RWA-49/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-61-26/08/JKa Warszawa, dn. 29 pa ź dziernika 2008 r. DECYZJA nr RWA-49/2008 I. Na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do tre ś ci art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939) po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Przedsi ę biorstwu Us ł ug Komunalnych Sita Piaseczno Sp. z o.o. z siedzib ą w Piasecznie - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje si ę , ż e dzia ł anie Przedsi ę biorstwa Us ł ug Komunalnych Sita Piaseczno Sp. z o.o. z siedzib ą w Piasecznie polegaj ą ce na stosowaniu we wzorcu umownym zatytu ł owanym Umowa na wywóz odpadów komunalnych sta ł ych oraz odbiór ś cieków komunalnych postanowie ń o tre ś ci: 1. Zg ł oszenia reklamacji wykonania us ł ugi rozpatrywane b ę d ą w ci ą gu 2 dni od daty planowanego wykonania us ł ugi. Nie zg ł oszenie reklamacji w tym terminie uznane b ę dzie, za potwierdzenie prawid ł owo ś ci wykonania us ł ugi (§ 6 pkt 2 umowy); 2. Wszelkie ewentualne spory wynikaj ą ce z niniejszej umowy b ę d ą rozstrzygane przed S ą dem Powszechnym w Warszawie (§ 12 pkt 1 umowy), stanowi praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów , polegaj ą ce na stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 1 czerwca 2008 r. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do tre ś ci art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939) po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nak ł ada si ę na Przedsi ę biorstwo Us ł ug Komunalnych Sita Piaseczno Sp. z o.o. z siedzib ą w Piasecznie kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 8 000,- z ł (s ł ownie: osiem tysi ę cy z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. UZASADNIENIE Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Warszawie w zwi ą zku z przeprowadzonym post ę powaniem wyja ś niaj ą cym maj ą cym na celu ustalenie, czy na lokalnych rynkach us ł ug odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci oraz sk ł adowania odpadów komunalnych na terenie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej Delegatury zachodz ą okoliczno ś ci wskazuj ą ce na mo ż liwo ść naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego, post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, b ą d ź naruszenie chronionych prawem interesów konsumentów uzasadniaj ą ce podj ę cie dzia ł a ń okre ś lonych w odr ę bnych ustawach (sygn. RWA-401-2/07/GM) przeprowadzi ł kontrol ę tre ś ci wzorca umowy Umowa na wywóz odpadów komunalnych sta ł ych oraz odbiór ś cieków komunalnych stosowanego w obrocie konsumenckim przez Przedsi ę biorstwo Us ł ug Komunalnych Sita Piaseczno Sp. z o.o. z siedzib ą w Piasecznie (dalej: Przedsi ę biorca lub Spó ł ka) . Wyniki wst ę pnej analizy tre ś ci postanowie ń tego wzorca da ł y podstaw ę do sformu ł owania wniosku, ż e cz ęść z nich jest zbie ż na z brzmieniem postanowie ń wpisanych ju ż do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Warszawie postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2008 r. wszcz ął przeciwko Przedsi ę biorcy post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów pod zarzutem stosowania postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego (dalej: k.p.c.), co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jednocze ś nie postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2008 r. Prezes Urz ę du zaliczy ł w poczet materia ł ów dowodowych pismo Spó ł ki z dnia 21 stycznia 2008 roku wraz z za łą cznikami uzyskane przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego wszcz ę tego postanowieniem o sygn. RWA-401-2/07/GM. Zawiadamiaj ą c Przedsi ę biorc ę o wszcz ę ciu przedmiotowego post ę powania, Prezes Urz ę du wezwa ł go równie ż do ustosunkowania si ę do zarzutów zawartych w postanowieniu o wszcz ę ciu tego post ę powania oraz do przekazania