RWA-64/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-61-41/08/JKa Warszawa, dn. 31 grudnia 2008 r. DECYZJA Nr RWA –64/2008 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w toku którego zosta ł o uprawdopodobnione, i ż Przedsi ę biorstwu Us ł ug In ż ynieryjno-Komunalnych z siedzib ą w Soko ł owie Podlaskim, stosuje praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą c ą na zamieszczeniu we wzorcach umów na ś wiadczenie us ł ug odbioru sta ł ych odpadów komunalnych o tre ś ci: 1. „Odbiór odpadów w terminie wynikaj ą cym z harmonogramu uwa ż a si ę za wykonany, je ż eli najpó ź niej w drugim dniu roboczym po terminie wynikaj ą cym z tego harmonogramu Zleceniodawca nie wniesie reklamacji ” (§ 5 pkt 5 Umowy Nr….. //M/2008 na odbiór odpadów); 2. „Odbiór odpadów w terminie okre ś lonym harmonogramem uwa ż a si ę za wykonany, je ś li Zleceniodawca nie wniesie reklamacji najpó ź niej w ci ą gu trzech dni od ustalonego dnia wywozu” (§ 3 pkt 3 Umowy Nr……); 3. „ Zmiana ceny dokonana zgodnie z ust.1 nie oznacza zmiany umowy ” (§ 11 pkt 2 Umowy Nr….. //M/2008 na odbiór odpadów); 4. „Zmiana wysoko ś ci cen oraz harmonogramu za wykonanie us ł ugi, okre ś lone w § 5pkt 1, nie wymaga zmiany umowy” (§8 Umowy Nr……); 5. „W przypadku zw ł oki w zap ł acie nale ż no ś ci przekraczaj ą cej 30 dni Zleceniobiorca zastrzega sobie prawo rozwi ą zania umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia” (§ 14 pkt 2 Umowy Nr….. //M/2008 na odbiór odpadów). po przygotowaniu przez Przedsi ę biorstwo Us ł ug In ż ynieryjno Komunalnych Sp. z o.o. z siedzib ą w Soko ł owie Podlaskim nowych postanowie ń wzorów umów na ś wiadczenie us ł ug odbioru sta ł ych odpadów komunalnych, uwzgl ę dniaj ą cych wszystkie zastrze ż enia Prezesa Urz ę du, za łą czonych do pism ww. Spó ł ki z dnia 3 lipca 2008 r. i 24 listopada 2008 r. oraz po przyj ę ciu zobowi ą zania ww. Spó ł ki do zmiany obowi ą zuj ą cych umów – z uwzgl ę dnieniem zmian zaakceptowanych niniejsz ą decyzj ą – do dnia 28 lutego 2008 r. oraz do zawierania nowych umów na podstawie wzorców uwzgl ę dniaj ą cych zmiany zaakceptowane niniejsz ą decyzj ą - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nak ł ada si ę na Przedsi ę biorstwo Us ł ug In ż ynieryjno-Komunalnych Sp. z o. o. z siedzib ą w Soko ł owie Podlaskim obowi ą zek wykonania tego zobowi ą zania . II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 134 poz. 939) ), - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nak ł ada si ę na Przedsi ę biorstwo Us ł ug In ż ynieryjno-Komunalnych Sp. z o.o. z siedzib ą w Soko ł owie Podlaskim obowi ą zek z ł o ż enia sprawozdania do dnia 15 marca 2009 r. o stopniu realizacji przyj ę tego zobowi ą zania, które ma zawiera ć : - informacj ę dotycz ą c ą liczby zmienionych do dnia 28 lutego 2009 r. umów na ś wiadczenie us ł ug odbioru sta ł ych odpadów komunalnych zawartych z konsumentami na podstawie wzorców umownych o tre ś ci zmodyfikowanej stosownie do zobowi ą zania Spó ł ki z ł o ż onego w pismach z dnia 3 lipca 2008 r. oraz 24 listopada 2008 r.; - informacj ę dotycz ą c ą liczby obowi ą zuj ą cych w dniu 28 lutego 2009 r. umów na ś wiadczenie us ł ug odbioru sta ł ych odpadów komunalnych zawartych z konsumentami, które nie zosta ł y zmienione do tego dnia w sposób wynikaj ą cy ze zobowi ą zania Spó ł ki z ł o ż onego w pismach z dnia 3 lipca 2008 r. oraz 24 listopada 2008 r.; - informacj ę dotycz ą c ą liczby umów zawartych do dnia 28 lutego 2009 r. na podstawie nowego wzorca umownego. UZASADNIENIE W zwi ą zku z przeprowadzonym post ę powaniem wyja ś niaj ą cym maj ą cym na celu ustalenie, czy na lokalnych rynkach us ł ug odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci oraz sk ł adowania odpadów komunalnych na terenie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej Delegatury zachodz ą okoliczno ś ci wskazuj ą ce na mo ż liwo ść naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego, post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, b ą d ź naruszenie chronionych prawem interesów konsumentów uzasadniaj ą ce podj ę cie dzia ł a ń okre ś lonych w odr ę bnych ustawach (sygn. RWA-401-2/07/GM) Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Warszawie