RWR-66/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROC Ł AWIU 50-413 Wroc ł aw, ul. Walo ń ska 3-5 tel.(071)344 65 87, (071)34 05 920, fax (071)34 05 922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl RWR 61-9/08/JM Wroc ł aw, 27.10.2008 r. DECYZJA RWR 66 /2008 I. Na podstawie art. 27 ust.1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 134 poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko The Lorenz Bahlsen Snack-World Sp. z o.o. z/s w Sadach k/Poznania ul.Rolna 6 62-080 Tarnowo Podgórne (woj. wielkopolskie), - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2) ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dzia ł anie The Lorenz Bahlsen Snack-World Sp. z o.o. polegaj ą ce na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji poprzez nie podanie na zewn ę trznej stronie opakowania chipsów CHIO, obj ę tych promocj ą „We ź si ę wyra ź !2”, informacji o dacie zako ń czenia konkursu oraz stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 4 lutego 2008 r. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tj. Dz. U. nr 50, poz.331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 134 poz. 939), - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nak ł ada si ę na The Lorenz Bahlsen Snack-World Sp. z o.o. z/s w Sadach k/Poznania ul.Rolna 6 62-080 Tarnowo Podgórne (woj. wielkopolskie) kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 22.208 PLN (s ł ownie z ł otych: dwadzie ś cia dwa tysi ą ce dwie ś cie osiem z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2) ww. ustawy, w zakresie opisanym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. UZASADNIENIE 1. Do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - dalej: „Prezes Urz ę du” - wp ł yn ęł a skarga konsumenta, który kupuj ą c w dn. 11.01.2008 r. w sklepie chipsy CHIO, wyprodukowane przez The Lorenz Bahlsen Snack-World Sp. z o.o. z/s w Sadach k/Poznania ul.Rolna 6 62-080 Tarnowo Podgórne – dalej: „BAHLSEN” - wybra ł produkt tego przedsi ę biorcy ze wzgl ę du na umieszczon ą na torebce informacj ę o loterii promocyjnej "We ź si ę wyra ź !2". Jak podkre ś li ł konsument w tej samej cenie móg ł kupi ć inne chipsy, za ś na wybór akurat chipsów CHIO wp ł yn ęł a informacja o mo ż liwo ś ci wygrania nagrody. Dopiero po otwarciu opakowania okaza ł o si ę , ż e konkurs jest ju ż zamkni ę ty (trwa ł do dnia 28.12.2007 r.). Informacji o tym nie by ł o na opakowaniu chipsów, ani w sklepie. 2. Wobec powy ż szego, Postanowieniem nr 48 /2008 z dnia 14.02.2008 r., Prezes Urz ę du wszcz ął z urz ę du post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania przez The Lorenz Bahlsen Snack-World Sp. z o.o. z/s w Sadach k/Poznania ul.Rolna 6 62-080 Tarnowo Podgórne (woj. wielkopolskie) praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lonych w art. 24 ust. 2 pkt 2) ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów- dalej: „ustawa o ochronie (…)” - polegaj ą cych na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji poprzez nie podanie na zewn ę trznej stronie opakowania chipsów CHIO, obj ę tych promocj ą „We ź si ę wyra ź !2”, informacji o dacie zako ń czenia konkursu. (dowód: karta 1-7) 3. Ustosunkowuj ą c si ę do powy ż szego pe ł nomocnik BAHLSEN w pi ś mie z dnia 31.01.2008 r. podniós ł , i ż zarzut braku rzetelnej i prawdziwej informacji jest nieprawdziwy. Ka ż de opakowanie chipsów obj ę tych promocj ą zawiera ł o informacj ę o promocji przedstawion ą konsumentowi poprzez pasek foliowy znajduj ą cy si ę na opakowaniu zewn ę trznym. Na przedniej stronie opakowania zamieszczono ogóln ą informacj ę o promocji i o nagrodach, jakie mo ż na by ł o uzyska ć bior ą c w niej udzia ł . Ponadto by ł o tam odniesienie do strony internetowej www.chio.pl. Na rewersie paska foliowego i kuponu, do łą czonego do promocyjnego opakowania chipsów, zosta ł y zawarte podstawowe warunki uczestnictwa w loterii, miedzy innymi okres przyjmowania zg ł osze ń uczestników w promocji tj. od 1.10.2007 r. do 28.12.2007 r. i termin w jakim odbywa ł y si ę losowania nagród tj. od 15.102007 r. do 29.12.2007 r. A zatem ka ż de opakowanie chipsów obj ę tych promocj ą zawiera ł o podstawowe informacje o niej przedstawione konsumentowi w dwojaki sposób - raz