wskazanych w pi ś mie informacji o zakresie czasowym pos ł ugiwania si ę w obrocie zakwestionowanym wzorcem umowy oraz 2 o liczbie umów zawartych pomi ę dzy przedsi ę biorc ą a klientami. W odpowiedzi na postawione zarzuty Spó ł ka nie odnios ł a si ę do ich tre ś ci, lecz poinformowa ł a, ż e z dniem 16 maja 2008 r. wycofa ł a zakwestionowany wzorzec z obrotu, zapewniaj ą c jednocze ś nie, ż e w dniu 1 czerwca 2008 r. do wys ł anych do klientów (konsumentów) faktur za maj 2008 r. do łą czy aneks do umowy, zmieniaj ą cy zakwestionowane § 6 pkt 2 oraz § 12 pkt 1 wzorca umowy Zgodnie z o ś wiadczeniem Spó ł ki w ten sposób zmienionych mia ł o zosta ć 1 880 umów zawartych przez Spó ł k ę od dnia 16 stycznia 2001 r. do dnia 16 maja 2008 r. W swym pi ś mie z dnia 22 wrze ś nia 2008 r. Spó ł ka potwierdzi ł a, i ż z dniem 1 czerwca 2008 r. ostatecznie zaprzesta ł a stosowania kwestionowanych w niniejszym post ę powaniu postanowie ń , a zawarte dotychczas umowy zosta ł y aneksowane. Pismem z dnia 2 pa ź dziernika 2008 r. Prezes Urz ę du zawiadomi ł Przedsi ę biorc ę o zako ń czeniu post ę powania dowodowego w przedmiotowej sprawie. Jednocze ś nie stronie zosta ł wyznaczony termin na zapoznanie si ę z aktami sprawy, z którego jednak ż e strona nie skorzysta ł a. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje: Spó ł ka Przedsi ę biorstwo Us ł ug Komunalnych Sita Piaseczno Sp. z o.o., wpisana do Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem 0000122596, prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą polegaj ą c ą m.in. na ś wiadczeniu us ł ug w zakresie wywozu nieczysto ś ci sta ł ych, p ł ynnych, komunalnych, przemys ł owych i specjalnych. Przy zawieraniu z konsumentami umów o wywóz odpadów zmieszanych komunalnych sta ł ych i odbiór odpadów gromadzonych selektywnie Spó ł ka pos ł uguje si ę wzorcem umowy w rozumieniu art. 384 Kodeksu cywilnego (dalej: k.c.) zatytu ł owanym Umowa na wywóz odpadów komunalnych sta ł ych oraz odbiór ś cieków komunalnych. który – jak wynika z pisma Spó ł ki z dnia 21 maja 2008 r. – obowi ą zuje w obrocie od dnia 16 maja 2001 r. Po przeprowadzeniu analizy tego wzorca Prezes Urz ę du ustali ł ż e, zawiera on postanowienia o nast ę puj ą cej tre ś ci: 1. Zg ł oszenia reklamacji wykonania us ł ugi rozpatrywane b ę d ą w ci ą gu 2 dni od daty planowanego wykonania us ł ugi. Nie zg ł oszenie reklamacji w tym terminie uznane b ę dzie, za potwierdzenie prawid ł owo ś ci wykonania us ł ugi (§ 6 pkt 2 umowy); 2. Wszelkie ewentualne spory wynikaj ą ce z niniejszej umowy b ę d ą rozstrzygane przed S ą dem Powszechnym w Warszawie (§ 12 pkt 1 umowy). W trakcie prowadzonego post ę powania Spó ł ka zmodyfikowa ł a wzorzec umowny w zakresie stawianych zarzutów. Jak wynika z pism Spó ł ki z dnia 21 maja 2008 r. oraz z dnia 22 wrze ś nia 2008 r. umowy zawarte ze zleceniodawcami zosta ł y odpowiednio zmienione z dniem 1 czerwca 2008 r. Przeprowadzona przez Delegatur ę UOKiK w Warszawie analiza nowoopracowanego przez Spó ł k ę wzorca umowy wykaza ł a, i ż : 1. kwestionowane postanowienie § 6 pkt 2 zosta ł o usuni ę te z tre ś ci wzorca, 3 a zamiast niego wprowadzono do wzorca § 7 pkt 3 o tre ś ci: W przypadku zastrze ż e ń do jako ś ci wykonanej us ł ugi lub warto ś ci wystawionej faktury, Zleceniodawca zobowi ą zany jest do zg ł oszenia tego faktu Zleceniobiorcy na pi ś mie do 30-tu dni od zako ń czenia okresu rozliczeniowego. Po up ł ywie tego terminu us ł ug ę uznaje si ę za wykonan ą w ł a ś ciwie. 2. kwestionowane postanowienie § 12 pkt 1 zosta ł o zmienione na postanowienie o tre ś ci: Wszelkie ewentualne spory wynikaj ą ce z niniejszej umowy b ę d ą rozstrzygane przed S ą dem w ł a ś ciwym dla Zleceniodawcy Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, „zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów”, przez które stosownie do definicji zawartej w art. 24 ust. 2 rozumie si ę „ godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy” . Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami, polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem dzia ł aniach przedsi ę biorców. Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie reguluj ą konstrukcji bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Dzia ł ania te mog ą okaza ć si ę bezprawne w razie ustalenia, ż e dosz ł o do naruszenia przepisów innych ustaw, ale tak ż e zasad wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrych obyczajów. Bezprawno ść jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami prawa lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania wystarczy ustalenie, ż e okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa. (por. Janusz Szwaja (red.) Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Komentarz , Warszawa 2000, s. 117-118). Przepisy reguluj ą ce post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w wi ę kszo ś ci maj ą charakter procesowy. Materialnoprawne przes ł anki, istotne z punktu widzenia wydania decyzji, znajduj ą si ę w innych ni ż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów aktach prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego. Prezes Urz ę du oceniaj ą c zachowanie Przedsi ę biorcy pod k ą tem ewentualnego naruszenia przepisów zakazuj ą cych stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, musi zatem co do zasady stosowa ć inne akty prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego i na ich podstawie stwierdzi ć , czy dzia ł anie przedsi ę biorcy by ł o bezprawne. Jak wy ż ej wspomniano, art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów definiuje praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jako godz ą ce w nie bezprawne zachowanie przedsi ę biorcy. Jednocze ś nie artyku ł ten zawiera przyk ł adowe wyliczenie zachowa ń przedsi ę biorców uwa ż anych za naruszaj ą ce zbiorowe interesów konsumentów. W otwartym katalogu zakazanych praktyk ustawodawca umie ś ci ł stosowanie postanowie ń wzorów umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone (pkt 1), naruszenie przez przedsi ę biorc ę obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji (pkt 2), nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji (pkt 3). 4 Aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek, mianowicie zaistnie ć musi - po pierwsze - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, które - po drugie - narusza zbiorowe interesy konsumentów. Jak wskazano powy ż ej, bezprawno ść dzia ł a ń przedsi ę biorcy co do zasady wynika z naruszenia innych przepisów powszechnie obowi ą zuj ą cych, niemniej nale ż y wskaza ć , i ż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w jednym przypadku identyfikuje wprost jako bezprawne, a mianowicie dzia ł anie przedsi ę biorcy polegaj ą ce na stosowaniu postanowie ń wzorców umownych uznanych za niedozwolone i wpisanych do rejestru, prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Jak wynika z wyroku SOKiK z dnia 25 marca 2004 r. (sygn. akt XVII Ama 51/03), w oparciu o art. 24 ust. 2 mo ż na sformu ł owa ć samoistn ą przes ł ank ę bezprawno ś ci, je ż eli ustali si ę , ż e przedsi ę biorca stosowa ł postanowienia wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. A zatem wykazanie, ż e przedsi ę biorca wprowadzi ł do obrotu wzorzec umowny zawieraj ą cy postanowienia o tre ś ci ju ż wpisanej do rejestru klauzul abuzywnych stanowi wystarczaj ą c ą przes ł ank ę do uznania bezprawno ś ci dzia ł ania tego przedsi ę biorcy. Nale ż y bowiem podnie ść , i ż stosowanie postanowienia, które po uznaniu go przez SOKiK za niedozwolone zosta ł o wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, jest prawnie zakazane. Prawomocny wyrok tego S ą du, wydany po przeprowadzeniu kontroli abstrakcyjnej wzorca umowy, wskazuj ą cy