bezprawnym. Zgodnie za ś z wol ą ustawodawcy to na przedsi ę biorcy spoczywa obowi ą zek poinformowania go o powy ż szym. Brak informacji na ten temat mo ż e skutkowa ć tym, i ż nie ś wiadomy tego konsument mo ż e przes ł a ć na stron ę materia ł y, których dostarczanie jest zagro ż one kar ą . Po ś rednio, zamieszczenie odpowiedniego zapisu zakazuj ą cego konsumentowi ww. dzia ł a ń le ż y tak ż e w interesie przedsi ę biorcy, który ponosi odpowiedzialno ść za wszystkie informacje zawarte na jego stronie internetowej. Jak zatem z powy ż szego wynika, zdaniem Prezesa Urz ę du, wol ą ustawodawcy zosta ł y stworzone prawne gwarancje ochronne interesów konsumentów, poprzez ustanowienie katalogu obowi ą zków przedsi ę biorcy wobec nich. Podkre ś laj ą c rang ę tych zapisów nadano im form ę obowi ą zków ustawowych. Przepisy prawa o charakterze bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cym wprowadzono do porz ą dku prawnego po to, by chroni ć dobro zas ł uguj ą ce na ochron ę . Ka ż de dzia ł anie bezprawne w ramach danego stosunku prawnego godzi w interesy drugiej strony kontraktu. Przyj ąć zatem nale ż y, i ż nieuczynienie zado ść ww. obowi ą zkom ustawowym godzi w interes konsumentów, który ustawodawca uzna ł za istotny i podlegaj ą cy ochronie prawnej. Zatem wype ł niona zosta ł a druga z przes ł anek, niezb ę dna do stwierdzenia praktyki naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Ad 3) Zgodnie z art. 23a ust. 1 zd. 2 ustawy o ochronie , zbiorowym interesem konsumentów nie jest suma indywidualnych interesów konsumentów. O tym, czy naruszony zosta ł interes zbiorowy, nie zawsze przes ą dza kryterium ilo ś ciowe, poniewa ż niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta, mo ż e by ć przejawem powszechnie stosowanej praktyki naruszaj ą cej interes zbiorowy. Omówione dzia ł ania przedsi ę biorcy dotyczy ł y niew ą tpliwie zbiorowego interesu konsumentów, tj. wszystkich konsumentów, którzy dokonywali za po ś rednictwem strony www.sportmix.pl zakupów w jego sklepie internetowym. Widoczne jest wi ę c, ż e bezprawne zachowanie Uczestnika nie dotyczy ł o interesów poszczególnych osób, których sprawy maj ą charakter jednostkowy, indywidualny i nie 10 daj ą cy si ę porówna ć z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami kr ę gu kupuj ą cych konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla ca ł ej grupy kontrahentów przedsi ę biorcy. W takich okoliczno ś ciach poszkodowana zostaje pewna grupa konsumentów nie b ę d ą ca tylko – z punktu widzenia przedsi ę biorcy stosuj ą cego praktyk ę – przypadkow ą zbiorowo ś ci ą konsumentów, lecz jej odr ę bn ą kategori ą , których łą czy wspólny interes. W tym stanie rzeczy nale ż y uzna ć , ż e naruszony zosta ł zbiorowy interes konsumentów, a tym samym spe ł niona ostatnia z trzech ww. przes ł anek. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie, Prezes UOKiK stwierdzi ł , ż e zosta ł y spe ł nione łą cznie wszystkie przes ł anki dla zakwalifikowania opisanych dzia ł a ń jako praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lonej w art. 23a ustawy o ochronie (...) . Jednak ż e zgodnie z art. 23e ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (…) nie wydaje si ę decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą cej zaniechanie jej stosowania, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 23 a. W takim przypadku Prezes UOKiK wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdza zaniechanie jej stosowania. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, albowiem Prezes Urz ę du stwierdzi ł , i ż powy ż sza praktyka, opisana w osnowie decyzji, mia ł a charakter czasowy, a jej stosowanie zosta ł o zaniechane z dniem 14 lutego 2005 r., tj. z dniem wprowadzenia zmian do regulaminu (pismo przedsi ę biorcy z dnia 16 lutego 2005 r. – karta nr 11 oraz wydruk obowi ą zuj ą cego regulaminu i strony z ofert ą produktów – karty 12-14 i 20). Wobec powy ż szego orzeczono, jak na wst ę pie. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura we Wroc ł awiu . Otrzymuj ą : SPORTMIX Anna Bil ul. Łą czna 20 34-325 Ł odygowice Z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury we Wroc ł awiu Zbigniew Jurczyk