poprzez pasek foliowy znajduj ą cy si ę na opakowaniu zewn ę trznym i drugi raz - na kuponie wewn ą trz opakowania. Konsument, przed podj ę ciem decyzji o kupnie produktu, móg ł zaznajomi ć si ę z podstawowymi zasadami promocji, wnikliwie analizuj ą c pasek promocyjny na opakowaniu produktu. Odnosz ą c si ę bezpo ś rednio do zarzutu ze skargi konsumenta pe ł nomocnik BAHLSEN stwierdzi ł , i ż w celu potwierdzenia okresu trwania promocji wystarczy ł o zajrze ć na rewers paska foliowego na opakowaniu, co by ł o obiektywnie mo ż liwe bez kupowania produktu. Zamieszczona tam informacja o okresie nadsy ł ania zg ł osze ń , stanowi ł a odpowied ź na w ą tpliwo ść konsumenta dotycz ą c ą daty granicznej promocji. Wszystkie zasady udzia ł u w promocji „We ź si ę wyra ź ! 2” zawarte zosta ł y w Regulaminie promocji, przygotowanym przez agencj ę Peppermint sp. z o.o. i zatwierdzonym przez BAHLSEN. Z uwagi na ograniczone rozmiary paska reklamowego, nie by ł o technicznych mo ż liwo ś ci zamieszczenia pe ł nego przekazu o zasadach promocji na opakowaniu produktu. Maj ą c powy ż sze na uwadze, organizator zamie ś ci ł na pasku promocyjnym odes ł anie do strony www.chio.pl, na której udost ę pniono pe ł n ą tre ść Regulaminu promocji „We ź si ę wyra ź ! 2”. Zapobiegliwy konsument mia ł zatem mo ż liwo ść , przed zakupem produktu, rozwiania wszelkich w ą tpliwo ś ci o zasadach promocji, sprawdzaj ą c na stronie www.chio.pl. Regulamin promocji „We ź si ę wyra ź ! 2”. Tre ść regulaminu zosta ł a udost ę pniona ka ż demu zainteresowanemu tak ż e w 2 siedzibie Peppermint sp. z o.o. w Poznaniu, na ulicy Sadowej 32. Pe ł nomocnik BAHLSEN wskaza ł , i ż przy rozpatrywaniu tej sprawy nale ż y wzi ąć pod uwag ę wzorzec przeci ę tnego konsumenta tj. konsumenta uwa ż nego i ostro ż nego, który dysponuje pewnym zasobem wiedzy o otaczaj ą cej go rzeczywisto ś ci i potrafi to wykorzysta ć w analizie przekazów reklamowych. Promocja „We ź si ę wyra ź ! 2” kierowana by ł a do m ł odego konsumenta, który jak podpowiada do ś wiadczenie ż yciowe, jest obeznany z nowoczesnymi technikami przekazu reklamowego oraz bieg ł y w wyszukiwaniu informacji w internecie. Taki konsument nie mia ł by trudno ś ci z odnalezieniem informacji na foliowym pasku reklamowym lub w internecie na stronie www.chio.p l. Natomiast w pi ś mie z dnia 2.04.2008 r. (data wp ł ywu) poda ł on, i ż pasek foliowy z informacj ą na awersie i rewersie w akcjach promocyjnych jest zwyczajowo stosowany przez organizatorów promocji z uwagi na ograniczona powierzchni ę opakowania produktu i jest to okoliczno ść powszechnie znana, a konsumenci s ą wr ę cz przyzwyczajeni do takiej formy przekazu. Ponadto wzgl ę dy marketingowe przemawiaj ą za tym, ż eby na awersie umieszcza ć wy łą cznie informacje niezb ę dne z punktu widzenia prawa oraz uatrakcyjnienia produktu w odbiorze konsumenta. (dowód: karta nr 8-10, 29) Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: 1. The Lorenz Bahlsen Snack-World Sp. z o.o. z/s w Sadach k/Poznania jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie (…). Przedmiotem jego dzia ł ania jest m.in. „produkcja pozosta ł ych produktów spo ż ywczych” oraz „produkcja artyku ł ów spo ż ywczych i napojów”. (dowód: karta nr 19-26) 2 . W dniach 1.10. 2007 r. – 28.01.2008 r. BAHLSEN, na podstawie zezwolenia Ministra Finansów, przeprowadzi ł na terenie ca ł ej Polski loteri ę promocyjn ą „We ź si ę wyra ź !2” dotycz ą c ą produktów – Chipsów Chio, które znajdowa ł y si ę w sprzeda ż y od dnia 1.10.2007 r. do dnia 28.12.2007 r. BAHLSEN wyprodukowa ł (tajemnica przedsi ę biorstwa) paczek chipsów CHIO obj ę tych promocj ą . Zgodnie z regulaminem tej loterii, aby wzi ąć w niej udzia ł nale ż a ł o: 1) zakupi ć minimum 1 opakowanie ww. chipsów, 2) dokona ć zg ł oszenia uczestnictwa w losowaniu nagród od dnia 1.10.2007 r., ale nie pó ź niej ni ż do dnia 28.12.2007 r., poprzez wys ł anie SMS-em kodu umieszczonego na kuponie lub wpisanie go na stronie www.chio.pl . (pkt II ”Warunki uczestnictwa w loterii promocyjnej” regulaminu). Losowanie nagród odbywa ł o si ę codziennie w okresie od 15.10.2007 r. do 23.11.2007 r., z wy łą czeniem sobót i niedziel, oraz w soboty: 1.12.2007 r., 8.12.2007 r., 15.12.2007 r., 