tre ść postanowie ń wzorca umowy uznanych za niedozwolone i zakazuj ą cy ich wykorzystywania ma od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru klauzul abuzywnych skutek wobec osób trzecich (art. 479 43 k.p.c.). Przepis tego artyku ł u rozszerza zatem prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. „Artyku ł ten dotyczy rozszerzonej prawomocno ś ci materialnoprawnej w znaczeniu podmiotowym. Chodzi o grup ę przypadków takiej prawomocno ś ci, w których wyrok z powodu szczególnego charakteru przedmiotu procesu ma powag ę rzeczy os ą dzonej dla wszystkich i przeciwko wszystkim. Przepis bowiem wyra ź nie stanowi, i ż wyrok ma skutek wobec osób trzecich, od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru, wywo ł uje wi ę c skutek erga omnes” (por. H. Ciep ł a, [w:] K. Piasecki [red.], Kodeks post ę powania cywilnego. Komentarz. Tom II, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2001, s. 249). Przepis art. 479 43 k.p.c. stanowi ą c, i ż wyrok ma skutek wobec osób trzecich, nie ogranicza w ż aden sposób kategorii tych podmiotów. Wyrok ma skutek wobec wszystkich, tzn. zarówno wobec przedsi ę biorcy, który klauzul ę wprowadzi ł do swoich wzorców umów, jak i do ka ż dego innego przedsi ę biorcy, stosuj ą cego w ł asne warunki umów. Nale ż y zatem przyj ąć , ż e wyrok SOKiK od chwili wpisania klauzuli do rejestru prowadzonego przez Prezesa UOKiK wywiera skutek wzgl ę dem wszystkich uczestników obrotu, co oznacza, ż e ż aden z podmiotów uczestnicz ą cych w obrocie prawnym nie mo ż e pos ł ugiwa ć si ę przedmiotowym postanowieniem. W uchwale z dnia 13 lipca 2006 r., sygn akt. III SZP 3/06 S ą d Najwy ż szy jednoznacznie wskaza ł , i ż „stosowanie postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe 5 interesy konsumentów”. Tym samym SN przes ą dzi ł , i ż stosowanie klauzuli to ż samej z klauzul ą wpisan ą do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, przez innego przedsi ę biorc ę , który nie by ł stron ą lub uczestnikiem post ę powania zako ń czonego wpisaniem danej klauzuli do rejestru, stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Nale ż y przy tym podkre ś li ć , i ż dla uznania, i ż klauzula wpisana do rejestru i klauzula z ni ą porównywana s ą to ż same w tre ś ci nie jest konieczna dok ł adna literalna identyczno ść tych postanowie ń . Rozbie ż no ść u ż ytych wyra ż e ń , zmiana szyku zdania, czy zastosowanie synonimów nie eliminuje bowiem abuzywnego charakteru ocenianego postanowienia. By zaistnia ł a mo ż liwo ść uznania dwóch postanowie ń za to ż same wystarczy, by hipoteza postanowienia kwestionowanego w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów mie ś ci ł a si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru. „Nie jest konieczna literalna zgodno ść porównywalnych klauzul. G ł ównym czynnikiem przes ą dzaj ą cym powinien by ć , zdaniem S ą du, zamiar, cel jakiemu ma s ł u ż y ć kwestionowana klauzula. Je ś li jest on zgodny z celem utworzenia klauzuli uznanej za niedozwolon ą , mo ż na uzna ć , i ż obie s ą to ż same” (wyrok SOKiK z dnia 25 maja 2005 r. sygn. akt XVII Ama 46/04). Strona niniejszego post ę powania w wykorzystywanym w obrocie z konsumentami wzorcu umownym zatytu ł owanym Umowa na wywóz odpadów komunalnych sta ł ych oraz odbiór ś cieków komunalnych stosowa ł a w § 6 pkt 2 postanowienie o tre ś ci: Zg ł oszenia reklamacji wykonania us ł ugi rozpatrywane b ę d ą w ci ą gu 2 dni od daty planowanego wykonania us ł ugi. Nie zg ł oszenie reklamacji w tym terminie uznane b ę dzie, za potwierdzenie prawid ł owo ś ci wykonania us ł ugi. Pod numerem 524 w rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone znajduje si ę postanowienie o tre ś ci: W przypadku niewykonania, b ą d ź nienale ż ytego wykonania umowy przez Organizatora, Klientowi przys ł uguje prawo do reklamacji z ł o ż onej na pi ś mie w terminie 7 