przeprowadzi ł kontrol ę tre ś ci wzorców umów na ś wiadczenie us ł ug odbioru sta ł ych odpadów komunalnych wykorzystywanych przez Przedsi ę biorstwo Us ł ug In ż ynieryjno-Komunalnych Sp. z o.o. z siedzib ą w Soko ł owie Podlaskim (dalej: Przedsi ę biorca lub Spó ł ka) . Wyniki wst ę pnej analizy tre ś ci postanowie ń tych wzorców da ł y podstaw ę do sformu ł owania wniosku, ż e cz ęść z nich jest zbie ż na z brzmieniem postanowie ń wpisanych ju ż do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym, postanowieniem z dnia 2 czerwca 2008 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Warszawie wszcz ął przeciwko Przedsi ę biorcy post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów pod zarzutem stosowania postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego (dalej: k.p.c.), co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 2 Jednocze ś nie postanowieniem z dnia 2 czerwca 2008 r. Prezes Urz ę du zaliczy ł w poczet materia ł ów dowodowych pismo Spó ł ki z dnia 21 stycznia 2008 roku wraz z za łą cznikami uzyskane przez Prezesa Urz ę du w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego wszcz ę tego postanowieniem o sygn. RWA-401-2/07/GM. Zawiadamiaj ą c Przedsi ę biorc ę o wszcz ę ciu przedmiotowego post ę powania, Prezes Urz ę du wezwa ł go równie ż do ustosunkowania si ę do zarzutów zawartych w postanowieniu o wszcz ę ciu tego post ę powania oraz do przekazania wskazanych w pi ś mie informacji o zakresie czasowym pos ł ugiwania si ę w obrocie zakwestionowanym wzorcem umowy oraz o liczbie umów zawartych pomi ę dzy przedsi ę biorc ą a klientami. W odpowiedzi na postawione zarzuty Spó ł ka w swym pi ś mie z dnia 3 lipca 2008 r. ustosunkowa ł a si ę do zarzutów oraz z ł o ż y ł a wniosek o niestwierdzenie stosowania przez Spó ł k ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Spó ł ka o ś wiadczy ł a równie ż , i ż zobowi ą zuje si ę do podj ę cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do wyeliminowania z wzorców umów stosowanych w obrocie konsumenckim zakwestionowanych w przedmiotowym post ę powaniu postanowie ń oraz z ł o ż y ł wniosek o wydanie decyzji w oparciu o przepis art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł adaj ą cej obowi ą zek wykonania ww. zobowi ą zania. Jednocze ś nie Spó ł ka przed ł o ż y ł a propozycje zmian kwestionowanych postanowie ń , które nast ę pnie zosta ł y uzupe ł nione i potwierdzone w pi ś mie Spó ł ki z dnia 24 listopada 2008 r. Pismem z dnia 25 listopada 2008 r. Prezes Urz ę du zawiadomi ł Spó ł k ę o zako ń czeniu post ę powania dowodowego w przedmiotowej sprawie. Jednocze ś nie zosta ł wyznaczony termin na zapoznanie si ę strony z materia ł em zebranym w aktach post ę powania. Spó ł ka nie skorzysta ł a z przys ł uguj ą cego uprawnienia do zapoznania si ę z ca ł o ś ci ą akt sprawy. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje Przedsi ę biorstwo Us ł ug In ż ynieryjno-Komunalnych Sp. z o.o. z siedzib ą w Soko ł owie Podlaskim jest przedsi ę biorc ą wpisanym do Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem KRS 0000175242. Przedmiotem dzia ł alno ś ci Spó ł ki jest m.in. dzia ł alno ść sanitarna i pokrewna, odprowadzanie i oczyszczanie ś cieków oraz przetwarzanie odpadów. Przy zawieraniu z konsumentami umów na ś wiadczenie us ł ug odbioru sta ł ych odpadów komunalnych Spó ł ka pos ł uguje si ę wzorcami umowy w rozumieniu art. 384 Kodeksu cywilnego (dalej: k.c.), które – jak wynika z pisma Spó ł ki z dnia 3 lipca 2008 r. – obowi ą zuj ą w obrocie od stycznia 2007 r. Po przeprowadzeniu analizy wzorców umownych, którymi pos ł uguje si ę Spó ł ka Prezes Urz ę du ustali ł , i ż w ich tre ś ci znajduj ą si ę nast ę puj ą ce postanowienia umowne: W § 5 pkt 5 Umowy Nr….. //M/2008 na odbiór odpadów, jak równie ż w § 3 pkt 3 Umowy Nr…… znajduj ą si ę postanowienia o tre ś ci: „Odbiór odpadów w terminie wynikaj ą cym z harmonogramu uwa ż a si ę za wykonany, je ż eli najpó ź niej w drugim dniu roboczym po terminie wynikaj ą cym z tego harmonogramu Zleceniodawca nie wniesie reklamacji ” (§ 5 pkt 5 Umowy Nr….. //M/2008 na odbiór odpadów); „Odbiór odpadów w terminie okre ś lonym