22.12.2007 r., 29.12.2007 r. (pkt 3.3. regulaminu). W okresie od 1.10.2007 r. do 28.12.2007 r. wp ł yn ęł o (tajemnica przedsi ę biorstwa) zg ł osze ń bior ą cych udzia ł w loterii. Na loteri ę dotycz ą c ą chipsów CHIO obj ę tych promocj ą „We ź si ę wyra ź !2” nie z ł o ż ono ż adnej skargi do BAHLSEN, ani do Agencji Peppermint sp. z o.o. (dowód: karta nr 10, 15-18) 3. Na opakowania promocyjnych chipsów umieszczony by ł foliowy pasek z napisami: boys&girls2 we ź si ę wyra ź ! CHIO Codziennie graj o nagrody! Ró ż owy czy czarny? Wybierz kolor i wygraj: 3 Creative ZEN Visio, Nintendo Wii, przeno ś ny DVD LG! Szukaj w paczkach wrzutek z kodem I nowych naklejek z emotekstami. www.chio.pl Na rewersie paska znajdowa ł y si ę m.in. nast ę puj ą ce informacje: Szczegó ł owy regulamin dost ę pny na www.chio.pl . Na zg ł oszenia czekamy od 1.10. do 28.12.2007 r. Losowania odbywaja si ę w terminie od 15.10. do 29.12.2007 r. (dowód: karta nr 2, 27, 29) 4. Powy ż szy foliowy pasek przyklejony by ł u góry i u do ł u do opakowania w taki sposób, i ż do niego przylega ł . Odczytanie danych zamieszczonych na jego rewersie by ł o mo ż liwe w przypadku zerwania paska. Konsument móg ł te ż próbowa ć ostro ż nie odwróci ć pasek, aby odczyta ć zamieszczone na nim informacje, jednak ze wzgl ę du na ogólnie znany fakt, i ż torebki z chipsami wype ł nione s ą powietrzem wykonanie tej czynno ś ci nastr ę cza wiele problemów i komplikacji. Ponadto na opakowaniu chipsów, ani na awersie paska, nie zosta ł o zamieszczone odes ł anie do jego rewersu. (dowód: karta nr 7) 5. Wed ł ug opinii pe ł nomocnika BAHLSEN okres przydatno ś ci do spo ż ycia chipsów obj ę tych promocj ą up ł yn ął najdalej w 5 tygodniu 2008 r. (tj. w okresie od 28.01.2008 r. do 3.02.2008 r.), wobec czego w jego ocenie, opakowania promocyjne nie powinny znajdowa ć si ę ju ż w sprzeda ż y. Konsument, który z ł o ż y ł skarg ę do Prezesa Urz ę du, promocyjne opakowanie chipsów naby ł w dniu 11.01.2008 r. (dowód: karta nr 6-7, 10) Maj ą c na uwadze zebrany materia ł dowodowy, Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Zagro ż enie interesu publicznoprawnego . Podstaw ą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie (...) jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urz ę du, czy w danej sprawie zagro ż ony zosta ł interes publicznoprawny. Stwierdzenie, ż e to nast ą pi ł o pozwala na realizacj ę celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest okre ś lenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. Zdaniem Prezesa Urz ę du rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wi ąż e si ę z ochron ą interesu wszystkich konsumentów, którzy nabyli promocyjne opakowania chipsów CHIO, jak równie ż tych konsumentów, którzy w przysz ł o ś ci b ę d ą chcieli wzi ąć udzia ł w organizowanych przez BAHLSEN promocjach. Interes publicznoprawny przejawia si ę tak ż e w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Innymi s ł owy - naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocze ś nie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione by ł o w niniejszej sprawie podj ę cie przez Prezesa Urz ę du dzia ł a ń przewidzianych w ustawie o ochronie (...). Przes ł anki naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów W ramach niniejszego post ę powania postawiony zosta ł przedsi ę biorcy zarzut stosowania niezgodnej z prawem praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 2) ustawy o ochronie (…), polegaj ą cej na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji poprzez nie podanie na zewn ę trznej stronie opakowania chipsów CHIO, obj ę tych promocj ą „We ź si ę wyra ź !2”, informacji o dacie zako ń czenia konkursu. 4 Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (…) stanowi, i ż „Zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. ” Natomiast art. 24 ust. 2 okre ś la, i ż „Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, w szczególno ś ci: (…) 2) naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji; (…).” Do stwierdzenia tej praktyki spe ł nione musz ą zosta ć kumulatywnie dwie przes ł anki tj.: 1) bezprawno ść dzia ł a ń przedsi ę biorcy, 2 ) godzenie tymi dzia ł aniami w zbiorowy interes konsumentów. Pierwsza przes ł anka zostaje spe ł niona, gdy przedsi ę biorca podejmuje dzia ł ania sprzeczne z prawem tj. zakazane ustaw ą , a tak ż e sprzeczne z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrymi obyczajami. Druga z przes ł anek jest spe ł niona, gdy dane dzia ł anie lub zaniechanie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów, jako zbiorowo ś ci. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów chroni interesy ogó ł u konsumentów, wi ę kszej ich grupy, tzn. chroni interesy nieograniczonej liczby podmiotów, których nie da si ę zidentyfikowa ć , interesy konsumentów, jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Ad. 1) Omawiaj ą c pierwsz ą z przes ł anek – bezprawno ść dzia ł a ń przedsi ę biorcy – nale ż y zauwa ż y ć , i ż ustawodawca nie uregulowa ł w ustawie o ochronie (…) jej konstrukcji. Zatem dzia ł ania te mog ą okaza ć si ę bezprawne w razie ustalenia, ż e dosz ł o do naruszenia przepisów innych ustaw, zasad wspó łż ycia spo ł ecznego oraz dobrych obyczajów. Bezprawno ść najogólniej nale ż y rozumie ć jako niezgodno ść dzia ł ania z prawem. W zwi ą zku z tym, ż e bezprawno ść jest kategori ą obiektywn ą , dokonuj ą c oceny, czy dzia ł anie przedsi ę biorcy jest bezprawne, w pierwszej kolejno ś ci nale ż y stwierdzi ć , czy wykazuje ono sprzeczno ść z nakazami i zakazami wynikaj ą cymi z norm prawnych, jak równie ż tych, które wynikaj ą z zasad wspó łż ycia spo ł ecznego, czyli z norm moralnych i obyczajowych. Praktyki przedsi ę biorców mog ą bowiem okaza ć si ę bezprawne równie ż w sytuacji stwierdzenia naruszenia zasad wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrych obyczajów. Pod poj ę ciem dobrych obyczajów nale ż y rozumie ć normy moralne i zwyczajowe stosowane w dzia ł alno ś ci gospodarczej. Zarówno dobre obyczaje, jak i zasady wspó łż ycia spo ł ecznego nie s ą normami prawnymi, lecz normami post ę powania. Jednak z uwagi na fakt, i ż s ą normami post ę powania obowi ą zuj ą cymi w obrocie gospodarczym, powinny by ć przestrzegane tak, jak przepisy prawa. Nale ż y w zwi ą zku z tym uzna ć , ż e zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą ochronie równie ż przed godz ą cymi w nie naruszeniami polegaj ą cymi na sprzecznych z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrymi obyczajami dzia ł aniami przedsi ę biorców (patrz: K.Kohutek, M.Sieradzka „Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz.”, Wyd. LEX a Wolters Kluwer business, W-wa 2008, s. 586-587). 5 S ą d Najwy ż szy wskaza ł , ż e o bezprawno ś ci dzia ł ania decyduje ca ł okszta ł t okoliczno ś ci konkretnego stanu faktycznego (uzasadnienie do I PKN 267/2001 wyrok S ą du Najwy ż szego – Izba Administarcyjna – Lex Polonica). Mo ż na o niej mówi ć wówczas, gdy nie zachodzi ż adna ze szczególnych okoliczno ś ci usprawiedliwiaj ą cych okre ś lone dzia ł anie, tj. dzia ł anie dozwolone przez obowi ą zuj ą ce przepisy, wykonywanie prawa podmiotowego, zgoda pokrzywdzonego oraz dzia ł anie w obronie uzasadnionego interesu (wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 19.10.1989 r., sygn. II CR 419/89, OSP 1990/11-12 poz. 377). Za ś w wyroku z dnia 23 lutego 2006r. (sygn. akt XVII Ama 118/04) S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów stwierdzi ł , i ż w stosunkach z konsumentami istota dobrego obyczaju sprowadza si ę do w ł a ś ciwego informowania o przys ł uguj ą cych uprawnieniach, niewykorzystywaniu uprzywilejowanej pozycji profesjonalisty i rzetelnego traktowania partnerów umowy. Za sprzeczne z dobrymi obyczajami S ą d uzna ł dzia ł ania zmierzaj ą ce do niedoinformowania, dezorientacji, wywo ł ania b łę dnego przekonania u konsumenta, tak ż e wykorzystania jego niewiedzy lub naiwno ś ci. Rozpatruj ą c mo ż liwo ść stosowania przez BAHLSEN praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lonej w art. 24 ust. 2 pkt 1) ustawy o ochronie (…) rozwa ż y ć nale ż y kwesti ę poj ę cia „przeci ę tnego konsumenta”, gdy ż jest to czynnik stanowi ą cy punkt odniesienia dla oceny danej praktyki stosowanej przez przedsi ę biorc ę . S ą d Najwy ż szy postanowieniem z dnia 15 marca 2000 r. (sygn. I CKN 1325/99) uzna ł , ż e konsumentem jest osoba b ę d ą ca stron ą umowy zawartej z profesjonalnym kontrahentem prowadz