dni od dnia zako ń czenia imprezy. Reklamacje wniesione do Organizatora po up ł ywie 7 dni od dnia zako ń czenia imprezy zostan ą uznane za bezskuteczne. (wyrok SOKiK z dnia 23 maja 2005 r., sygn. akt XVII Amc 77/04). W ocenie Prezesa Urz ę du, postanowienie § 6 pkt 2 jest zbie ż ne z postanowieniem wpisanym do rejestru pod numerem 524 w zakresie w jakim istotnie ogranicza odpowiedzialno ść wzgl ę dem konsumenta za nienale ż yte wykonanie lub niewykonanie zobowi ą zania (art. 385 3 pkt 2 k.c.). S ą d uzna ł , ż e krótkie terminy reklamacji w istocie powodowa ć mog ą rezygnacj ę konsumentów z ich sk ł adania. Postanowienie to zosta ł o przez S ą d uznane za sprzeczne z dobrymi obyczajami i ra żą co naruszaj ą ce interes konsumenta (art. 385 1 § 1 k.c.). W § 12 pkt 1 wzorca zawarte zosta ł o postanowienie: Wszelkie ewentualne spory wynikaj ą ce z niniejszej umowy b ę d ą rozstrzygane przed S ą dem Powszechnym w Warszawie. Postanowienie umowne o to ż samej tre ś ci SOKiK uzna ł za niedozwolone wyrokiem z dnia 12 stycznia 2005 r. (sygn. akt XVII Amc 13/04). Postanowienie to figuruje w rejestrze klauzul abuzywnych pod numerem 397: Wszelkie spory rozstrzyga ć b ę dzie S ą d dla M. Katowic . W wyroku z dnia 12 stycznia 2005 r. S ą d uzna ł , ż e skoro przepis art. 385 3 § 23 k.c. uznaje narzucenie rozpoznania sprawy przez s ą d, który wedle ustawy nie jest miejscowo w ł a ś ciwy, to narzucenie w Regulaminie jako s ą du wy łą cznie w ł a ś ciwego s ą du siedziby 6 pozwanego jest klauzul ą abuzywn ą . Mo ż e bowiem zdarzy ć si ę , ż e pozwany przedsi ę biorca b ę dzie dochodzi ć roszcze ń powsta ł ych, ogólnie mówi ą c, z rozlicze ń z umowy i w tym celu prze ł amuj ą c w ł a ś ciwo ść ogóln ą s ą du miejsca zamieszkania konsumenta wynikaj ą z art. 27 § 1 k.p.c. skieruje swoj ą spraw ę do miasta, w którym ma siedzib ę . Powodowa ć to mo ż e dla konsumenta uci ąż liwo ść w postaci dojazdów do s ą du w mie ś cie, w którym konsument nie ma miejsca zamieszkania. Ta w ł a ś nie uci ąż liwo ść jest istot ą klauzuli abuzywnej okre ś lonej w art. 385 1 § 23 k.c. Uznanie, i ż postanowienia umowne stosowane w obrocie konsumenckim przez Spó ł k ę s ą to ż same z postanowieniami wpisanymi do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone przes ą dza o bezprawno ś ci tego dzia ł ania. Jak wskazano bowiem powy ż ej, art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów formu ł uje samoistn ą przes ł ank ę bezprawno ś ci dzia ł a ń polegaj ą cych na stosowaniu przez przedsi ę biorc ę postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Dla stwierdzenia przez Prezesa Urz ę du stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki, okre ś lonej w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest tak ż e wykazanie, ż e w wyniku jej stosowania przez przedsi ę biorc ę naruszony zosta ł zbiorowy interes konsumentów. Zbiorowy interes konsumentów oznacza interes dotycz ą cy ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku – konsumentów. Do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów konieczne jest, by dzia ł anie przedsi ę biorcy zosta ł o skierowane nie do konkretnego adresata, lecz do adresata, którego nie da si ę z góry oznaczy ć indywidualnie. Wobec tego dzia ł anie to jest w stanie wywo ł a ć niekorzystne nast ę pstwa w odniesieniu do ka ż dego z konsumentów (a nie jedynie wobec okre ś lonego konsumenta) i zagra ż a ono, przynajmniej potencjalnie, interesom ka ż dego z cz ł onków zbiorowo ś ci konsumentów. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie sposób zindywidualizowa ć . Oczywistym jest bowiem, i ż dzia ł anie przedsi ę biorcy jest skierowane do nieoznaczonego kr ę gu odbiorców – dotyczy wszystkich potencjalnych konsumentów zawieraj ą cych ze Spó ł k ą umow ę o us ł ug ę wywozu odpadów zmieszanych komunalnych sta ł ych i odbioru odpadów. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y stwierdzi ć , i ż kwestionowane przez Prezesa Urz ę du dzia ł anie Przedsi ę biorcy narusza zbiorowy interes konsumentów. Wykazanie, i ż dzia ł anie Spó ł ki ma charakter bezprawny i narusza zbiorowy interes konsumentów, przes ą dza, i ż dzia ł anie to ma charakter praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku prowadzonego post ę powania administracyjnego Spó ł ka o ś wiadczy ł a, i ż zaprzesta ł a stosowania zakwestionowanych niedozwolonych postanowie ń umownych. Na dowód powy ż szego Spó ł ka przekaza ł a nowy wzorzec umowy funkcjonuj ą cy w obrocie - jak wskaza ł Przedsi ę biorca - od dnia 16 maja 2008 r. (pismo Spó ł ki z dnia 21 maja 2008 r.). Jednocze ś nie Spó ł ka o ś wiadczy ł a, ż e wszystkie umowy podpisane z konsumentami z wykorzystaniem zakwestionowanego wzorca umownego zosta ł y zmienione z dniem 1 czerwca 2008 r. (pismo Spó ł ki z dnia 1 czerwca 2008 r.). Oceniaj ą c przedstawiony przez przedsi ę biorc ę nowy wzorzec umowny, Prezes Urz ę du 7 uzna ł , i ż zmiana tre ś ci wzorca nast ą pi ł a w ten sposób, ż e postanowienia wzorca nie naruszaj ą ju ż zbiorowego interesu konsumentów. Wobec wycofania z obrotu z dniem 16 maja 2008 r. wzorca umownego zawieraj ą cego zakwestionowane klauzule umowne i aneksowania przez przedsi ę biorc ę z dniem 1 czerwca 2008 r. dotychczasowego wzoru umowy który nie zawiera w swej tre ś ci niedozwolonych postanowie ń umownych uzasadnione jest uznanie, i ż kwestionowane w przedmiotowym post ę powaniu praktyki zosta ł y zaprzestane. W zwi ą zku z tym uzasadnione jest zako ń czenie prowadzonego post ę powania rozstrzygni ę ciem wydanym na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przepis art. 27 ust. 2 ww. ustawy stanowi, i ż w przypadku, gdy przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24, Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdza zaniechanie jej stosowania. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie Prezes Urz ę du uzna ł , i ż stosowanie przez Spó ł k ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowy interes konsumentów zosta ł o zaniechane w dniu 1 czerwca 2008 r. Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie I sentencji decyzji. II. Stosownie do art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes UOKiK mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu, osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie, dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów wprowadzi ł a zasad ę fakultatywno ś ci kar nak ł adanych przez Prezesa UOKiK na przedsi ę biorców, którzy dopu ś cili si ę naruszenia tego zakazu. W przypadku stwierdzenia jego naruszenia przez przedsi ę biorc ę Prezes UOKiK mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą . W niniejszej sprawie zosta ł o udowodnione, i ż dosz ł o do naruszenia przez Przedsi ę biorc ę okre ś lonego w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazu stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w sposób okre ś lony w pkt I sentencji decyzji. Charakter i uci ąż liwo ść tego naruszenia uzasadniaj ą na ł o ż enie na Przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej. Nak ł adaj ą c kar ę pieni ęż n ą okre ś lon ą w art. 106 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy Prezes UOKiK wzi ął pod uwag ę konieczno ść spe ł nienia przes ł anek podmiotowych, tj. stwierdzenia, ż e okre ś lone w ww. przepisie naruszenie dokonane by ł o co najmniej nieumy ś lnie. Konieczno ść brania pod uwag ę przes ł anki winy w przypadku stosowania kar pieni ęż nych wynika bezpo ś rednio z art. 106 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z tego wzgl ę du, nak ł adaj ą c kar ę pieni ęż n ą , Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę ca ł okszta ł t okoliczno ś ci sprawy, które wskazywa ć mog ą na nieumy ś lny charakter naruszenia przez Przedsi ę biorc ę zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Wobec powy ż szego nale ż y zauwa ż y ć , ż e zgodnie z art. 83 Konstytucji RP, ka ż dy ma obowi ą zek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej. Obowi ą zek znajomo ś ci 8 i przestrzegania norm prawa ci ąż y tym bardziej na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego, takich jak Przedsi ę biorca. Podmioty profesjonalnie dzia ł aj ą ce na rynku powinny mie ć mo ż liwo ść przewidzenia, ż e podejmowane przez nie dzia ł ania b ę d ą uznane przez Prezesa UOKiK za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. W ś wietle obowi ą zuj ą cych przepisów prawa nieumy ś lno ść naruszenia przepisów ustawy nie wyklucza istnienia podstaw do na ł o ż enia na przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej, cho ć zarazem mo ż e stanowi ć podstaw ę do z ł agodzenia wymiaru kary. Zdaniem Prezesa UOKiK, opisane w niniejszej decyzji dzia ł ania podejmowane przez Spó ł k ę w zakresie prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej powinny by ł y kojarzy ć si ę jej z nieuchronno ś ci ą naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Nale ż y zarazem przyzna ć , ż e w zgromadzonym materiale dowodowym nie ma jednoznacznych dowodów wyra ź nej intencji Przedsi ę biorcy naruszenia tych interesów. Zebrane wyja ś nienia i informacje mog ą wskazywa ć na nieumy ś lno ść dzia ł ania Przedsi ę biorcy. Niezale ż nie od powy ż szego, ju ż stwierdzenie nieumy ś lno ś ci zakwestionowanej praktyki daje podstaw ę do na ł o ż enia na Przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Art. 106 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy przewiduje mo ż liwo ść na ł o ż enia na przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu, osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enie kary. Ustawa nie przes ą dza bezwzgl ę dnie wysoko ś ci kary nak ł adanej przez Prezesa UOKiK, który decyduje o tym w ka ż dym konkretnym przypadku, kieruj ą c si ę za ł o ż eniem, ż e sankcja musi spe ł nia ć zarówno funkcj ę represyjn ą , jak i prewencyjn ą (dyscyplinuj ą c ą ). Przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, o których mowa w art. 106-108, Prezes UOKiK powinien wzi ąć pod uwag ę w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy (art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Bior ą c pod uwag ę stopie ń naruszenia interesu publicznoprawnego w niniejszej sprawie, organ antymonopolowy postanowi ł na ł o ż y ć na Przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą . Ustalaj ą c wysoko ść na ł o ż onej na Przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej, Prezes UOKiK wzi ął pod uwag ę nast ę puj ą ce okoliczno ś ci, przemawiaj ą ce za na ł o ż eniem kary i uwzgl ę dnione przy okre ś laniu jej wysoko ś ci: • stwierdzona praktyka istotnie narusza ł a interesy konsumentów zarówno ze wzgl ę du na okoliczno ść istotnego ograniczania konsumentom mo ż liwo ś ci zg ł aszania reklamacji, co mog ł o powodowa ć rezygnacj ę przez konsumentów ze z ł o ż enia reklamacji w ogóle, jak równie ż z powodu narzucenia uci ąż liwego dla konsumentów postanowienia dotycz ą cego s ą du w ł a ś ciwego do rozstrzygania powsta ł ych na tle wykonywania umowy sporów pomi ę dzy konsumentami a Przedsi ę biorc ą ; • stwierdzone naruszenia ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów mia ł y charakter d ł ugotrwa ł y; • stwierdzone naruszenia polega ł y na stosowaniu postanowie ń umownych wpisanych do powszechnie dost ę pnego rejestru klauzul niedozwolonych. By ł y one zatem naruszeniem tego rodzaju, ż e przedsi ę biorca z ł atwo ś ci ą móg ł im zapobiec. Mimo to nie dope ł ni ł wymaganego od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego wymogu nale ż ytej staranno ś ci i nie dochowa ł zgodno ś ci stosowanych umów z ww. rejestrem. 