harmonogramem uwa ż a si ę za wykonany, je ś li Zleceniodawca nie wniesie reklamacji najpó ź niej w ci ą gu trzech dni od ustalonego dnia wywozu” (§ 3 pkt 3 Umowy Nr……). W § 11 pkt 2 Umowy Nr….. //M/2008 na odbiór odpadów, jak równie ż w §8 Umowy Nr…… znajduj ą si ę postanowienia o tre ś ci: 3 „ Zmiana ceny dokonana zgodnie z ust.1 nie oznacza zmiany umowy ” (§ 11 pkt 2 Umowy Nr….. //M/2008 na odbiór odpadów); „Zmiana wysoko ś ci cen oraz harmonogramu za wykonanie us ł ugi, okre ś lone w § 5pkt 1, nie wymaga zmiany umowy” (§8 Umowy Nr……). W § 14 pkt 2 Umowy Nr….. //M/2008 na odbiór odpadów znajduje si ę postanowienie o tre ś ci: „W przypadku zw ł oki w zap ł acie nale ż no ś ci przekraczaj ą cej 30 dni Zleceniobiorca zastrzega sobie prawo rozwi ą zania umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia” (§ 14 pkt 2 Umowy Nr….. //M/2008 na odbiór odpadów). Spó ł ka poinformowa ł a, i ż w oparciu o przedmiotowe wzorce zawar ł a 6547 umów z konsumentami. Spó ł ka wskaza ł a równie ż , i ż przygotuje aneks do umów, który ma na celu wyeliminowanie z tre ś ci łą cz ą cych j ą z konsumentami niedozwolonych klauzul kwestionowanych przez Prezesa UOKiK. Na dowód powy ż szego Spó ł ka poinformowa ł , i ż postanowienia § 5 pkt 5 Umowy Nr….. //M/2008 na odbiór odpadów, jak równie ż § 3 pkt 3 Umowy Nr…… zostan ą wyeliminowane z wzorców stosowanych przez Spó ł k ę . W pozosta ł ym zakresie Spó ł ka przedstawi ł a nast ę puj ą c ą propozycj ę zmian kwestionowanych w niniejszym post ę powaniu postanowie ń : • wykre ś lenie postanowie ń § 5 pkt 5 z Umowy Nr….. //M/2008 na odbiór odpadów oraz § 3 pkt 3 z Umowy Nr……; • dokonanie zmiany zakwestionowanych postanowie ń § 11 pkt 2 Umowy Nr….. //M/2008 na odbiór odpadów oraz §8 Umowy Nr…… i zast ą pienie ich postanowieniami: §11 pkt. 2: Je ż eli Zleceniodawca nie wyra ż a zgody na zmian ę wysoko ś ci ceny, mo ż e odst ą pi ć od umowy w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o zmianie ceny. W takim przypadku umowa ulega rozwi ą zaniu z up ł ywem nast ę pnego dnia po dniu, w którym Zleceniobiorca otrzyma ł o ś wiadczenie o odst ą pieniu. §11 pkt. 3: Je ż eli Zleceniodawca nie odst ą pi od umowy stosownie do pkt. 2, cena w zmienionej wysoko ś ci, okre ś lona w zawiadomieniu, o którym mowa w pkt. 1 obowi ą zuje od dnia wskazanego w tym zawiadomieniu. • dokonanie zmiany zakwestionowanego postanowienia § 14 pkt 2 Umowy Nr….. //M/2008 na odbiór odpadów i zast ą pienie go postanowieniem: §14 pkt. 2: W przypadku zw ł oki w zap ł acie nale ż no ś ci przekraczaj ą cej 30 dni Zleceniobiorca mo ż e rozwi ą za ć umow ę bez zachowania okres wypowiedzenia. Prawo rozwi ą zania umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia przys ł uguje tak ż e Zleceniodawcy w przypadku niewykonania przez Zleceniobiorc ę jednostkowej us ł ugi odbioru odpadów w terminie okre ś lonym w harmonogramie, chyba, ż e niewykonanie us ł ugi nast ą pi ł o z przyczyn okre ś lonych w §5 pkt 3, §6, §8 lub §9. W toku post ę powania, pismem z dnia 3 lipca 2008 r. Spó ł ka z ł o ż y ł a zobowi ą zanie do aneksowania wszystkich umów zawartych z konsumentami w celu wyeliminowania z nich abuzywnych postanowie ń . Stanowisko to zosta ł o podtrzymane w pi ś mie pe ł nomocnika Spó ł ki z dnia 24 listopada 2008 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje Przepis art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, i ż „ je ż eli w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów 4 zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczno ś ci sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1, lub innych informacji b ę d ą cych podstaw ą wszcz ę cia post ę powania – ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę o której mowa w art. 24, a przedsi ę biorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowi ąż e si ę do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom, Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, na ł o ż y ć obowi ą zek wykonania tych zobowi ą za ń . ” W zwi ą zku z powy ż szym, dla zastosowania art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zachodzi w przedmiotowej sprawie konieczno ść uprawdopodobnienia naruszenia przez Spó ł k ę przepisu art. 24 ww. ustawy. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, „zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów”, przez które stosownie do definicji zawartej w art. 24 ust. 2 rozumie si ę „ godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy” . Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami, polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem dzia ł aniach przedsi ę biorców. Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie reguluj ą konstrukcji bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Dzia ł ania te mog ą okaza ć si ę bezprawne w razie ustalenia, ż e dosz ł o do naruszenia przepisów innych ustaw, ale tak ż e zasad wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrych obyczajów. Bezprawno ść jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami prawa lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania wystarczy ustalenie, ż e okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa. (por. Janusz Szwaja (red.) Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Komentarz , Warszawa 2000, s. 117-118). Przepisy reguluj ą ce post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w wi ę kszo ś ci maj ą charakter procesowy. Materialnoprawne przes ł anki, istotne z punktu widzenia wydania decyzji, znajduj ą si ę w innych ni ż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów aktach prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego. Prezes Urz ę du oceniaj ą c zachowanie Przedsi ę biorcy pod k ą tem ewentualnego naruszenia przepisów zakazuj ą cych stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, musi zatem co do zasady stosowa ć inne akty prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego i na ich podstawie stwierdzi ć , czy dzia ł anie przedsi ę biorcy by ł o bezprawne. Jak wy ż ej wspomniano, art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów definiuje praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jako godz ą ce w nie bezprawne zachowanie przedsi ę biorcy. Jednocze ś nie artyku ł ten zawiera przyk ł adowe wyliczenie zachowa ń przedsi ę biorców uwa ż anych za naruszaj ą ce zbiorowe interesów konsumentów. W otwartym katalogu zakazanych praktyk ustawodawca umie ś ci ł stosowanie postanowie ń wzorów umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone (pkt 1), naruszenie przez przedsi ę biorc ę obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji (pkt 2), nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji (pkt 3). Aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek, mianowicie zaistnie ć musi - po pierwsze - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, które - po drugie - narusza zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera legaln ą definicj ę przedsi ę biorcy. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ww. ustawy pod poj ę ciem przedsi ę biorcy rozumie si ę przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, a tak ż e: (a) osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą nie maj ą c ą osobowo ś ci prawnej, której ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą , organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi 5 o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, (b) osob ę fizyczn ą wykonuj ą c ą zawód we w ł asnym imieniu i na w ł asny rachunek lub prowadz ą c ą dzia ł alno ść w ramach wykonywania takiego zawodu, (c) osob ę fizyczn ą , która posiada kontrol ę , w rozumieniu pkt 4, nad co najmniej jednym przedsi ę biorc ą , cho ć by nie prowadzi ł a dzia ł alno ś ci gospodarczej w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, je ż eli podejmuje dalsze dzia ł ania podlegaj ą ce kontroli koncentracji, o której mowa w art. 13, (d) zwi ą zek przedsi ę biorców w rozumieniu pkt 2 - na potrzeby przepisów dotycz ą cych praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę oraz praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Przedsi ę biorstwo Us ł ug In ż ynieryjno-Komunalnych Sp. z o.o. z siedzib ą w Soko ł owie Podlaskim jest przedsi ę biorc ą wpisanym do Krajowego Rejestru S ą dowego, prowadz ą c ą we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą . Nie ulega zatem w ą tpliwo ś ci, i