ą cym dzia ł alno ść gospodarcz ą (przedsi ę biorc ą ), której celem dzia ł ania jest zaspokojenie w ł asnych potrzeb (LexPolonica nr 345774). Jest to osoba samodzielna, rozumiej ą ca i nale ż ycie poinformowana, o ś wiecona i rozumna. (patrz: K.Kohutek, M.Sieradzka „Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz.”, Wyd. LEX a Wolters Kluwer business, W-wa 2008, s. 234, 594-595). Podkre ś li ć nale ż y, ż e niniejszy test przeci ę tnego konsumenta jest testem dynamicznym, tzn. nakazuje on dokonywa ć oceny „przeci ę tnego konsumenta” z uwzgl ę dnieniem czynników spo ł ecznych, kulturowych, j ę zykowych i przynale ż no ś ci danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, gdy praktyki rynkowe kierowane s ą tylko do okre ś lonej grupy spo ł ecznej (tzw. segmentacja konsumentów np. dzieci, osoby starsze czy osoby niepe ł nosprawne). Przestrzeganie dobrych obyczajów w stosunkach z konsumentami jest szczególnie widoczne w prawie umów, gdzie powinno ono wyra ż a ć si ę „we w ł a ś ciwym informowaniu o wynikaj ą cych z umowy uprawnieniach, niewykorzystywaniu uprzywilejowanej pozycji profesjonalisty przy zawieraniu umowy i jej realizacji, rzetelnym traktowaniu równorz ę dnego partnera umowy. Za sprzeczne z dobrymi obyczajami nale ż y uzna ć te dzia ł ania przedsi ę biorcy, które zmierzaj ą do niedoinformowania, dezorientacji, wywo ł ania b łę dnego przekonania u konsumenta, a tak ż e wykorzystania jego niewiedzy lub naiwno ś ci. (patrz: K.Kohutek, M.Sieradzka „Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz.”, Wyd. LEX a Wolters Kluwer business, W-wa 2008, s. 588). Z takim dzia ł aniem, naruszaj ą cym zarówno dobre obyczaje, jak i zasady wspó łż ycia spo ł ecznego, mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Podstawow ą regu łą , stosowan ą przy zawieraniu przez przedsi ę biorc ę umów z kontrahentami w obrocie gospodarczym, jest wskazanie w sposób jasny i precyzyjny daty obowi ą zywania umowy, szczególnie gdy zawierana jest ona na czas okre ś lony. Ta sama norma winna obowi ą zywa ć tak ż e w przypadku, gdy kontrahentem przedsi ę biorcy jest konsument. W niniejszej sprawie BAHLSEN nie potraktowa ł konsumentów jak równych sobie partnerów, umieszczaj ą c wa ż n ą dla nich informacj ę dotycz ą c ą czasu, w jakim mog ą dokonywa ć zg ł oszenia uczestnictwa w losowaniu nagród, na rewersie paska foliowego, a wi ę c w taki sposób, i ż by ł o ona dla nich nieczytelna. Nale ż y zauwa ż y ć , i ż jak podaje BAHLSEN, promocja ta skierowana by ł a do osób m ł odych. Niew ą tpliwie jest to grupa zaznajomiona z nowoczesnymi ś rodkami przekazu, umiej ą ca korzysta ć z internetu, ale jednocze ś nie nie po ś wi ę caj ą ca wiele czasu na czytanie i analiz ę danych, szczególnie w sytuacji, gdy brak jest informacji o miejscu ich zamieszczenia (na rewersie paska foliowego). Osoby z tej grupy rzadko kiedy planuj ą dokonanie zakupu konkretnego spo ż ywczego produktu, za ś towary typu chipsy, paluszki itp. kupowane s ą cz ę sto „pod wp ł ywem chwili”, za ś na wybór tego, a nie innego produktu wp ł ywa niew ą tpliwie informacja o loterii, co potwierdza skarga konsumenta. Przed dokonaniem takiego zakupu konsument nie analizuje szczegó ł owo regulaminu promocji, szczególnie i ż niejednokrotnie dowiaduje si ę o niej w chwili podejmowania decyzji o zakupie danego rodzaju produktu. Trudno równie ż od konsumenta wymaga ć , aby przed dokonaniem zakupu zapozna ł si ę z tre ś ci ą wszystkich informacji zamieszczonych na opakowaniu, jak równie ż w drodze dedukcji ustali ł miejsce, gdzie inne wa ż ne dla niego dane zosta ł y zapisane. Ponadto, sposób zamocowania paska foliowego na opakowaniu chipsów (patrz pkt 4 s. 4 decyzji) nie dawa ł konsumentowi mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z podstawow ą informacj ą dotycz ą c ą czasu trwania loterii. Podkre ś li ć przy tym nale ż y, i ż konsument chc ą cy odczyta ć dane zamieszczone na rewersie paska foliowego musi po ś wi ę ci ć wi ę cej czasu na dokonanie tych czynno ś ci, co jest 6 niemo ż liwe podczas robienia zakupów. Zatem, zdaniem Prezesa Urz ę du, wystarczaj ą cym by ł oby zamieszczenie, w sposób jasny, czytelny i widoczny „na pierwszy rzut oka”, krótkiej informacji o terminie przesy ł