9 Prezes UOKiK wzi ął pod uwag ę nast ę puj ą ce okoliczno ś ci – odnosz ą ce si ę do charakteru naruszenia i stanowi ą ce ocen ę podmiotowej strony czynu przedsi ę biorcy – przemawiaj ą ce za ustaleniem wysoko ś ci kary na niskim poziomie: • Przedsi ę biorca nie by ł dot ą d adresatem decyzji stwierdzaj ą cej stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów; • stosunkowo niewielki zasi ę g oddzia ł ywania naruszenia, które w praktyce dotyczy ł o 1880 konsumentów – klientów – Przedsi ę biorcy, co jednak ż e nie oznacza, ż e zasi ę g ten nie uleg ł by zmianie, gdyby w okresie stosowania przez Przedsi ę biorc ę kwestionowanego wzorca, oferta Przedsi ę biorcy zosta ł aby przyj ę ta przez wi ę ksz ą ilo ść konsumentów; • Przedsi ę biorca uznaj ą c zarzuty stawiane w niniejszym post ę powaniu niezw ł ocznie podj ął dzia ł ania w celu zaniechania stosowania praktyki. Podj ę te dzia ł ania zako ń czy ł y si ę ostatecznie zaniechaniem stosowania zarzucanej praktyki w dniu 1 czerwca 2008 r. • w toku post ę powania Przedsi ę biorca czynnie wspó ł dzia ł a ł z Prezesem Urz ę du, sk ł adaj ą c wszystkie niezb ę dne dokumenty i wyja ś nienia; • okoliczno ś ci sprawy mog ą wskazywa ć na nieumy ś lny charakter naruszenia przez Przedsi ę biorc ę zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Przy ustalaniu wysoko ś ci kary Prezes Urz ę du przyj ął za podstaw ę oblicze ń kwot ę odpowiadaj ą c ą wysoko ś ci ą wysoko ś ci przychodu osi ą gni ę tego przez Spó ł k ę z tytu ł u prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej w 2007 r. wynosz ą cego 7.606.537.53 z ł . Stosownie do zapisu art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy, maksymalna kara mo ż e stanowi ć 10 % przychodu, co stanowi kwot ę 760.653,75 z ł . Kara nak ł adana przez Prezesa Urz ę du na podmioty, które dopu ś ci ł y si ę stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów s ł u ż y podkre ś leniu naganno ś ci ocenianych zachowa ń . Decyduj ą c o na ł o ż eniu kary i jej wysoko ś ci wzi ę to pod uwag ę wszystkie ww. okoliczno ś ci. Orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla uczestnika niniejszego post ę powania, tak, aby jej na ł o ż enie skutkowa ł o w przysz ł o ś ci zapobie ż eniem zaistnienia podobnych sytuacji. Z drugiej strony nale ż y te ż podkre ś li ć wymiar edukacyjny i wychowawczy zastosowanego ś rodka oraz wyrazi ć nadziej ę , ż e odniesie on spodziewany skutek na przysz ł o ść . Poza wymiarem indywidualnym kary, nale ż y zwróci ć uwag ę na jej wymiar ogólny, funkcj ę odstraszaj ą c ą i wychowawcz ą w stosunku do innych uczestników rynku. W ś wietle powy ż szych okoliczno ś ci wysoko ść kary ustalono na poziomie 8 000 z ł (s ł ownie: o ś miu tysi ę cy z ł otych). Na ł o ż ona kara stanowi ok. 1 % jej maksymalnej wysoko ś ci. Oceniaj ą c powy ż sze – wyst ę puj ą okoliczno ś ci ł agodz ą ce – i ich zastosowanie wp ł yn ęł o na ustalenie ostatecznego wymiaru kary. Jak wykazano w uzasadnieniu decyzji Spó ł ka zaniecha ł a stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W ocenie Prezesa Urz ę du kara wymierzona w tej wysoko ś ci jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urz ę du, kieruj ą c si ę potrzeb ą zdecydowanego przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów uzna ł , ż e orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla uczestnika niniejszego post ę powania. W tym przypadku kara powinna spe ł ni ć jednak przede wszystkim funkcj ę prewencyjn ą i wychowawcz ą , tak, aby zapobiec w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 10 Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie II sentencji tej decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto UOKiK: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.) – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie. Otrzymuje: Przedsi ę biorstwo Us ł ug Komunalnych SITA Piaseczno Sp. z o.o. ul. Techniczna 6 05-500 Piaseczno 11