ż Spó ł ka posiada status przedsi ę biorcy w rozumieniu powo ł ywanego powy ż ej art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Oznacza to, ż e przy wykonywaniu dzia ł alno ś ci gospodarczej Spó ł ka podlega rygorom okre ś lonym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Tym samym jej dzia ł ania mog ą podlega ć ocenie w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Jak wskazano powy ż ej, bezprawno ść dzia ł a ń przedsi ę biorcy co do zasady wynika z naruszenia innych przepisów powszechnie obowi ą zuj ą cych, niemniej nale ż y wskaza ć , i ż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w jednym przypadku identyfikuje wprost jako bezprawne, a mianowicie dzia ł anie przedsi ę biorcy polegaj ą ce na stosowaniu postanowie ń wzorców umownych uznanych za niedozwolone i wpisanych do rejestru, prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Jak wynika z wyroku SOKiK z dnia 25 marca 2004 r. (sygn. akt XVII Ama 51/03), w oparciu o art. 24 ust. 2 mo ż na sformu ł owa ć samoistn ą przes ł ank ę bezprawno ś ci, je ż eli ustali si ę , ż e przedsi ę biorca stosowa ł postanowienia wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. A zatem wykazanie, ż e przedsi ę biorca wprowadzi ł do obrotu wzorzec umowny zawieraj ą cy postanowienia o tre ś ci ju ż wpisanej do rejestru klauzul abuzywnych stanowi wystarczaj ą c ą przes ł ank ę do uznania bezprawno ś ci dzia ł ania tego przedsi ę biorcy. Nale ż y bowiem podnie ść , i ż stosowanie postanowienia, które po uznaniu go przez SOKiK za niedozwolone zosta ł o wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, jest prawnie zakazane. Prawomocny wyrok tego S ą du, wydany po przeprowadzeniu kontroli abstrakcyjnej wzorca umowy, wskazuj ą cy tre ść postanowie ń wzorca umowy uznanych za niedozwolone i zakazuj ą cy ich wykorzystywania ma od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru klauzul abuzywnych skutek wobec osób trzecich (art. 479 43 k.p.c.). Przepis tego artyku ł u rozszerza zatem prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. „Artyku ł ten dotyczy rozszerzonej prawomocno ś ci materialnoprawnej w znaczeniu podmiotowym. Chodzi o grup ę przypadków takiej prawomocno ś ci, w których wyrok z powodu szczególnego charakteru przedmiotu procesu ma powag ę rzeczy os ą dzonej dla wszystkich i przeciwko wszystkim. Przepis bowiem wyra ź nie stanowi, i ż wyrok ma skutek wobec osób trzecich, od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru, wywo ł uje wi ę c skutek erga omnes” (por. H. Ciep ł a, [w:] K. Piasecki [red.], Kodeks post ę powania cywilnego. Komentarz. Tom II, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2001, s. 249). Przepis art. 479 43 k.p.c. stanowi ą c, i ż wyrok ma skutek wobec osób trzecich, nie ogranicza w ż aden sposób kategorii tych podmiotów. Wyrok ma skutek wobec wszystkich, tzn. zarówno wobec przedsi ę biorcy, który klauzul ę wprowadzi ł do swoich wzorców umów, jak i do ka ż dego innego przedsi ę biorcy, 6 stosuj ą cego w ł asne warunki umów. Nale ż y zatem przyj ąć , ż e wyrok SOKiK od chwili wpisania klauzuli do rejestru prowadzonego przez Prezesa UOKiK wywiera skutek wzgl ę dem wszystkich uczestników obrotu, co oznacza, ż e ż aden z podmiotów uczestnicz ą cych w obrocie prawnym nie mo ż e pos ł ugiwa ć si ę przedmiotowym postanowieniem. W uchwale z dnia 13 lipca 2006 r., sygn akt. III SZP 3/06 S ą d Najwy ż szy jednoznacznie wskaza ł , i ż „stosowanie postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów”. Tym samym SN przes ą dzi ł , i ż stosowanie klauzuli to ż samej z klauzul ą wpisan ą do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, przez innego przedsi ę biorc ę , który nie by ł stron ą lub uczestnikiem post ę powania zako ń czonego wpisaniem danej klauzuli do rejestru, stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Nale ż y przy tym podkre ś li ć , i ż dla uznania, i ż klauzula wpisana do rejestru i klauzula z ni ą porównywana s ą to ż same w tre ś ci nie jest konieczna dok ł adna literalna identyczno ść tych postanowie ń . Rozbie ż no ść u ż ytych wyra ż e ń , zmiana szyku zdania, czy zastosowanie synonimów nie eliminuje bowiem abuzywnego charakteru ocenianego