ania zg ł osze ń przez osoby chc ą ce wzi ąć udzia ł w loterii. Doda ć przy tym trzeba, i ż w tego rodzaju produkty jak chipsy zaopatruje si ę nie tylko m ł odzie ż , ale równie ż osoby doros ł e i starsze, co BALHSEN winien wzi ąć pod uwag ę opracowuj ą c projekt loterii „We ź si ę wyra ź !2”. Zgodzi ć si ę nale ż y ze stanowiskiem BALHSEN, i ż na opakowaniu lub awersie paska foliowego, ze wzgl ę du na ich niewielkie rozmiary, nale ż y zamieszcza ć tylko informacje niezb ę dne z punktu widzenia prawa oraz uatrakcyjnienia produktu w odbiorze konsumenta. Niew ą tpliwie zapisane na pasku dane (karta 7, 27) mówi ą ce o nagrodach, które mo ż na wygra ć w loterii powoduj ą , i ż chipsy BAHLSEN s ą bardziej atrakcyjne ni ż produkt tego samego rodzaju, ale innego producenta. Nie zamieszczenie za ś ani na opakowaniu chipsów, ani na awersie paska foliowego daty ko ń cowej, do której mo ż na zg ł asza ć swój udzia ł w loterii, powodowa ł o, i ż chipsy te by ł y ch ę tnie kupowane przez konsumentów, chc ą cych wygra ć nagrody, nawet po zako ń czeniu loterii. Zatem „ukrycie” ww. daty stanowi ł o dla BAHLSEN gwarancj ę , i ż jego produkty b ę d ą kupowane nawet po zako ń czeniu loterii, jako bardziej atrakcyjne ze wzgl ę du na mo ż liwo ść wygrania nagród. Zatem Prezes Urz ę du uzna ł , i ż swoim post ę powaniem BAHLSEN naruszy ł zasady wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrych obyczajów, co skutkowa ł o brakiem pe ł nej rzetelnej i prawdziwej informacji w zakresie czasu trwania przeprowadzonej przez niego loterii, a tym samym spe ł niona zosta ł a pierwsza przes ł anka niezb ę dna do stwierdzania praktyki z art. 24 ust. 2 pkt 2) ustawy o ochronie (…). Ad. 2) Analizuj ą c drug ą przes ł ank ę zastosowania w rozpatrywanej sprawie art. 24 ust. 2 pkt 2) ustawy o ochronie (…) nale ż y wskaza ć , i ż aby bezprawne praktyki przedsi ę biorców mog ł y sta ć si ę przedmiotem post ę powania przed Prezesem UOKiK musz ą by ć wymierzone w interesy (zbiorowe) konsumentów, czyli odnosi ć si ę do obecnych, przysz ł ych, jak te ż potencjalnych konsumentów (patrz: K.Kohutek, M.Sieradzka „Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz.”, Wyd. LEX a Wolters Kluwer business, W-wa 2008, s. 593). Mówi ą c o „zbiorowym interesie konsumentów” nale ż y zaznaczy ć , i ż ustawa o ochronie (...) nie podaje jego definicji, wskazuj ą c jednak w art. 24 ust. 3, ż e nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. O tym, czy naruszony zosta ł interes zbiorowy, nie zawsze przes ą dza kryterium ilo ś ciowe, poniewa ż niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta mo ż e by ć przejawem cz ę sto lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszaj ą cej interes zbiorowy. W niniejszej sprawie opisanymi powy ż ej dzia ł aniami przedsi ę biorcy dotkni ę ci zostali ci konsumenci, którzy po dniu 28.12.2007 r. tj. po dniu zako ń czenia loterii, nabyli promocyjne opakowania chipsów, aby wzi ąć w niej udzia ł . Brak na awersie paska foliowego, przymocowanego do zewn ę trznej strony opakowania chipsów, informacji o czasie trwania loterii spowodowa ł , i ż nabywaj ą c chipsy pozostawali oni w b łę dzie, co do mo ż liwo ś ci przyst ą pienia do loterii. Dzia ł aniami BAHLSEN dotkni ę ci zostali równie ż ci konsumenci, którzy wprawdzie nabyli chipsy jeszcze w czasie trwania promocji, lecz ze wzgl ę du na brak ww. danych nie zg ł osili swojego uczestnictwa w loterii w terminie zakre ś lonym przez przedsi ę biorc ę tj. do dnia 28.12.2007 r. Opisane dzia ł anie przedsi ę biorcy, naruszaj ą ce zasady wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrych obyczajów, niew ą tpliwie godzi w interes konsumentów i rodzi po ich stronie niekorzystne skutki. Podkre ś li ć przy tym nale ż y, i ż godzenie w te interesy mo ż e polega ć zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagro ż eniu. Podstawowym prawem konsumenta jest prawo do informacji, do uzyskania wiedzy o nabywanym towarze i swobodnego podj ę cia decyzji. Dlatego te ż obowi ą zkiem BAHLSEN by ł o podanie konsumentom, w sposób jasny i czytelny podstawowych danych dotycz ą cych loterii „We ź si ę wyra ź !2”. A niew ą tpliwie tak ą informacj ą jest data jej zako ń czenia. 