postanowienia, je ż eli cel, w jakim wprowadzone zosta ł o postanowienie umowne jest to ż samy. „Nie jest konieczna literalna zgodno ść porównywalnych klauzul. G ł ównym czynnikiem przes ą dzaj ą cym powinien by ć , zdaniem S ą du, zamiar, cel jakiemu ma s ł u ż y ć kwestionowana klauzula. Je ś li jest on zgodny z celem utworzenia klauzuli uznanej za niedozwolon ą , mo ż na uzna ć , i ż obie s ą to ż same” (wyrok SOKiK z dnia 25 maja 2005 r. sygn. akt XVII Ama 46/04). W ś wietle analizy postanowie ń wzorców umownych stosowanych przez Spó ł k ę za uprawdopodobnione nale ż y uzna ć stosowanie przez Spó ł k ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów poprzez stosowanie postanowie ń wzorców umownych, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Strona niniejszego post ę powania w wykorzystywanych w obrocie z konsumentami wzorcach umownych zatytu ł owanych: „ Umowa Nr….. //M/2008 na odbiór odpadów” oraz „Umowa Nr…… „ stosuje postanowienia o tre ś ci: „Odbiór odpadów w terminie wynikaj ą cym z harmonogramu uwa ż a si ę za wykonany, je ż eli najpó ź niej w drugim dniu roboczym po terminie wynikaj ą cym z tego harmonogramu Zleceniodawca nie wniesie reklamacji ” (§ 5 pkt 5 Umowy Nr….. //M/2008 na odbiór odpadów); „Odbiór odpadów w terminie okre ś lonym harmonogramem uwa ż a si ę za wykonany, je ś li Zleceniodawca nie wniesie reklamacji najpó ź niej w ci ą gu trzech dni od ustalonego dnia wywozu” (§ 3 pkt 3 Umowy Nr……). Zdaniem Prezesa Urz ę du, tre ść tych postanowie ń umownych jest to ż sama z tre ś ci ą postanowienia: „W przypadku niewykonania, b ą d ź nienale ż ytego wykonania umowy przez Organizatora, Klientowi przys ł uguje prawo do reklamacji z ł o ż onej na pi ś mie w terminie 7 dni od dnia zako ń czenia imprezy. Reklamacje wniesione do Organizatora po up ł ywie 7 dni od dnia zako ń czenia imprezy zostan ą uznane za bezskuteczne. (…)”, uznanego przez SOKiK w wyroku z dnia 25 maja 2005 r. (sygn. akt XVII Amc 77/04) a nast ę pnie wpisanego pod numerem 524 do rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone prowadzonego przez Prezesa UOKiK. Kwestionowane postanowienia s ą zbie ż ne z postanowieniem wpisanym do rejestru pod numerem 524 w zakresie w jakim istotnie ograniczaj ą odpowiedzialno ść wzgl ę dem konsumenta za nienale ż yte wykonanie lub niewykonanie zobowi ą zania (art. 385 3 pkt 2 k.c.). W ww. wyroku SOKiK uzna ł , ż e krótkie 7 terminy reklamacji w istocie powodowa ć mog ą rezygnacj ę konsumentów z ich sk ł adania. Postanowienie to zosta ł o przez SOKiK uznane za sprzeczne z dobrymi obyczajami i ra żą co naruszaj ą ce interes konsumenta (art. 385 1 § 1 k.c.). Tre ść zakwestionowanych postanowie ń umownych jest to ż sama równie ż z tre ś ci ą postanowienia wpisanego do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod pozycj ą 1089 o tre ś ci: „Reklamacje wniesione po up ł ywie 7 dni od zako ń czenia imprezy uznane b ę d ą za bezskuteczne” (wpisanej na mocy wyroku SOKiK z dnia 29 stycznia 2007 r. do rejestru klauzul abuzywnych pod pozycj ą 1089, sygn. akt XVII Amc 160/05). W wyroku tym SOKiK uzna ł , i ż w zakresie zagadnie ń zwi ą zanych z terminem zawiadomienia, skutkami niedochowania terminu zawiadomienia, przedawnieniem roszcze ń nale ż y stosowa ć w drodze analogii przepisy umowy o dzie ł o. Z kolei do r ę kojmi za wady dzie ł a stosuje si ę odpowiednio na podstawie art. 638 k.c. przepisy o r ę kojmi przy sprzeda ż y. Z tre ś ci art. 563 k.c. wynika, ż e zawiadomienie o wadzie przez kupuj ą cego w okre ś lonym w przepisie miesi ę cznym terminie zapobiega utracie przez kupuj ą cego uprawnie ń z r ę kojmi. Z kolei w § 11 pkt 2 Umowy Nr….. //M/2008 na odbiór odpadów, jak równie ż w §8 Umowy Nr…… Spó ł ka pos ł uguje si ę postanowieniami o tre ś ci: „ Zmiana ceny dokonana zgodnie z ust.1 nie oznacza zmiany umowy ” (§ 11 pkt 2 Umowy Nr….. //M/2008 na odbiór odpadów); „Zmiana wysoko ś ci cen oraz harmonogramu za wykonanie us ł ugi, okre ś lone w § 5pkt 1, nie wymaga zmiany umowy” (§8 Umowy Nr……); Zdaniem Prezesa Urz ę du, tre ść tych zapisów jest to ż sama z tre ś ci ą postanowienia: „Zmiana op ł aty nie powoduje konieczno ś ci zmiany umowy”, uznanego przez SOKiK w wyroku z dnia 15 stycznia 2005 r. (sygn. akt XVII Amc 2/04) a nast ę pnie wpisanego pod numerem 400 do rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone prowadzonego przez Prezesa UOKiK. W uzasadnieniu wyroku wydanego w w/w sprawie stwierdzono m.in., ż e w zwi ą zku z tym, ż e umowa dotyczy stosunku umownego o charakterze ci ą g ł ym, powy ż szy zapis uniemo ż liwia konsumentowi jej wypowiedzenie na podstawie art. 384¹ kc, a ponadto narusza dobre obyczaje takie jak: zaufanie stron umowy, poszanowanie prawa i rzetelno ść przedsi ę biorcy prowadz ą c do naruszania interesów konsumentów poprzez utrudnianie lub uniemo ż liwianie wypowiedzenia umowy w przypadku jej zmiany. W § 14 pkt 2 Umowy Nr….. //M/2008 na odbiór odpadów, z której w obrocie konsumenckim korzysta Spó ł ka znajduje si ę postanowienie o tre ś ci: „W przypadku zw ł oki w zap ł acie nale ż no ś ci przekraczaj ą cej 30 dni Zleceniobiorca zastrzega sobie prawo rozwi ą zania umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia” . Zdaniem Prezesa Urz ę du, tre ść tego postanowienia jest to ż sama z tre ś ci ą postanowienia: "(...) Umowa ulega automatycznemu rozwi ą zaniu, je ż eli Zleceniodawca nie b ę dzie terminowo regulowa ł nale ż no ś ci wzgl ę dem Zleceniobiorcy wynikaj ą cych z za łą cznika nr 7" uznanego przez SOKiK w wyroku z dnia 9 pa ź dziernika 2006 r. roku ( sygn. akt XVII AmC 101/05) a nast ę pnie wpisanego pod numer 976 do rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone prowadzonego przez Prezesa UOKiK. W uzasadnieniu wyroku wydanego w w/w sprawie stwierdzono m.in., ż e cho ć wprawdzie s ą zrozumia ł e powody umieszczenia takiego zapisu we wzorcu umowy, gdy ż dla ka ż dego przedsi ę biorcy jest istotnym regulowanie w terminie nale ż no ś ci, to jednak postanowienie takie musi zosta ć uznane za niedozwolone, gdy ż w sposób nierówny kszta ł tuje prawa i obowi ą zki stron stosunku zobowi ą zaniowego . W przypadku bowiem nieterminowej 8 realizacji zobowi ą za ń przedsi ę biorcy wobec konsumenta wzorzec nie przewiduje mo ż liwo ś ci rozwi ą zania umowy. Dla uprawdopodobnienia przez Prezesa Urz ę du naruszenia przez przedsi ę biorc ę art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest tak ż e uprawdopodobnienie, ż e w wyniku dzia ł a ń przedsi ę biorcy naruszony zosta ł zbiorowy interes konsumentów. Zbiorowy interes konsumentów oznacza interes dotycz ą cy ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, jak i wtedy, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą inne niekorzystne zjawiska. Do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów konieczne jest, by dzia ł anie przedsi ę biorcy zosta ł o skierowane nie do konkretnego adresata, lecz do adresata, którego nie da si ę z góry oznaczy ć indywidualnie. Wobec tego dzia ł anie to jest w stanie wywo ł a ć niekorzystne nast ę pstwa w odniesieniu do ka ż dego z konsumentów (a nie jedynie wobec okre ś lonego konsumenta) i zagra ż a ono, przynajmniej potencjalnie, interesom ka ż dego z cz ł onków zbiorowo ś ci konsumentów. Z ustalonego przez Prezesa Urz ę du stanu faktycznego wynika, i ż dzia ł ania Spó ł ki dotycz ą zbiorowego interesu konsumentów, gdy ż skierowane s ą do nieokre ś lonego kr ę gu konsumentów, których nie sposób jednoznacznie zidentyfikowa ć . W zwi ą zku z powy ż szym za uprawdopodobnione nale ż y uzna ć , i ż kwestionowane przez Prezesa Urz ę du dzia ł anie przedsi ę biorcy narusza zbiorowe interesy konsumentów. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie, za uprawdopodobnione nale ż y uzna ć , i ż pos ł ugiwanie si ę przez Spó ł k ę ww. postanowieniami umownymi, które s ą analogiczne do postanowie ń wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone wype ł nia znamiona praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do przepisu art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, je ż eli przedsi ę biorca, któremu jest zarzucane naruszenie przepisu art. 24 ww. ustawy, zobowi ąż e si ę do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia ww. naruszeniom, Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, zobowi ą za ć przedsi ę biorc ę do wykonania tych zobowi ą za ń . Odpowiadaj ą c na zarzuty zawarte