7 Forma prezentacji informacji powinna pomóc konsumentowi w szybkim podj ę ciu decyzji. Natomiast brak takiej pe ł nej, rzetelnej i prawdziwej informacji narusza ekonomiczne interesy konsumentów-nabywców ww. chipsów, którzy zach ę ceni informacj ą o mo ż liwo ś ci wygrania nagrody dokonali zakupu promocyjnych opakowa ń chipsów, ju ż po jej zako ń czeniu. Zaznaczy ć nale ż y, i ż oferta zakupu chipsów jest bardzo szeroka, za ś wp ł yw na podj ę cie przez konsumenta decyzji o nabyciu akurat tych, produkowanych przez BAHLSEN, mia ł a informacja o loterii, co potwierdza skarga konsumenta (karta nr 6). A niew ą tpliwie takich konsumentów, którzy w szerokiej ofercie chipsów, jaka jest na rynku, wybrali w ł a ś nie chipsy produkowane przez BAHLSEN, by ł o wielu. Dlatego brak czytelnych danych o czasie trwania loterii sk ł ania ł do go podj ę cia mylnej decyzji, i ż nabywaj ą c ten konkretny towar po dniu 28.12.2007 r. tj. po ostatnim dniu, w którym mo ż na by ł o zg ł osi ć swój udzia ł w loterii, mo ż e wzi ąć w niej udzia ł i wygra ć nagrody. Zatem takie dzia ł anie przedsi ę biorcy nale ż y uzna ć co do zasady za godz ą ce w ekonomiczny interes konsumentów. Wobec powy ż szego wype ł niona zosta ł a druga z przes ł anek, niezb ę dna do stwierdzenia praktyki naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Reasumuj ą c, powy ż sze dzia ł anie przedsi ę biorcy oraz jego skutki mo ż na rozpatrywa ć w dwóch aspektach. Z jednej strony, w odniesieniu do okresu trwania loterii, praktyk ą przedsi ę biorcy naruszaj ą c ą interesy konsumentów jest niezapewnienie im w sposób prosty, jasny i przyst ę pny („na pierwszy rzut oka”) pe ł nej informacji o terminie trwania loterii, a w szczególno ś ci – o terminie, do którego mog ą zg ł asza ć swoje w niej uczestnictwo. Skutkiem tego osoby, które wprawdzie naby ł y chipsy w okresie trwania loterii, ale nie otworzy ł y opakowania, w ś rodku którego znajdowa ł a si ę informacja o ww. terminach, nie zg ł osi ł y swojego udzia ł u w loterii we wskazanym przez BAHLSEN terminie. Z drugiej strony, w odniesieniu do okresu po zako ń czeniu promocji tj. po dniu 28.12.2007 r., brak informacji o czasie trwania loterii na awersie paska foliowego doklejonego do opakowania chipsów wprowadza ł konsumentów w b łą d, co do mo ż liwo ś ci wzi ę cia w niej udzia ł u. Je ż eli bowiem po ww. dacie w obrocie wci ąż znajdowa ł y si ę paczki chipsów z informacj ą o loterii promocyjnej „We ź si ę wyra ź !2”, bez wskazania okresu jej trwania, dzia ł anie przedsi ę biorcy uzna ć nale ż y za nieuczciwe, bowiem konsument spo ś ród szerokiego asortymentu chipsów wybiera jego produkt, licz ą c na wygran ą w loterii, gdy w rzeczywisto ś ci nie ma na to szans. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie, Prezes UOKiK stwierdzi ł , ż e zosta ł y spe ł nione łą cznie wszystkie przes ł anki dla zakwalifikowania opisanych dzia ł a ń jako praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lonej w art. 24 ust. 2 pkt 2) ustawy o ochronie (...). Dyspozycja art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (…) stanowi, i ż nie wydaje si ę decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą cej zaniechanie jej stosowania, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki. W takim przypadku Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdza zaniechanie jej stosowania. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, gdy ż Prezes Urz ę du stwierdzi ł , i ż powy ż sza praktyka opisana, w sentencji decyzji, mia ł a charakter czasowy, a jej stosowanie zosta ł o zaniechane z dniem 4 lutego 2008 r. Zgodnie z o ś wiadczeniem przedsi ę biorcy okres przydatno ś ci do spo ż ycia chipsów obj ę tych promocj ą up ł yn ął najdalej w 5 tygodniu 2008 r., za ś ostatni dzie ń pi ą tego tygodnia 2008 r. przypada ł na dat ę 3.02.2008 r. Obowi ą zuj ą ce w Polsce prawo nie zezwala na sprzeda ż ż ywno ś ci przeterminowanej. Zatem dzie ń 3.02.2008 r. by ł ostatnim dniem, w którym chipsy obj ę te promocj ą mog ł y by ć sprzedawane. Tym samym uzna ć nale ż y, i ż nast ę pny dzie ń tj. 8 4.02.2008 r. jest pierwszym dniem po up ł ywie ich terminu wa ż no ś ci, a tym samym jest to pierwszy dzie ń , w którym nie powinny by ć one w obrocie. Wobec powy ż szego postanowiono, jak w