w postanowieniu o wszcz ę ciu post ę powania w swym pi ś mie z dnia 3 lipca 2008 r. pe ł nomocnik Spó ł ki wskaza ł , i ż Spó ł ka zobowi ą zuje si ę do dokonania stosownych zmian we wszystkich umowach dotychczas zawartych na podstawie wzorca umowy, b ę d ą cego przedmiotem niniejszego post ę powania. Spó ł ka wskaza ł a, i ż podejmie dzia ł ania zapobiegaj ą ce wzmiankowanym naruszeniom poprzez zmian ę zakwestionowanych postanowie ń wzorców umownych lub ich uchylenie. Stanowisko to zosta ł o potwierdzone w pi ś mie Spó ł ki z dnia 24 listopada 2008 r. Analizuj ą c projekt zmian zaproponowanych przez Spó ł k ę Prezes Urz ę du uzna ł , i ż nie zawiera on w swej tre ś ci kwestionowanych w niniejszej decyzji postanowie ń , zawartych we wcze ś niejszych wzorach umowy. Sporz ą dzaj ą c nowe postanowienia Spó ł ka uwzgl ę dni ł a obowi ą zuj ą ce przepisy prawa, w szczególno ś ci art. 384 i nast. k.c. Zdaniem Prezesa Urz ę du, tak opracowane postanowienia wzorca umowy mog ą zosta ć wprowadzone do obrotu konsumenckiego w miejsce dotychczas obowi ą zuj ą cych. Nale ż y uzna ć , ż e przyj ę te przez Spó ł k ę rozwi ą zania s ą równoznaczne z podj ę ciem dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia uprawdopodobnionym w toku niniejszego post ę powania naruszeniom art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z uwagi na powy ż sze, istnieje mo ż liwo ść skorzystania z instrumentu prawnego przewidzianego art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ze wzgl ę du na okoliczno ść , i ż Spó ł ka przejawi ł a inicjatyw ę maj ą c ą na celu eliminacj ę dzia ł a ń powoduj ą cych 9 naruszenie prawa, celowa i uzasadniona jest akceptacja propozycji Spó ł ki, z której wynika zamiar zmiany umów zawartych na podstawie kontrolowanych w ramach niniejszego post ę powania wzorów stosownie do tre ś ci nowoopracowanych postanowie ń wzorca umowy. Stosownie do przepisu art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów „ w decyzji (…) Prezes Urz ę du mo ż e okre ś li ć termin wykonania zobowi ą za ń . ” Maj ą c powy ż sze na uwadze, Prezes Urz ę du zobowi ą za ł Spó ł k ę do wykonania przyj ę tego przez ni ą zobowi ą zania do dnia 28 lutego 2009 r. Wyznaczaj ą c powy ż szy termin Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę liczb ę umów, do których aneksowania zobowi ą zana jest Spó ł ka. W ocenie Prezesa Urz ę du, wyznaczony termin jest wystarczaj ą cy do wykonania na ł o ż onego zobowi ą zania. Maj ą c powy ż sze na uwadze, nale ż a ł o orzec jak w punkcie I sentencji decyzji. Stosownie do art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów „ w decyzji (…) Prezes Urz ę du nak ł ada na przedsi ę biorc ę obowi ą zek sk ł adania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowi ą za ń ”. Zgodnie z tym przepisem Spó ł ka zosta ł a zobowi ą zana do z ł o ż enia do dnia 15 marca 2009 r. sprawozdania o stopniu realizacji przyj ę tego zobowi ą zania, które ma zawiera ć : - informacj ę dotycz ą c ą liczby zmienionych do dnia 28 lutego 2009 r. umów na ś wiadczenie us ł ug odbioru sta ł ych odpadów komunalnych zawartych z konsumentami na podstawie wzorców umownych o tre ś ci zmodyfikowanej stosownie do zobowi ą zania Spó ł ki z ł o ż onego w pismach z dnia 3 lipca 2008 r. oraz 24 listopada 2008 r; - informacj ę dotycz ą c ą liczby obowi ą zuj ą cych w dniu 28 lutego 2009 r. umów na ś wiadczenie us ł ug odbioru sta ł ych odpadów komunalnych zawartych z konsumentami, które nie zosta ł y zmienione do tego dnia w sposób wynikaj ą cy ze zobowi ą zania Spó ł ki z ł o ż onego w pismach z dnia 3 lipca 2008 r. oraz 24 listopada 2008 r. Prezes Urz ę du wyznaczaj ą c powy ż szy termin mia ł na uwadze termin wykonania zobowi ą zania, który zosta ł okre ś lony do dnia 28 lutego 2009 r. Maj ą c powy ż sze na uwadze, nale ż a ł o orzec jak w punkcie II sentencji decyzji. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie. Otrzymuje: Pani El ż bieta Modzelewska – W ą chal Pe ł nomocnik Przedsi ę biorstwa Us ł ug In ż ynieryjno - Komunalnych Sp. z o. o. z siedzib ą w Soko ł owie Podlaskim Kancelaria Radcy Prawnego Centrum Prawa Konkurencji El ż bieta Modzelewska – W ą chal ul. Tamka 34/3 00-355 Warszawa 10