pkt. I w sentencji Kara pieni ęż na Zgodnie z art.106 ust.1 pkt.4 ustawy o ochronie (…), Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10 % przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 . Z tre ś ci przepisu wynika, i ż ww. kara ma charakter fakultatywny. W zwi ą zku z tym Prezes Urz ę du w ramach uznania administracyjnego decyduje czy zasadne jest w danej sprawie na ł o ż enie kary. Ustawa nie zawiera katalogu przes ł anek, od których uzale ż niona jest decyzja o na ł o ż eniu kary. W art. 111 ustawy o ochronie (…) jedynie wskazano, i ż ustalaj ą c wysoko ść kary Prezes Urz ę du winien wzi ąć pod uwag ę okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci uprzedniego naruszenia przepisów ustawy. W rozpatrywanej sprawie, w punkcie I sentencji decyzji stwierdzono, ż e BAHLSEN naruszy ł zakaz, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (…). Zakaz ten ma charakter bezwzgl ę dny, zatem nie istniej ą przes ł anki natury prawnej, które umo ż liwia ł by zalegalizowanie tych praktyk. Spe ł niona jest zatem podstawowa przes ł anka warunkuj ą ca na ł o ż enie kary pieni ęż nej. Prezes Urz ę du uzna ł wi ę c za uzasadnione w niniejszej sprawie na ł o ż enie na przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej (po zaokr ą gleniu do 1 z ł ) w wysoko ś ci 22.208 z ł (s ł ownie: dwadzie ś cia dwa tysi ą ce dwie ś cie osiem z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, co stanowi (tajemnica przedsi ę biorstwa) % przychodu BAHLSEN za rok 2007 r. (dane wg dokumentów CIT-8 i CIT-8/0 za rok 2007: karta 42-48), czyli (tajemnica przedsi ę biorstwa) % kary jaka mog ł aby by ć w tym przypadku na ł o ż ona. Na ustalenie kary w powy ż szej wysoko ś ci wp ł yn ęł a ocena ca ł okszta ł tu okoliczno ś ci sprawy dokonana w ś wietle art.111 ustawy o ochronie (…) . Przepis ten stanowi, ż e przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, o których mowa w art. 106-108, nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ść naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Za okoliczno ś ci ł agodz ą ce uznano fakt, i ż prowadzona przez BAHLSEN promocja „We ź si ę wyra ź !2” trwa ł a krótko (od 1.10.2007 r. do 28.12.2008 r.) i tym samym z chwil ą jej zako ń czenia przedsi ę biorca zaniecha ł tak ż e stosowania ww. praktyki. Ponadto, zarówno do BAHLSEN, jak i do agencji Peppermint Sp. z o.o., nie wp ł yn ęł a na ni ą ż adna skarga konsumencka. Za ś okoliczno ś ci ą obci ąż aj ą c ą jest, i ż BAHLSEN stosowa ł powy ż ej opisana praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów na terenie ca ł ego kraju, a zatem jego dzia ł aniami zosta ł a obj ę ta du ż a grupa konsumentów, którzy nabyli chipsy BAHLSEN po dniu 28.12.2007 r. tylko po to, aby wzi ąć udzia ł w loterii, a która z tym dniem zosta ł a zako ń czona, o czym nie mogli si ę oni dowiedzie ć , gdy ż na awersie paska foliowego przymocowanego do opakowania chipsów obj ę tych promocj ą takiej informacji nie by ł o. Poniewa ż , w ś wietle powy ż szego orzeczona kara winna równie ż spe ł nia ć rol ę represyjno- wychowawcz ą , a nadto pozostawa ć we w ł a ś ciwej proporcji do mo ż liwo ś ci karanego przedsi ę biorcy, ustalaj ą c wysoko ść kary wzi ę to pod uwag ę zdolno ść p ł atnicz ą przedsi ę biorcy. Przyjmuj ą c wspomniane ww. wcze ś niej okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy o ochronie (...), jak równie ż fakt, i ż kara winna by ć orzekana na poziomie wystarczaj ą cym do osi ą gni ę cia zamierzonego celu i odczuwalna dla przedsi ę biorcy, ale równocze ś nie pozwalaj ą cym mu na dalsze prowadzenie dzia ł alno ś ci, Prezes Urz ę du postanowi ł na ł o ż y ć kar ę w wysoko ś ci 9 22.207,68 z ł (po zaokr ą gleniu do 1 z ł ), co odpowiada (tajemnica przedsi ę biorstwa) % kary maksymalnej. W opinii Prezesa Urz ę du powy ż sza kara spe ł nia zarówno funkcj ę prewencyjn ą , jak i represyjn ą . Zgodnie z art. 112 ust. 1 ustawy o ochronie (…) kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawie: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000 . Wobec powy ż szego orzeczono, jak na wst ę pie. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów we Wroc ł awiu. z up. Prezesa UOKiK Wicedyrektor UOKiK Del. Wroc ł aw El ż bieta Ko ł odziej 10